ASTRONOMIK KUZATUV JARAYONLARINI SUN'IY INTELEKT ASOSIDA MODELLASHTIRISH VA AVTONOM OBSERVATORIYA TIZIMINING FIZIK ASOSLARI
PDF (English)

Ключевые слова

Astronomik kuzatuv; sun’iy intellekt; avtonom observatoriya; fizik modellashtirish; adaptiv boshqaruv algoritmlari; real vaqt ma’lumotlarni qayta ishlash; signal-shovqin nisbati; atmosfera turbulentligi; optik tizimlar; raqamli astrofizika; aqlli teleskop tizimlari; tarixiy astronomik metodologiya; Mirzo Ulugʻbek ilmiy merosi.

Аннотация

Mazkur maqolada astronomik kuzatuv jarayonlarini raqamli transformatsiya qilish va ularni sun'iy intelekt asosida optimallashtirish muammosi ko'rib chiqiladi [1]. An'anaviy observatoriya tizimlarida kuzatuv aniqligi, real vaqt ma'lumotlarni qayta ishlash tezligi hamda tashqi muhit omillariga moslashuvchanlik yetarli darajada emasligi ilmiy asoslanadi [2]. Shu munosabat bilan avtonom boshqaruvga ega smart Observatory kontseptsiyaning fizik modeli va algoritmik arxitekturasi taklif etiladi [4].

Taklif etilayotgan yondashuv Mirzo Ulug'bek tomonidan asos solingan kuzatuv metodologiyasining zamonaviy raqamli interpretatsiyasi sifatida qaraladi [11,12]. Natijalar avtonom observatoriya tizimlarini yaratishda nazariy va amaliy asos bo'lib xizmat qilishi mumkin hamda astrofizik kuzatuvlarning yangi avlod platformasini shakllantirish istiqbollarini ochib beradi [6].

PDF (English)

Библиографические ссылки

Schroeder, D. J. Astronomical Optics. 2nd ed., Academic Press, San Diego, 2000.

Roddier, F. Adaptive Optics in Astronomy. Cambridge University Press, Cambridge, 1999.

Tyson, R. K. Principles of Adaptive Optics. 4th ed., CRC Press, Boca Raton, 2015.

Bishop, C. M. Pattern Recognition and Machine Learning. Springer, New York, 2006.

Goodfellow, I., Bengio, Y., Courville, A. Deep Learning. MIT Press, Cambridge, MA, 2016.

Dieleman, S., Willett, K. W., Dambre, J. “Rotation-invariant convolutional neural networks for galaxy morphology prediction.” Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, vol. 450, no. 2, pp. 1441–1459, 2015.

Lee, E. A. “Cyber-Physical Systems: Design Challenges.” 11th IEEE International Symposium on Object-Oriented Real-Time Distributed Computing (ISORC), pp. 363–369, 2008.

Rajkumar, R., Lee, I., Sha, L., Stankovic, J. Cyber-Physical Systems: The Next Computing Revolution. Springer, Berlin, 2010.

Tatarskii, V. I. Wave Propagation in a Turbulent Medium. McGraw-Hill, New York, 1961.

Goodman, J. W. Statistical Optics. 2nd ed., Wiley, Hoboken, NJ, 2000.

King, D. A. The Astronomy of Ulugh Beg. Variorum, Aldershot, 1994.

Pingree, D. Astronomy and Astrology in the Islamic World. Variorum, Aldershot, 1997.