IKKINCHI JAHON URUSHI YILLARIDA ELEKTR STANSIYALARI QURILISHI HAQIDAGI MA’LUMOTLARNING “XORAZM HAQIQATI” GAZETASIDA YORITILISHI
PDF

Ключевые слова

Ikkinchi jahon urushi, Xorazm haqiqati, Shovot GES, elektrlashtirish, hududiy matbuot, Xorazm, irrigatsiya, sanoat, safarbarlik, tarixiy manba.

Аннотация

Ushbu maqolada Ikkinchi jahon urushi yillarida Xorazm hududida elektrlashtirish siyosatining matbuotdagi aks etishi, xususan, “Xorazm haqiqati” gazetasining 1943-yil avgust oyidagi 166-sonida e’lon qilingan “Xorazmda birinchi gidroelektrostansiya qurilishi” maqolasi asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi urush davri mintaqaviy matbuotida elektr stansiyalari qurilishi qanday mafkuraviy, iqtisodiy va safarbarlik mazmunida yoritilganini ochib berishdan iborat. Tadqiqotda tarixiy-tahliliy, manbashunoslik, matn kontent-tahlili va qiyosiy usullardan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, gazetada Shovot GES qurilishi faqat texnik obyekt sifatida emas, balki irrigatsiya, qishloq xo‘jaligi, sanoat korxonalari, yoqilg‘i tejamkorligi va front orti mehnat safarbarligi bilan uzviy bog‘langan strategik hodisa sifatida talqin etilgan. Maqola Xorazm viloyatida urush yillaridagi modernizatsiya jarayonlarini o‘rganishda hududiy matbuotning axborotiy va ideologik rolini yoritadi. Urush davrida O‘zbekistonda yirik va o‘rta gidrostansiyalar qurilishi jadallashgani, 1943-yil oxiriga kelib respublikada 9 ta GES qurilishi ketayotgani va Shovot GES Toshsoqa kanalidagi loyihalardan biri bo‘lgani bu manbaning tarixiy fonini aniqlashtiradi. [1]

PDF

Библиографические ссылки

“Xorazmda birinchi gidroelektrostansiya qurilishi.” Xorazm haqiqati, 1943-yil avgust, №166.

Babadjanov, X.B. “Vopros elektrifikatsii Uzbekistana v gody Vtoroy mirovoy voyny (po dannym uzbekskoy natsionalnoy pressy).” Aktualnye problemy istorii Uzbekistana. Unda 1941 va 1942-yillardagi gidrostansiyalar bo‘yicha qarorlar, 1943-yil oxiriga kelib 9 ta GES qurilishi ketgani va Toshsoqa kanalida Shovot GES qurilishi boshlanganligi qayd etiladi.

Saidboboeva, G.N. “Electrification History of Uzbekistan in Scientific Literatures.” American Journal of Research in Humanities and Social Sciences, 2023. Unda elektrlashtirishning historiografiyasi, matbuotning propagandistik roli va urush davri elektrlashtirishini o‘rgangan tadqiqotlar yoritilgan.

Saidboboeva, G.N. “History of Studying of Electrification in Uzbekistan 40–60th Years of XX Century.” Czech Journal of Multidisciplinary Innovations, 2023. Unda sovet davri historiografiyasida elektrlashtirishning yagona ittifoq rejasi va sotsialistik industrializatsiya bilan bog‘liq talqinlari ko‘rsatilgan.

“Oʻzbekistonda eng birinchi bunyod etilgan tarixiy GES modernizatsiya qilinmoqda.” yuz.uz, 14-fevral 2022. Mazkur material Bo‘zsuv GES-1 O‘zbekistonda bunyod etilgan birinchi gidroelektrostansiya ekanini qayd etadi.

Khakimova, S. “Historical Roots of the Energy Industry in Uzbekistan.” Current Research Journal of History, 2022. Maqolada O‘zbekiston energetikasi tarixiga doir asosiy adabiyotlar va gidroenergetika bo‘yicha ayrim manbalar jamlangan.