КАССАЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИДА ЭЛЕКТРОН СУД ЮРИТИШНИНГ ХАЛҚАРО ТАЖРИБАСИ ВА ШАХС ҲУҚУҚЛАРИНИ ҲИМОЯ ҚИЛИШНИНГ ПРОЦЕССУАЛ КАФОЛАТЛАРИ
PDF (English)

Ключевые слова

электрон суд юритиш, «Human-in-the-loop» принципи, алгоритмик шаффофлик, Европа Этик Хартияси, рақамли тенгсизлик, «Paperless Court», процессуал кафолат, «Smart Court», алгоритмик аудит, «predictive justice», «Asynchronous Hearings», рақамли верификация.

Аннотация

Ушбу мақолада жиноят ишлари бўйича кассация инстанцияси босқичини рақамлаштиришнинг Хитой, Эстония, Жанубий Корея, Сингапур ва АҚШ суд тизимларидаги амалий тажрибаси қиёсий-ҳуқуқий мушоҳада асосида таҳлил қилинади. Ривожланган давлатлар электрон суд тизимларининг ҳуқуқий асослари, технологик архитектурасидаги умумий ва хусусий хусусиятлар ажратиб кўрсатилади. Европа Кенгашининг CEPEJ томонидан 2018 йилда қабул қилинган «Суд тизимида сунъий интеллектдан фойдаланиш тўғрисидаги Этик Хартияси» бешта принципи — инсон ҳуқуқларига риоя қилиш, камситмаслик, сифат ва хавфсизлик, алгоритмик шаффофлик ва «Human-in-the-loop» — жиноят процессуал ҳуқуқи призмасида юридик верификация қилинади. Ўзбекистон Республикасида ПФ-140-сонли Фармон доирасида «Рақамли суд» концепциясини имплементация қилишда мазкур тажрибадан фойдаланишнинг стратегик чегаралари белгиланади.

PDF (English)

Библиографические ссылки

¹ The White Paper on Judicial Transparency in China: Achievements and Prospects (2024–2025). — Beijing: SPC, 2025. — P. 42–44.

² Степанов О.А. Использование технологий искусственного интеллекта при отправлении правосудия // Государство и право. — 2020. — №10. — С. 102–111.

³ Code of Criminal Procedure of Estonia (Kriminaalmenetluse seadustik) // Riigiteataja. — RT I, 20.12.2023, 1. Art. 160¹, 213.

⁴ Supreme Court of Korea. Annual Report on Judicial IT Services. — Seoul, 2022. — P. 44–46.

⁵ Federal Rules of Evidence. Rule 901(b)(9) // LII, Cornell Law School. URL: https://www.law.cornell.edu/rules/fre/rule_901.

⁶ Criminal Procedure Code 2010 (Singapore). Section 420 // Singapore Statutes Online. URL: https://sso.agc.gov.sg/Act/CPC2010.

⁷ ПФ-140-сонли Фармон (21.08.2025) — «Судлар фаолиятига сунъий интеллект технологияларини жорий этиш» // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси (www.lex.uz).

⁸ Ўзбекистон Республикаси Олий суди ҳузуридаги Судлар фаолиятини таъминлаш департаментининг 2022 йилга оид ҳисоботи. — Тошкент, 2023. — Б. 14.