NEW RENAISSANCE — Это международный научный журнал с открытым доступом, который публикует оригинальные исследования и статьи в различных областях. Основная цель — предложить интеллектуальную платформу для международных ученых и способствовать междисциплинарным исследованиям в области прикладных наук. Этот журнал является многопрофильным. Все рукописи должны быть подготовлены на узбекском, английском, русском, каракалпакском, таджикском и немецком языках и должны пройти тщательное рецензирование. Этот научный журнал зарегистрирован в качестве средства массовой информации Агентством информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан 23.11.2023 года за номером #169503. Периодичность публикации: Ежемесячно Издатель: ООО «Modern Science and Research» Telegram-канал журнала: https://t.me/newrenaissancejournal
RIVOJLANGAN XORIJIY DAVLATLARDA IQTISODIY NIZOLAR BO‘YICHA ADVOKAT ISHTIROKINING QIYOSIY TAHLILI (AQSh, Yevropa va Osiyo mamlakatlari misolida)
Mazkur maqolada rivojlangan xorijiy davlatlarda iqtisodiy nizolarni hal etishda advokatning protsessual maqomi, vakolatlari va amaliy roli qiyosiy-huquqiy tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida anglo-sakson huquq tizimiga mansub AQSh va Buyuk Britaniya, kontinental huquq tizimiga mansub Germaniya va Fransiya, shuningdek Osiyo mintaqasidagi Yaponiya hamda Singapur tajribasi o‘rganiladi. Tahlil natijasida advokatning zamonaviy iqtisodiy sudlovdagi roli oddiy protsessual vakillikdan nizolarni boshqarish (dispute management), strategik rejalashtirish va sudgacha kelishuvlarni tashkil etish darajasiga evolyutsiya qilgani aniqlanadi. Shuningdek, mazkur davlatlar tajribasi asosida O‘zbekiston milliy qonunchiligini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqiladi.
ПРОТИВОДЕЙСТВИЕ КОРРУПЦИИ В СФЕРЕ ЭКОЛОГИИ – НОВАЯ ЗАДАЧА АНТИКОРРУПЦИОННОЙ ПОЛИТИКИ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
Исследование, проведенное в научном тезисе, посвящено анализу коррупционных рисков в сфере экологии и обоснованию необходимости включения экологической составляющей в приоритеты антикоррупционной политики Республики Узбекистан. В основных положениях тезиса рассматриваются основные формы коррупции в природопользовании, а также предлагаются некоторые перспективные направления совершенствования антикоррупционных механизмов в экологической сфере.
ГИГИЕНИЧЕСКАЯ ОЦЕНКА ВОСПРИИМЧИВОСТИ ПИЩЕВЫХ ПРОДУКТОВ К ГРИБАМ РОДА ASPERGILLUS И PENICILLIUM В УСЛОВИЯХ ЖАРКОГО КЛИМАТА.
Статья посвящена изучению распространенности пищевой и грибковой чувствительности в теплом климате и ее профилактике. В настоящее время грибы известны как этиологический фактор аллергических заболеваний в разных странах, а современная диагностика, основанная на полном анамнезе, собранном у пациентов, позволяет изучать чувствительность к грибковым аллергенам. В теплом климате успеха можно достичь, используя подход, направленный на выявление антител к плесневым грибам, таким как Aspergillus и Penicillium, а также на диагностику, лечение и профилактику этих заболеваний.
METHODS FOR PREVENTING COMPLICATIONS AFTER POLYCHEMOTHERAPY IN PATIENTS WITH HEMOBLASTOSES
This study focuses on hemoblastoses, a group of malignant hematological diseases, and the prevention of complications following polychemotherapy. Polychemotherapy is the mainstay of treatment for these disorders, providing high remission rates and improved survival. However, it is associated with significant early and late toxicities, including hematological, infectious, organ, and metabolic complications. The research analyzes the pathophysiological mechanisms of these complications and explores modern strategies for their prevention. Emphasis is placed on hematopoietic support, infection prophylaxis, organ-protective measures, and rehabilitation to improve patient safety, treatment continuity, and quality of life. The study provides evidence-based recommendations to minimize adverse effects while maintaining therapeutic efficacy.
FAVQULODDA VAZIYATLARDA MODDIY-TEXNIK TA’MINOT TIZIMI: MUAMMOLAR, TAHLIL VA TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI
Mazkur maqolada favqulodda vaziyatlarda moddiy-texnik ta’minotning o‘rni, zamonaviy logistika tizimlari asosida bu sohani rivojlantirish istiqbollari, mavjud muammolar va ularning bartaraf etish yo‘llari tahlil etiladi. Shuningdek, xalqaro tajribalar asosida milliy tizimni takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqiladi.
В статье описано развитие системы «умной парковки» и роль специальных автостоянок в экономике. Умная парковка – важное решение для организации дорожного движения в условиях современной урбанизации и быстрого роста парковочных мест. Эта система использует встроенные датчики и автоматизированные технологии, чтобы сделать автомобили удобными, безопасными и эффективными. Среди основных функций умных парковок — быстрый поиск парковочных мест, контроль занятости, обеспечение безопасности и минимизация действий водителя.
KONFLIKTLI JAǴDAYLARDI SAPLASTIRIWDA SHAŃARAQTIŃ ROLI
Usi ilimiy maqalada konfliktli jaģdaylardı saplastırıwda shańaraqtıń áhmiyeti psixologiyalıq hám social-pedagogikalıq kózqarastan talqılandı. Izertlewimiz dawamında shańaraqtıń psixologiyalıq ortalıǵın jaratıw, sociallıq-psixologiyalıq proceslerin basqarıw, shaxstıń konflikti mádeniyatın qáliplestiriw hám de kelispewshiliklerdi konstruktivlik sheshiw kónlikpelerin rawajlandırıwdaǵı áhmiyeti haqqında maǵlıwmatlar jarıtıldı. Shańaraqtaǵı qarım-qatnas nátiyjeliligi, psixologiyalıq qollap-quwatlaw hám beyimlesiwsheńlik dárejesi konfliktli jaǵdaylardıń kelip shıǵıwı hám olardı sheshiw procesine tikkeley tásir kórsetiwi tiykarlap berildi. Nátiyjeler sonı kórsetedi, shańaraq konfliktlerdi saplastırıwda tek ǵana mashqalanı sheshiwshi emes, al shaxstıń keleshektegi sociallıq-psixologiyalıq minez-qulqın belgilewshi tiykarǵı dárgay sıpatında kórinedi.
РАЗВИТИЕ ПЕДАГОГИЧЕСКОЙ КОНФЛИКТОЛОГИИ В СВЯЗИ С НАУКАМИ
В данной научной статье обсуждаются основные сведения о процессах становления и развития педагогической конфликтологии в связи с другими науками. В ходе нашего исследования представлена информация о теоретических основах педагогической конфликтологии, ее взаимосвязи с такими науками, как общая конфликтология, педагогика, психология, социология, философия, нейропсихология. Анализ, основанный на междисциплинарных подходах, служит важной методологической основой для более глубокого понимания педагогических конфликтов, выявления механизмов их возникновения и разработки конструктивных методов управления. В результате исследования мы видим, что педагогическая конфликтология развивается как основное направление и раскрывает ее основные навыки в повышении качества образования, формировании здоровой психологической среды.
BOLANING PSIXIK TARAQQIYOTIDA YOSH DAVRLARNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada bolaning psixik taraqqiyotiga yosh davrlarning ta’siri va ahamiyati, har bir davrning shaxs sifatida shakllanishdagi o’rni va rivojlanish jarayoniga bog’liqligi haqida fikr yuritiladi. Vеnalik vrach-psixolog Z. Frеyd mazkur oqim namoyandasi sifatida shaxsning faolligini, uni harakatga kеltiruvchi kuchlarni quyidagi tarzda tushuntirishga intiladi. Odam o‘zining qadimiy hayvon tariqasidagi avlod-ajdodlaridan nasliy yo‘l bilan o‘tgan instinktiv mayllarning namoyon bo‘layotgani tufayli oldi. Z.Frеydning fikriga ko‘ra, instinktiv mayllar asosan jinsiy instinktlar shaklida namoyon bo‘ladi. Z.Frеyd, shaxsning faolligini dastavval jinsiy mayllar bilan bog‘laydi. Biroq instinktiv mayllar jamiyatda xuddi hayvonot olamidagidеk erkin namoyon bo‘lavеrmaydi.
ПЕДАГОГИЧЕСКАЯ МОДЕЛЬ ФОРМИРОВАНИЯ ИНДИВИДУАЛЬНОЙ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ ТРАЕКТОРИИ НА ОСНОВЕ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА
В статье рассматривается педагогическая модель формирования индивидуальной образовательной траектории на основе искусственного интеллекта. Анализируются адаптивные обучающие системы, персонализация на основе данных и роль алгоритмов машинного обучения в образовательном процессе. Предлагаемая модель направлена на построение индивидуального образовательного пути с учетом уровня знаний и динамики освоения материала, что способствует повышению эффективности обучения.
O‘TKAN KUNLAR ROMANIDA OILA FOJEASI VA UNING SABABLARI
Ushbu maqolada Abdulla Qodiriyning “O‘tkan kunlar” romanida oila, muhabbat va ijtimoiy muhit masalalari tahlil qilinadi. Asarda Otabek va Kumush timsolida sof muhabbat, Zaynab obrazi orqali esa rashk va ichki ziddiyatlar yoritilgan. Roman XIX asr Turkiston hayotini tasvirlash orqali milliy uyg‘onish g‘oyalarini ilgari suradi.
АЙБГА ИҚРОРЛИК ТЎҒРИСИДАГИ КЕЛИШУВ АСОСИДА АЛОҲИДА ИШ ЮРИТУВ ТАРТИБИНИНГ ҚИСҚАЧА ТАРИХИ
Айбга иқрорлик тўғрисидаги келишувлар турли шаклларда норасмий тарзда барча даврларда мавжуд бўлган ва жиноят процессининг барча турлари (инквизицион, тортишув, аралаш) учун хос эди. Ж. С. Кокберннинг фикрича, бу тизимдан фойдаланишнинг дастлабки уринишлари АҚШда эмас, балки Англияда содир бўлган[1]. АҚШнинг жиноят процессида айбга иқрорлик тўғрисидаги келишувлардан фойдаланиш кўп жиҳатдан Америка ҳуқуқ тизими ривожланишининг ўзига хос тарихий шароитлари билан изоҳланади. Унинг асосига англо-саксон умумий ҳуқуқи қўйилган бўлиб, айни пайтда у америкача миллий хусусиятларни ўзлаштирди. [1] Cockbum, J. S. Trial by the book? Fact and Theory in the Criminal Process. In Legal Records and the Historian, ed. by J. H Baker. 1978.
ASSESSMENT METHODS FOR HEPATOCELLULAR DAMAGE IN CHRONIC HEPATITIS: BIOCHEMICAL AND INSTRUMENTAL APPROACHES
Chronic hepatitis remains a major global health concern due to its progressive nature and potential to cause liver fibrosis, cirrhosis, and hepatocellular carcinoma. Accurate and timely assessment of hepatocellular injury is essential for early diagnosis, effective disease staging, and monitoring of therapeutic response
SALMONELLOSIS INFECTION: CLINICAL FEATURES, MODERN DIAGNOSIS, TREATMENT, AND PREVENTION STRATEGIES
Salmonellosis is a significant foodborne bacterial infection caused primarily by Salmonella species, affecting humans and animals worldwide. The disease is transmitted through contaminated food, water, and direct contact with infected individuals or animals. Clinical manifestations range from mild gastroenteritis to severe systemic infections, particularly in vulnerable populations such as children, the elderly, and immunocompromised patients. Accurate diagnosis relies on stool and blood cultures, serotyping, and modern molecular techniques, including PCR. Treatment strategies depend on disease severity and include supportive care for mild cases and targeted antibiotic therapy for severe infections. Prevention requires a combination of public health measures, including proper food handling, hygiene practices, water sanitation, vaccination, and surveillance programs. This study provides a comprehensive overview of the clinical features, modern diagnostic approaches, treatment methods, and preventive strategies for salmonellosis, emphasizing the importance of early intervention and integrated public health efforts to reduce disease burden.
PEDAGOGIKA OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA MALAKAVIY AMALIYOTNI TASHKIL ETISHNING UZLUKSIZ MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur tezisda pedagogika oliy ta’lim muassasalarida malakaviy amaliyotni tashkil etishning uzluksiz mexanizmlarini takomillashtirish masalasi ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim jarayonida bo‘lajak pedagoglarni tayyorlashda nazariya va amaliyot integratsiyasini ta’minlash muhim ahamiyat kasb etadi. Xususan, Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi hamda Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi tomonidan ta’lim sifatini oshirish va amaliyotga yo‘naltirilgan yondashuvni kuchaytirish vazifalari belgilangan. Tadqiqotda malakaviy amaliyotni bosqichma-bosqich tashkil etish, mentorlik tizimini rivojlantirish, raqamli monitoring mexanizmlarini joriy etish hamda kompetensiyaviy baholash mezonlarini ishlab chiqish zarurati asoslab beriladi. Shuningdek, amaliyotning uzluksiz modeli taklif etilib, uning pedagog kadrlar tayyorlash sifatiga ta’siri yoritiladi.
ZARAFSHON SHAHRIDA MAKTABDAN TASHQARI TA’LIM TIZIMINING RIVOJLANISH TENDENSIYALARI VA SAMARADORLIGI
Mazkur maqolada Zarafshon shahrida maktabdan tashqari ta’lim tizimining holati, tashkiliy mexanizmlari, ijtimoiy-pedagogik ahamiyati hamda samaradorlik ko‘rsatkichlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda hududiy madaniyat muassasalari, “Yoshlar” madaniyat saroyi, 32-son madaniyat markazi hamda boshqa to‘garaklar faoliyati misolida yoshlarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish jarayoni o‘rganilgan. Natijalar maktabdan tashqari ta’limning shaxs kamoloti, ijtimoiy moslashuv va kreativ kompetensiyalarni rivojlantirishdagi o‘rnini tasdiqlaydi.
ZAMONAVIY O‘SMIR VA VIRTUAL MUHIT: IJTIMOIY TARMOQLARNING IJOBIY VA SALBIY JIHATLARI
Ushbu maqolada zamonaviy o‘smirlarning virtual muhit va ijtimoiy tarmoqlardagi faoliyati tahlil qilinadi. Maqolada ijtimoiy tarmoqlarning o‘smirlarning shaxsiy, psixologik va akademik rivojlanishiga ijobiy va salbiy ta’siri o‘rganiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ijtimoiy tarmoqlar o‘smirlarning kommunikativ, ijodiy va o‘quv ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi, shu bilan birga, haddan tashqari foydalanish ruhiy salomatlik, uyqu tartibi va akademik samaradorlikka salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Maqolada pedagogik va psixologik yondashuvlar orqali o‘smirlarning virtual muhitdagi faoliyatini boshqarish va xavf-xatarlardan himoya qilish bo‘yicha tavsiyalar beriladi. Tadqiqotning natijalari ijtimoiy tarmoqlarning ikki tomonlama ta’sirini, ularning ijobiy imkoniyatlardan samarali foydalanish orqali o‘smirlar rivojlanishiga qo‘llanilishini ko‘rsatadi.
IBN XALDUNNING “MUQADDIMA” ASARIDA RASMIY LIBOSLAR XUSUSIDAGI FIKRLAR
Ushbu maqolada arab tarixchisi va mutafakkiri Ibn Xaldunning “Muqaddima” asarida keltirilgan rasmiy liboslar haqida fikr yuritiladi.
Markaziy Osiyo mintaqasida cho‘llashuv jarayoni iqlim oʻzgarishi, suv resurslarining cheklanishi va noto‘gʻri yer resurslaridan foydalanish oqibatida jiddiy ekologik muammoga aylangan. Ushbu maqolada choʻllashuvning asosiy sabablari, mintaqaviy xususiyatlari, ekologik oqibatlari va mavjud ekologik hamda iqtisodiy choralar ilmiy tahlil qilinadi. Maqola BMT, FAO, UNEP hamda mintaqaviy ilmiy manbalar asosida tayyorlangan boʻlib, choʻllashuvga qarshi kurashda samarali choralarni taklif etadi.
GIPOTALAMO–GIPOFIZAR–OVARIAL O‘Q REGULYATSIYASI VA HAYZ SIKLI BUZILISHLARI
Gipotalamo–gipofizar–ovarial (GGO) o‘q ayol organizmida reproduktiv funksiyani boshqaruvchi murakkab neyroendokrin tizim bo‘lib, u Gipotalamus, Gipofiz bezi va Tuxumdon o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liq gormonal signal almashinuvi orqali amalga oshadi. Gipotalamusdan ajraladigan gonadotropin-rilizinq gormon (GnRH) gipofizning old bo‘lagini rag‘batlantirib, follikulostimullovchi gormon (FSH) va luteinlovchi gormon (LH) sekretsiyasini ta’minlaydi. Ushbu gonadotrop gormonlar tuxumdonlarda follikul yetilishi, ovulyatsiya va sariq tana hosil bo‘lish jarayonlarini boshqaradi.
KEY INDICATORS FOR EARLY DETECTION OF ISCHEMIC HEART DISEASE IN FERGANA REGION
This study investigates the key indicators for the early detection of ischemic heart disease in Fergana Region. The research focuses on identifying clinical, laboratory, and instrumental signs that enable timely diagnosis and effective risk stratification. Regional epidemiological data, clinical manifestations, biochemical markers, and non-invasive diagnostic methods are analyzed to develop an integrated early detection strategy. The findings highlight the importance of combining multiple diagnostic approaches to improve accuracy, enable preventive interventions, and reduce the burden of cardiovascular disease in the regional population. The study provides recommendations for standardized screening protocols, public health measures, and patient education to enhance early recognition and management of ischemic heart disease.
ENHANCING STUDENTS’ ADAPTABILITY TO CHANGING LEARNING ENVIRONMENTS THROUGH EMOTIONAL INTELLIGENCE
In the context of rapid social, technological, and educational transformations, students are increasingly required to adapt to dynamic and constantly evolving learning environments. Adaptability has become a critical competence that enables students to effectively respond to academic challenges, new teaching formats, and diverse learning conditions. Emotional intelligence plays a significant role in developing this competence, as it supports students in managing emotions, maintaining motivation, and establishing productive interpersonal relationships within the educational process.This study aims to explore the role of emotional intelligence in enhancing students’ adaptability to changing learning environments and to improve methodological approaches for developing adaptive skills in higher education. The research analyzes theoretical perspectives on emotional intelligence and adaptability, identifies key components influencing students’ adaptive behavior, and proposes methodological strategies that can be applied in educational practice. The findings highlight that the integration of emotional intelligence–based activities, reflective learning strategies, and collaborative tasks can significantly improve students’ ability to cope with educational changes and uncertainties. The study emphasizes the importance of incorporating emotional intelligence development into modern pedagogical frameworks in order to prepare students for flexible and sustainable learning in a rapidly changing world.
O‘QUVCHILARNING EKOLOGIK SAVODXONLIGINI RIVOJLANTIRISHDA INQUIRY-BASED LEARNING METODIKASINI QO‘LLASH
В данной статье комплексно изучено применение методики inquiry-based learning для развития экологической грамотности учащихся. Результаты показывают, что использование inquiry-based learning играет важную роль в формировании экологического сознания, решении экологических проблем и развитии самостоятельного мышления у учащихся. Полученные выводы имеют практическое значение для подготовки педагогических кадров и совершенствования экологического образования.
BOSHLANG'ICH SINF O'QUVCHILARIDA LINGVISTIK KOMPETENSIYALARNI RIVOJLANTIRISH METODIKASINING ZAMONAVIY HOLATI: MUAMMOLAR, TENDENSIYALAR VA ISTIQBOLLAR
This article provides a multifaceted scholarly analysis of the current state of methodology for developing linguistic competencies in primary school students. The strengths and weaknesses of existing methodological approaches, their alignment with contemporary psychological and pedagogical theories, and their practical application are examined critically. A comparative analysis of traditional and innovative methods is carried out, and methodological gaps in primary education are identified. International and local trends observed in the methodology of linguistic competency formation, as well as directions for its improvement, are theoretically substantiated.
ERKIN NURMANOV IJODIDA TEXNIK MAHORAT VA MILLIY O‘ZLIK TALQINI
В данной статье творчество одного из представителей узбекского графического искусства Erkin Nurmanov рассматривается с точки зрения художественного мастерства книжной графики и интерпретации национального образа. В исследовании анализируются композиционные решения, пластика линии, декоративные элементы, а также особенности отражения национальных художественных традиций в иллюстрациях художника, созданных к сказкам и литературным произведениям. В результате установлено, что в творчестве художника гармонично сочетаются мотивы устного народного творчества и современные графические интерпретации.
Мазкур maqolaда жиноий жазо назарияларнинг тушунчаси ва ўзига хос жиҳатлари ўрганилган бўлиб, бу борада олимларнинг фикрлари таҳлил этилган. maqolaда жазо назарияларининг моҳиятини яхшироқ англаш учун жазонинг тарихий ривожланиши, мақсадлари ва айбдор шахсга таъсири ҳақидаги асосий назариялар ва қарашлар таҳлил қилинади, шунингдек уларнинг асосида жазонинг моҳияти ва унинг мақсадларини англаш ҳозирги вақтда жиноят қонунчилигида жазо ҳисобланмайдиган жиноий-ҳуқуқий характердаги бошқа, муқобил чораларнинг моҳияти аниқланади. Уларни амалда қўллаш муаммоси ҳақида фикр билдирилган.
KORPORATIV MIJOZLARNI KREDITLASH AMALIYOTINI INNOVATSIYALAR ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI VA ISTIQBOLLARI
Ushbu maqolada tijorat banklari tomonidan korporativ mijozlarga kredit ajratish jarayonlarini innovatsion texnologiyalar yordamida optimallashtirish masalalari tadqiq etilgan. Tadqiqotda an’anaviy kreditlash usullarining kamchiliklari va zamonaviy bank tizimida "Big Data", skoring tizimlari hamda blokcheyn texnologiyalarining o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, korporativ mijozlarning kreditga bo‘lgan ehtiyojini tezkor qondirish va kredit risklarini minimallashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ilgari surilgan.
РАННЯЯ ДИАГНОСТИКА И КОМПЛЕКСНОЕ ВЕДЕНИЕ ВРОЖДЕННЫХ ПОРОКОВ СЕРДЦА У НОВОРОЖДЕННЫХ
Врожденные пороки сердца (ВПС) являются одними из наиболее распространенных структурных аномалий у новорожденных, существенно влияя на их здоровье и развитие. Ранняя диагностика ВПС имеет решающее значение для своевременного вмешательства, предотвращения осложнений и оптимизации стратегии лечения. В статье рассматриваются современные методы диагностики, включая клинический осмотр, эхокардиографию, электрокардиографию, рентгенографию грудной клетки, лабораторные биомаркеры и генетическое тестирование, которые в комплексе повышают точность выявления и оценки ВПС у новорожденных. Раннее выявление позволяет планировать индивидуализированное лечение, при необходимости проводить хирургическое вмешательство и обеспечивать консультирование семьи. Интеграция клинических, инструментальных и лабораторных данных способствует повышению выживаемости, снижению заболеваемости и улучшению долгосрочных результатов у детей с ВПС. Статья подчеркивает важность комплексного раннего скрининга и многопрофильного подхода к ведению новорожденных с врожденными пороками сердца.
THE SIGNIFICANCE OF MODERN BIOCHEMICAL TESTING METHODS IN CLINICAL LABORATORY DIAGNOSTICS
Modern biochemical diagnostic methods have become an essential component of clinical laboratory medicine, providing accurate, rapid, and reliable evaluation of patient health. These methods integrate enzymatic, immunochemical, spectrophotometric, and molecular techniques, enabling early detection of diseases, monitoring of treatment efficacy, and individualized patient care. Automation, digitalization, and data integration further enhance laboratory efficiency, reproducibility, and accuracy. Continuous development, including artificial intelligence, machine learning, and point-of-care testing, is expected to expand the capabilities and accessibility of biochemical diagnostics. The implementation of these modern techniques significantly improves diagnostic precision, patient outcomes, and overall healthcare quality.
OIV INFEKTSIYASI YUQISH YO‘LLARI VA OLDINI OLISH CHORALAR
Ushbu maqola Odam immunitet tanqisligi virusi (OIV) infeksiyasining asosiy yuqish yo‘llari, epidemiologik holati, xavf omillari va profilaktik choralarini ilmiy tahlil qiladi. Tadqiqotda OIV infeksiyasining himoyalanmagan jinsiy aloqa, infeksiyalangan qon yoki qon mahsulotlarini qabul qilish, igna va shpritslarni birgalikda ishlatish hamda onadan bolaga yuqish orqali tarqalish mexanizmlari bayon etilgan. Shuningdek, infeksiyaning tarqalishiga ijtimoiy va madaniy omillar, xabardorlik darajasi, profilaktika choralariga rioya qilish va stigma ham ta’sir qilishi ko‘rsatib o‘tilgan. Zamonaviy diagnostika usullari va antiretrovirus terapiyasi infeksiyani erta aniqlash va boshqarishda muhim ahamiyatga ega. Maqolada aholining xabardorligini oshirish va profilaktika strategiyalarini kuchaytirishning kasallik tarqalishiga ijobiy ta’siri ham muhokama qilingan.
ENHANCEMENT OF APPROACHES TO ENSURING ADMINISTRATIVE ACCOUNTABILITY OF UNDERAGE INDIVIDUALS IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN
This article examines the current system of administrative accountability of underage individuals in the Republic of Uzbekistan and analyzes existing legal mechanisms regulating juvenile administrative responsibility. Special attention is paid to the challenges arising in the application of administrative sanctions to minors, taking into account their age-related psychological and social characteristics. The study identifies key shortcomings in legislation and law-enforcement practice and proposes measures aimed at improving preventive, educational, and rehabilitative approaches. The enhancement of administrative accountability mechanisms is considered as an important factor in preventing juvenile delinquency and ensuring the protection of minors’ rights.
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ МЕР ОБЕСПЕЧЕНИЯ АДМИНИСТРАТИВНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ СРЕДИ НЕСОВЕРШЕННОЛЕТНИХ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН
В статье проводится комплексный анализ правового регулирования административной ответственности среди несовершеннолетних в Республике Узбекистан. Рассматриваются нормы Кодекса Республики Узбекистан об административной ответственности, регулирующие особенности привлечения несовершеннолетних к административной ответственности, выявляются проблемы практики и предлагаются пути совершенствования. Особое внимание уделено гуманизации мер, профилактической функции административной ответственности, роли государственных органов и комиссий по делам несовершеннолетних. Исследование подчеркивает необходимость комплексного подхода к применению мер административной ответственности с приоритетом воспитательных и восстановительных механизмов.
Mazkur maqolada jismoniy tarbiya fanining jamiyat hayotidagi o‘rni va ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Unda jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarining inson salomatligini mustahkamlash, organizmning to‘g‘ri rivojlanishini ta’minlash hamda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishdagi roli yoritib berilgan. Shuningdek, jismoniy tarbiya jarayonida insonning asosiy jismoniy sifatlari – kuch, tezkorlik, chidamlilik, epchillik va moslashuvchanlikni rivojlantirish masalalari ko‘rib chiqilgan. Maqolada jismoniy tarbiyaning yoshlar tarbiyasidagi o‘rni, ularning jismoniy va ruhiy rivojlanishiga ko‘rsatadigan ijobiy ta’siri ham tahlil qilingan. Jismoniy mashg‘ulotlar orqali organizmning funksional imkoniyatlari oshishi, yurak-qon tomir va nafas olish tizimlari faoliyatining yaxshilanishi hamda insonning umumiy ish qobiliyatining ortishi ilmiy asosda izohlangan. Bundan tashqari, jismoniy tarbiya mashg‘ulotlari o‘quvchilarda intizom, qat’iyat, sabr-toqat va jamoada ishlash kabi muhim ijtimoiy sifatlarni shakllantirishga xizmat qilishi ta’kidlangan.
ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ СИСТЕМЫ СПОРТИВНОГО МЕНЕДЖМЕНТА УЗБЕКИСТАНА
В данной статье рассматриваются современные тенденции развития системы спортивного менеджмента в условиях социально-экономических реформ и модернизации спорта в Узбекистане. В исследовании проанализированы основные направления трансформации, в том числе вопросы совершенствования управленческих структур, внедрения современных управленческих технологий, развития человеческих ресурсов и расширения государственно-частного партнерства в сфере спорта. Особое внимание уделяется роли подходов цифровизации, стратегического планирования и маркетинга в повышении эффективности и конкурентоспособности спортивных организаций. Также освещены проблемы, возникающие в системе спортивного менеджмента и перспективы его дальнейшего развития в соответствии с международными стандартами. Результаты исследования могут быть полезны для спортивных менеджеров, исследователей, политиков и студентов, специализирующихся в области управления физической культурой и спортом.
O’ZBEKISTONDA EKOLOGIK HUQUQLAR VA ULARNING KAFOLATLARI
Ushbu maqolada, Oʻzbekiston Respublikasida ekologik huquqlarning konstitutsiyaviy asoslari, fuqarolarning sogʻlom atrof-muhitga boʻlgan huquqi, davlatning ekologiyani muhofaza qilish borasidagi majburiyatlari hamda ekologik huquqlar buzilganda sudga murojaat qilish mexanizmlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, ekologik xavfsizlikni ta’minlashning huquqiy kafolatlari va ularning amaliy ahamiyati yoritiladi.
YER UCHASTKALARI CHEGARALARINI ANIQLASHDA GPS VA GIS TEXNOLOGIYALARINING QO‘LLANILISHI
Ushbu maqolada yer uchastkalari chegaralarini aniqlash va ularni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish jarayonida GPS (Global Positioning System) va GIS (Geografik axborot tizimlari) texnologiyalarining roli o‘rganilgan. Tadqiqotda GPS va GIS integratsiyasining yuqori aniqlik, tezkorlik, raqamli ma’lumotlar bazasini shakllantirish, shaffoflik va hududiy tahlil imkoniyatlarini ta’minlashdagi afzalliklari yoritilgan. Shuningdek, texnologiyalarni qo‘llashdagi mavjud muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha takliflar ham keltirilgan. Maqola hududiy boshqaruv, yer kadastri va ko‘chmas mulkni ro‘yxatga olish tizimida zamonaviy raqamli texnologiyalarni joriy etishning ahamiyatini aks ettiradi.
YER KADASTRI AXBOROTLARINI ISHLAB CHIQISH JARAYONLARINI TASHKIL ETISH
Maqolada yer kadastri axborotlari iste’molchilarini xisobga olgan holda ulardan foydalanish tartibi va ko’lamidan kelib chiqib, yer resurslarini boshqarish, yer bozori va davlat kadastrlarini yuritishda tatbiq qilish kо‘lamlari ochib berilgan. Shuningdek, yer kadastri axborot tizimini ishlab chiqishda elektron dasturlardan foydalanish afzalliklarini joriy qilish samaradorligi ham ilmiy-uslubiy jihatdan asoslangan.
BOSIM O'ZGARISHINING INSON ORGANIZIMIGA TA'SIRI
Ushbu akademik maqola atmosfera bosimining inson organizmiga ta'sirini, ayniqsa balandlik va chuqurlikdagi o'zgarishlar sharoitida, chuqur tahlil qiladi. Maqola gipobarik (yuqori balandlik) va giperbarik (yuqori bosim) muhitning fiziologik javoblarini, shuningdek, bosimning to'satdan o'zgarishidan kelib chiqadigan dekompression kasallik va barotravma kabi patologiyalarni ko'rib chiqadi. Unda inson tanasining bosim o'zgarishlariga uzoq muddatli moslashuv mexanizmlari, hujayraviy va tizimli javoblar, shuningdek, sog'liqqa bo'lishi mumkin bo'lgan salbiy ta'sirlar va patologiyalar yoritilgan. Tadqiqot insonning ekstremal muhitlarga chidamliligini tushunish, kasbiy xavfsizlik choralarini takomillashtirish va terapiya strategiyalarini ishlab chiqish uchun fundamental ahamiyatga ega ekanligini ta'kidlaydi. Xulosa qismida mavjud bilimlar umumlashtirilib, ushbu murakkab sohadagi kelajakdagi tadqiqot yo'nalishlari belgilab berilgan.
Ushbu maqola qarg’ishni nutqiy janr sifatida ko’rib chiqadi, uning O’zbek va chet tilshunosligidagi o’rni, o’rganilishi va tadqiqotchi olimlar haqida batafsil ma’lumot beradi. Qarg’ishning turlari, misollari, tahlillari va iqtiboslari tahlil qilinadi, shuningdek, gender va madaniy jihatlariga e’tibor qaratiladi. Maqola folkloristika va tilshunoslikning muhim mavzusini yoritib, xalq e’tiqodlari va ijtimoiy munosabatlarni ochib beradi.
Ushbu maqolada advokatura huquqiy institutining faoliyatida zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish, mijozlar bilan muloqotida shafffoflikni ta'minlash, ularning faoliyatini raqamlashtirish, shu orqali vaqt va boshqa resurslarni tejash xususida gap boradi. Shuningdek hozirda advokatlik faoliyatini olib borishni osonlashtirishtiruvchi qonun hujjatlarning mazmuni va shu asosda tashkil etilgan yangi platformalar ularning avfzalliklari, advokatlik uchun talabgorlarga yaratilgan qulayliklar o'rin olgan. Advokatlarga litsenziya berish, ularni o'qitib olis, attestatsiyadan o'tkazish mazkur faoliyatlarni amalga oshirishda raqamli texnologiyalarning o'rni ko'rib chqiladi.
ARAL TEŃIZINDEGI SHOR SUWDIŃ QURAMI HÁM FIZIKALIQ-XIMIYALIQ ÓZGESHELIKLERINIŃ JILLIQ ÓZGERIW DINAMIKASI
Bul maqalada Aral teńizi shor suwınıń ximiyalıq quramı, fizikalıq qásiyetleri hám olardıń jıllıq ózgeris dinamikası ilimiy kózqaraslar tiykarında talqılanadı. Izertlew barısında teńiz suwınıń tiykarǵı ionlı quramı, atap aytqanda, natriy, kaliy, magniy, kalciy kationları hám de xlor, sulfat hám gidrokarbonat anionlarınıń muǵdarlıq qatnasları úyreniledi. Izertlew nátiyjeleri Aral teńizi suwınıń gidroximiyalıq evolyuciyası tiykarınan puwlanıw processiniń kúsheyiwi hám dáryalardan kelip quyatuǵın suw kóleminiń azayıwı menen baylanıslı ekenligin kórsetedi. Maqalada teńiz suwınıń fizikalıq-ximiyalıq kórsetkishleriniń jıl dawamında máwsimler boyınsha ózgeris dinamikası da tolıq qarap shıǵılǵan. Sonday-aq, bul izertlew Aral teńizi aymaǵında ekologiyalıq monitoring sistemasın jetilistiriw, suw resursların basqarıw hám regiondaǵı ekologiyalıq teńsalmaqlılıqtı tiklew boyınsha ilimiy tiykarlanǵan usınıslar islep shıǵıwda zárúrli áhmiyetke iye.
ARAL TEŃIZINDEGI SHOR SUWDIŃ QURAMI HÁM FIZIKALIQ-XIMIYALIQ ÓZGERIW JAǴDAYLARINIŃ JILLIQ KÓRSETKISHLERI
Bul maqalada Qaraqalpaqstan Respublikası Moynaq rayonı aymaǵında jaylasqan bólimi Aral teńizindegi shor suwdıń quramı hám onıń fizikalıq-ximiyalıq qásietleriniń jıllıq ózgeriw muǵdar kórsetkishleri haqqındaǵı tiykarlanǵan maǵlıwmatlar keltirilgen.Izertlew dawamında Aral teńizi suwınıń quramı, ionlar koncentraciyası, pH kórsetkishi, shorlanıw dárejesi hám jıllıq ózgeriw jaǵdayları fizikalıq-ximiyalıq parametrlerdiń ózgeriw processleri ilimiy tiykarda súwretlep beriledi.Izertlew nátiyjelerine bola, Aral teńizi suwınıń shorlanıw dárejesi suw kóleminiń kemeyiwine baylanıslı ekenligi dálillengen halda, puwlanıw procesiniń kúsheyiwi ximiyalıq teń salmaqlıq processleri, duzlardıń erigishligi hám shókpe payda bolıwı sıya
RAQAMLI AVLOD TARBIYASIDA MILLIY AXLOQIY QADRIYATLAR: ABDULLA AVLONIY MEROSINING AMALIY AHAMIYATI
Ushbu maqolada raqamli texnologiyalar davrida yoshlar tarbiyasi masalalari, internet va smartfonlardan noto‘g‘ri foydalanishning salbiy oqibatlari hamda bu jarayonda milliy axloqiy qadriyatlarning ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, Abdulla Avloniy merosidagi axloqiy qarashlar asosida yoshlarni ma’naviy jihatdan barkamol etib tarbiyalash yo‘llari yoritiladi. Maqolada ota-ona, ta’lim muassasalari va jamiyatning raqamli avlod tarbiyasidagi o‘rni hamda yoshlarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish zarurligi haqida fikrlar bayon etilgan.
ZAHIRIDDIN MUHAMMAD BOBUR: DAVLAT, HUQUQ VA ADOLAT TAFAKKURI TIMSOLI
Mazkur maqolada buyuk davlat arbobi, sarkarda va mutafakkir Zahiriddin Muhammad Bobur tavalludining 543-yilligi munosabati bilan uning davlat boshqaruvi, huquq va adolat borasidagi qarashlari ilmiy-badiiy talqin etiladi. Muallif Boburning siyosiy tafakkuri, adolatga asoslangan boshqaruv tamoyillari hamda insonparvarlik g‘oyalari misolida davlat va jamiyat munosabatlarining ma’naviy ildizlarini ochib beradi. Shuningdek, maqolada Bobur merosining bugungi huquqiy-demokratik jamiyat qurilishidagi ahamiyati yoritilib, uning asarlaridagi davlatparvarlik va adolat konsepsiyasi zamonaviy nigoh bilan tahlil qilinadi.
QAYSARLIK, MUSTAQILLIK VA YOLG‘IZLIKNING BOLALARDAGI KREATIVLIKKA TA’SIRI
Ushbu maqolada bolalardagi qaysarlik, mustaqillik va yolg‘izlik kabi psixologik xususiyatlarning kreativ fikrlash va ijodiy rivojlanishga ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida psixologiya va pedagogika sohasidagi ilmiy manbalar, uzoq muddatli kuzatuv tadqiqotlari hamda mashhur shaxslar hayotiy tajribasi o‘rganildi. Shuningdek, maktabgacha ta’lim yo‘nalishida olib borilgan pedagogik kuzatuvlar va bo‘lajak tarbiyachilar bilan o‘tkazilgan bahs-munozaralar natijalari ham tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, qaysarlik bolalarda qat’iyat va muammolarni hal qilish qobiliyatini shakllantiradi, mustaqillik esa ijodiy fikrlashni rivojlantiradi. Ma’lum darajadagi yolg‘izlik esa chuqur tafakkur jarayonini kuchaytirib, yangi g‘oyalar paydo bo‘lishi uchun imkon yaratadi. Maqolada pedagoglar va ota-onalar uchun bolalardagi ushbu xususiyatlarni to‘g‘ri yo‘naltirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
RAQAMLI DAVRDA QADRIYATLAR TRANSFORMATSIYASI VA ULARNI TA’LIM JARAYONIDA SAQLASH YO‘LLARI
Mazkur maqolada zamonaviy raqamli davr sharoitida qadriyatlar transformatsiyasi va ularni ta’lim jarayonida saqlash hamda rivojlantirish masalalari tahlil qilinadi. Axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida yoshlarning dunyoqarashi, muloqot shakllari va bilim olish uslublari o‘zgarib borayotgani, bu jarayon qadriyatlarning yo‘qolishiga emas, balki ularning yangi mazmun va shakllarda namoyon bo‘lishiga olib kelayotgani asoslab beriladi. Ta’lim tizimi ushbu o‘zgarishlarni inobatga olgan holda o‘quvchilarda tanqidiy fikrlash, axborotdan ongli foydalanish, ma’naviy mezonlarga tayangan holda qaror qabul qilish ko‘nikmalarini shakllantirishi zarurligi yoritiladi.
Mazkur maqolada qadriyatlarning inson hayotidagi o‘rni, shaxs kamoloti, oila tarbiyasi hamda jamiyat taraqqiyotidagi ahamiyati ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Qadriyatlar insonning dunyoqarashi, axloqiy me’yorlari va ijtimoiy xulq-atvorini shakllantiruvchi muhim ma’naviy omil sifatida yoritiladi. Shuningdek, maqolada milliy va umuminsoniy qadriyatlarning mazmun-mohiyati, ularning yosh avlod tarbiyasidagi roli hamda jamiyat barqarorligini ta’minlashdagi o‘rni ochib beriladi. Ilmiy manbalar hamda zamonaviy ijtimoiy-pedagogik tadqiqotlar asosida qadriyatlarning shaxs ijtimoiylashuvi, ma’naviy kamoloti va jamiyat taraqqiyotiga ta’siri keng tahlil qilinadi. Globallashuv sharoitida qadriyatlarning transformatsiyasi, milliy qadriyatlarni asrash va ularni yosh avlod ongiga singdirish zarurati ilmiy asosda yoritiladi.
MAKTAB O‘QUVCHILARIDA MA’NAVIY-AXLOQIY QADRIYATLARNI SHAKLLANTIRISHDA INNOVATSION PEDAGOGIK YONDASHUVLAR
Mazkur maqolada maktab o‘quvchilarida ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni shakllantirish va rivojlantirishning nazariy-metodologik asoslari tahlil etilgan. Zamonaviy ta’lim muhitida o‘quvchilarning qadriyatli orientatsiyasini shakllantirish jarayoni innovatsion pedagogik yondashuvlar asosida ko‘rib chiqilgan. Maqolada interaktiv metodlar, muammoli ta’lim, loyihaviy faoliyat va refleksiv texnologiyalarning tarbiyaviy samaradorligi ochib berilgan. Shuningdek, pedagogik tajriba-sinov ishlari natijalari asosida mazkur metodlarning o‘quvchilarda ma’naviy-axloqiy sifatlarni rivojlantirishdagi ahamiyati aytilgan. Maqola natijalari ta’lim jarayonida qadriyatlarni tizimli va maqsadli shakllantirish zarurligini ko‘rsatadi.
GLOBALLASHUV DAVRIDA QADRIYATLARNI ASRASH MASALASI
Globallahuv sharoitida turli madaniyatlar aralashuvi natijasida ayrim urf-odatlar, an’analar va ma’naviy qadriyatlarning zaiflashish xavfi kuchaymoqda. Ushbu maqolada hozirgi zamonaviylashuv davrida qadriyatlarni asrash, ularni saqlab qolish, milliy va umumbashariy qadriyatlarning ahamiyati haqida tushuncha berish, yoshlar ongida ularni mustahkamlash hamda ma’naviy tarbiyani kuchaytirishning muhim yo‘nalishlari tahlil qilingan.
MODDIY VA MA’NAVIY QADRIYATLAR UYG‘UNLIGI
Har qanday jamiyat taraqqiyoti uning qadriyatlar tizimiga bevosita bogʻliqdir. Qadriyatlar inson hayotining mazmunini belgilaydi, uning maqsad va intilishlarini shakllantiradi. Insoniyat taraqqiyoti davomida qadriyatlar asosan ikki turga — ma’naviy va moddiy qadriyatlarga ajralib kelgan. Ularning har biri jamiyat hayotida muhim oʻrin tutadi. Ma’naviy va moddiy qadriyatlarning uygʻunligi esa taraqqiyotning asosiy omilidir.
PSYCHOEMOTIONAL DISORDERS AND SUICIDAL BEHAVIOR AMONG YOUNG PEOPLE: A COMPREHENSIVE ANALYSIS OF SOCIAL, BEHAVIORAL, AND PHYSIOLOGICAL DETERMINANTS
The article examines the growing problem of psycho-emotional disorders and suicidal states among young people. The aim of the work is to identify and analyze the key factors contributing to the development of these conditions, with an emphasis on social (media influence, comparison with others), behavioral (physical inactivity, screen time, sleep disorders), and physiological (micronutrient deficiency, neurotransmitter imbalance) aspects. Using data from Uzbekistan (student surveys, UNICEF statistics) as an example, the regional specificity of the problem is shown. Directions for prevention are proposed, including psychological support, lifestyle correction, and educational programs.
TÓMEN SORTLI FOSFORITLER TIYKARINDA SUYIQ TÓGIN ISLEP SHIǴARIW PROCESSLERI
Bul maqalada tómen sortlı fosforit rudalarınan nátiyjeli paydalanıw tiykarında suyıq mineral tóginler islep shıǵarıw processleri haqqındaǵı teoriyalıq maǵlıwmatlar talqılanadı. Izertlewlerimiz dawamında tómen sortlı fosforitlerdiń mineralogiyalıq qásiyetleri hám ximiyalıq quramı, olardıń fizikalıq-ximiyalıq ózgeshelikleri hám de ximiyalıq qayta islew mexanizmlerine tiykarlanǵan processler úyreniledi. Sonıń menen birge, tómen sortlı fosforitler tiykarında suyıq tógin islep shıǵarıw texnologiyaların jetilistiriw mineral shiyki zat resurslarınan aqılǵa muwapıq paydalanıw, awıl xojalıǵı ónimdarlıǵın asırıw hám ekologiyalıq turaqlılıqtı támiyinlewde áhmiyetli orın iyeleytuǵını atap ótilgen. Izertlew nátiyjeleri fosforitlerdi kompleksli qayta islew hám zamanagóy suyıq tóginler islep shıǵarıw texnologiyaların rawajlandırıwdıń úlken áhmiyetke iye ekenligin kórsetti.
TA’LIM JARAYONINI RAQAMLASHTIRISH XARAJATLARI VA ULARNING IQTISODIY SAMARASI TAHLILI
Ushbu maqolada ta’lim jarayonini raqamlashtirish bilan bog‘liq xarajatlar va ularning iqtisodiy samarasi tahlil qilinadi. Tadqiqotda ta’lim tizimida raqamli infratuzilmani shakllantirish, axborot platformalarini joriy etish, pedagog kadrlarning raqamli kompetensiyalarini rivojlantirish va texnik xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq xarajatlar tizimli ravishda ko‘rib chiqildi. Shuningdek, mazkur xarajatlarning ta’lim sifati, boshqaruv samaradorligi, resurslardan foydalanish darajasi va ta’lim xizmatlari qamroviga ta’siri baholandi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ta’limni raqamlashtirish dastlab sezilarli investitsiyalarni talab qilsa-da, uzoq muddatda u operatsion xarajatlarni maqbullashtirish, boshqaruv tezligini oshirish, ta’lim xizmatlari sifati va qamrovini kengaytirish orqali iqtisodiy jihatdan ijobiy natija beradi. Maqolada ta’lim jarayonini raqamlashtirish xarajatlarini boshqarish va ularning iqtisodiy samaradorligini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
UMUMINSONIY QADRIYATLARNING JAMIYAT TARAQQIYOTIDAGI AHAMIYAT
Mazkur maqolada umuminsoniy qadriyatlarning mazmun-mohiyati, ularning jamiyat hayotidagi o‘rni hamda bugungi globallashuv davridagi ahamiyati yoritiladi. Xususan, tinchlik, adolat, erkinlik, inson huquqlariga hurmat, bag‘rikenglik kabi umuminsoniy qadriyatlarning inson kamoloti va jamiyat taraqqiyotidagi roli tahlil qilinadi. Shuningdek, zamonaviy dunyoda ushbu qadriyatlarni asrab-avaylash va yosh avlod ongiga singdirish zarurati asoslab beriladi. Maqolada umuminsoniy qadriyatlarning barqaror taraqqiyot va ijtimoiy hamjihatlikni ta’minlashdagi o‘rni ochib berilgan.
ABU SA’D ABDUMALIK IBN MUHAMMAD AL-XARGUSHIY AN-NISHOPURIY HAYOTI VA ILMIY-MA’NAVIY MEROSI
Mazkur maqolada hijriy IV–V asrlarda yashab ijod qilgan mashhur muhaddis, faqih va tasavvuf olimi Abu Sa’d Abdu al-Malik al-Khargushi an-Nishopuriyning hayoti, ilmiy-ma’naviy faoliyati hamda boy merosi tahlil qilingan. Maqolada olimning ilmiy shakllanishi, ustozlari, ilmiy safarlari va tasavvuf ta’limoti rivojiga qo‘shgan hissasi manbashunoslik asosida yoritilgan. Xususan, uning “Tahzib al-asror” asari tasavvufiy axloq, ruhiy tarbiya va ma’naviy poklanish masalalarini yorituvchi muhim manba sifatida ilmiy jihatdan baholangan. Shuningdek, o‘rta asr islom allomalari tomonidan al-Xargushiyning shaxsiyati va ilmiy maqomiga berilgan baholar tahlil qilinib, uning islom sivilizatsiyasi taraqqiyotidagi o‘rni asoslab berilgan. Maqola natijalari tasavvuf, islom axloqi va diniy-ma’naviy merosni o‘rganishda muhim ilmiy ahamiyatga ega.
ALISHER NAVOIYNING “XAMSA” ASARINING BADIIY-FALSAFIY AHAMIYATI VA O‘ZBEK ADABIYOTI TARAQQIYOTIDAGI O‘RNI
Mazkur maqolada buyuk mutafakkir va shoir Alisher Navoiyning “Xamsa” asarining badiiy-falsafiy mohiyati, g‘oyaviy mazmuni va o‘zbek adabiyoti taraqqiyotidagi o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Asarning yaratilish tarixi, kompozitsion tuzilishi, obrazlar tizimi hamda unda aks etgan komil inson, adolat, ishq va ma’naviy kamolot g‘oyalari o‘rganiladi. Shuningdek, “Xamsa”ning Sharq mumtoz adabiyotidagi xamsachilik an’anasi bilan bog‘liqligi hamda turkiy tilning badiiy imkoniyatlarini namoyon etishdagi o‘rni yoritiladi. Tadqiqot jarayonida Nizomiy Ganjaviy, Amir Xusrav Dehlaviy, Abdurahmon Jomiy hamda zamonaviy navoiyshunos olimlarning ilmiy qarashlari tahlil qilinadi.
THE IMPACT OF MONETARY POLICY ON UZBEKISTAN’S TEXTILE AND GARMENT EXPORTS: EVIDENCE FROM 2017–2025 WITH GLOBAL COTTON-PRICE CONTROL
This article examines whether and through which monetary-policy-related attributes monetary conditions are associated with Uzbekistan’s textile and garment export outcomes once global cotton prices are explicitly controlled for. The empirical design uses quarterly data for 2017–2025 and estimates a multivariate log-linear framework linking exports to global cotton prices and candidate domestic monetary attributes (exchange rate, inflation, policy rate, and sector credit). The results show that global cotton prices are the most robust driver in the reported models: the baseline elasticity is about 0.675 and remains positive and highly significant across specifications. Domestic indicators display selective and specification-sensitive evidence. In the baseline regression, the exchange rate is positive and statistically significant, while inflation is negative and significant; however, when lagged dynamics are introduced, contemporaneous terms lose precision and the pattern shifts toward delayed effects with weaker statistical strength. The policy rate does not exhibit an independent association in the baseline and is not retained in the reported lag specification. The findings imply that, within the 2017–2025 sample, monetary policy should be interpreted primarily as a contributor to stability and predictability for exporters rather than as a direct lever for delivering the PD‑6 export target in a commodity-exposed sector.
ОБРАЗ ЧЕЛОВЕКА XXI ВЕКА В СОВРЕМЕННОЙ ПРОЗЕ
В статье рассматривается проблема изображения человека XXI века в современной прозе. Анализируются основные черты современного литературного героя, формирующиеся под влиянием социальных, культурных и технологических изменений современного общества. Особое внимание уделяется таким характеристикам, как кризис идентичности, одиночество, внутренний конфликт и поиск смысла жизни. Материалом исследования служат произведения современных писателей, в которых отражается духовное состояние человека начала XXI века. В результате анализа делается вывод о том, что образ современного героя становится более сложным, психологически углублённым и многогранным.
В статье рассматривается феномен смеха как особой формы социального и культурного сопротивления. Смех традиционно воспринимается как проявление радости или реакции на комическое, однако его значение в культурной и общественной жизни значительно шире. Юмор, ирония и сатира способны выступать инструментами общественной критики и выражения несогласия с существующими социальными нормами и политическими структурами. В работе анализируются философские, культурологические и психологические подходы к пониманию смеха, а также его роль в формировании критического отношения к действительности. Особое внимание уделяется концепции карнавальной культуры и смеховой традиции, а также современным формам юмора, связанным с развитием массовой и интернет-культуры. Делается вывод о том, что смех может выступать важным механизмом общественного самовыражения и символического сопротивления.
MAKTABLARDA MATEMATIKA O‘QITISHNING ZAMONAVIY MUAMMOLARI VA INNOVATSION YECHIMLARI
Ushbu maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarida matematika fanini o‘qitishning hozirgi holati, o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirishda interfaol metodlarning o‘rni va raqamli texnologiyalardan foydalanish samaradorligi tahlil qilinadi. Shuningdek, xalqaro PISA va TIMSS baholash dasturlari talablariga mos ravishda dars jarayonini tashkil etish bo‘yicha metodik tavsiyalar berilgan.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA MEHNAT SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING AHAMIYATI
Raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi mehnat samaradorligini oshirishni iqtisodiy o'sishning asosiy harakatlantiruvchi kuchi sifatida belgilamoqda. Ushbu maqolada raqamli texnologiyalar sun'iy intellekt, avtomatlashtirish va boshqalarning mehnat jarayonlariga ta'sirini, uning ijobiy va salbiy oqibatlarini batafsil o'rganib chiqildi. Tadqiqot ishining kirish qismida mavzuning global va milliy dolzarbligi, metodlar bo'limida ekonometrik modellar va panel ma'lumotlar tahlili, natijalar bo'limida empirik dalillar, muhokamada mexanizmlar ya’ni resurs taqsimoti optimallashtirish, innovatsiya va malaka o'zgarishi va xulosa qismida amaliy tavsiyalar berib o’tildi. Tadqiqot ishi natijalariga ko’ra, raqamli iqtisodiyot mehnat samaradorligini o'rtacha 20-35% ga oshirishi, ammo rivojlanayotgan mamlakatlarda malaka yetishmovchiligi va ishsizlik xavfini kuchayib borayotgani aniqlandi. O'zbekiston uchun "Raqamli O'zbekiston-2030" strategiyasi doirasida ta'lim, infratuzilma va siyosatni takomillashtirish zarurligi ta'kidlanadi. Maqolada korxonalar va tadqiqotchilar uchun foydali bo'lgan takliflar berib o’tildi.
IMOM BUXORIY HAYOTI VA ASARLARI XUSUSIDA
Ushbu maqolada Imom al-Buxoriyning hayoti, ilmiy faoliyati va islom ilm-fanidagi o‘rni tahlil qilinadi. Unda buyuk muhaddisning hadis ilmini rivojlantirishdagi xizmatlari, hadislarni to‘plash va saralashdagi ilmiy uslublari hamda mashhur asari “Al-Jome’ as-Sahih”ning ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, allomaning ilmiy merosi, uning islom madaniyati va ma’naviy hayotiga qo‘shgan hissasi haqida ham fikr yuritiladi.
ЭФФЕКТИВНОСТЬ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ИНТЕРАКТИВНЫХ МЕТОДОВ В НАЧАЛЬНЫХ КЛАССАХ
В данной тезисе раскрывается педагогическое значение использования интерактивных методов в процессе начального образования и их влияние на эффективность обучения. С научно-педагогической точки зрения проанализированы вопросы повышения познавательной активности учащихся, развития их самостоятельного мышления и интереса к уроку посредством интерактивных методов.
ASTRONOMIK KUZATUV JARAYONLARINI SUN'IY INTELEKT ASOSIDA MODELLASHTIRISH VA AVTONOM OBSERVATORIYA TIZIMINING FIZIK ASOSLARI
Mazkur maqolada astronomik kuzatuv jarayonlarini raqamli transformatsiya qilish va ularni sun'iy intelekt asosida optimallashtirish muammosi ko'rib chiqiladi [1]. An'anaviy observatoriya tizimlarida kuzatuv aniqligi, real vaqt ma'lumotlarni qayta ishlash tezligi hamda tashqi muhit omillariga moslashuvchanlik yetarli darajada emasligi ilmiy asoslanadi [2]. Shu munosabat bilan avtonom boshqaruvga ega smart Observatory kontseptsiyaning fizik modeli va algoritmik arxitekturasi taklif etiladi [4]. Taklif etilayotgan yondashuv Mirzo Ulug'bek tomonidan asos solingan kuzatuv metodologiyasining zamonaviy raqamli interpretatsiyasi sifatida qaraladi [11,12]. Natijalar avtonom observatoriya tizimlarini yaratishda nazariy va amaliy asos bo'lib xizmat qilishi mumkin hamda astrofizik kuzatuvlarning yangi avlod platformasini shakllantirish istiqbollarini ochib beradi [6].
В статье рассматривается феномен второстепенного героя в художественной литературе. Анализируется роль второстепенных персонажей в формировании художественного пространства произведения, их влияние на раскрытие характера главного героя и развитие сюжетной линии. Особое внимание уделяется функциональному значению второстепенных персонажей, их художественной самостоятельности и роли в создании многослойности литературного текста. Исследование показывает, что второстепенные герои являются важным элементом композиции произведения и нередко выступают носителями авторской идеи.
В статье рассматривается образ матери в различных культурных и религиозных традициях. Анализируются особенности восприятия материнства в мифологии, религии и литературе разных народов. Особое внимание уделяется символическому значению образа матери как источника жизни, любви и духовной поддержки. На основе сравнительного анализа показано, что, несмотря на различия культурных традиций, образ матери во многих обществах обладает схожими характеристиками и выступает важнейшим нравственным и культурным идеалом.
В статье анализируется феномен «маленького человека» как один из ключевых художественных типов русской литературы XIX века. Рассматриваются социальные, нравственные и психологические аспекты конфликта личности с обществом и государственной системой. Особое внимание уделяется художественной интерпретации образа в произведениях Александр Пушкин, Николай Гоголь, Фёдор Достоевский и Антон Чехов. Прослеживается эволюция конфликта от внешнего социального противостояния к глубокой внутренней драме и экзистенциальному одиночеству личности. Делается вывод о гуманистической направленности русской литературы, утверждающей ценность человека независимо от его социального статуса.
В данной работе исследуется трансформация литературного процесса под влиянием цифровой среды и новых медиа. Анализируется, как переход от «культуры Гутенберга» к цифровому формату меняет не только способы потребления контента, но и саму структуру художественного текста. Рассматриваются новые жанры, возникшие на стыке литературы и технологий: сетевая поэзия, гипертекстуальные романы и интерактивный сторителлинг. Изучается влияние электронных библиотек, самиздатовских платформ и аудиокниг на традиционное книгоиздание. Обсуждается, как ускорение темпа жизни и избыток информации влияют на глубину восприятия классических и современных текстов. Цифровизация не означает гибель литературы, а знаменует её переход в новое агрегатное состояние, где мультимедийность и интерактивность становятся важными инструментами художественной выразительности.
В статье рассматривается художественная роль тишины в литературном произведении. Анализируется значение тишины как важного элемента художественной структуры текста, ее функция в создании эмоциональной атмосферы и раскрытии внутреннего мира персонажей. Особое внимание уделяется символическому и психологическому значению тишины, а также ее роли в передаче авторской позиции. Отмечается, что тишина в художественном тексте выступает не только как отсутствие звука, но и как выразительное средство, способное усиливать драматизм повествования и придавать произведению глубокий смысл. В результате исследования делается вывод о том, что тишина является значимым художественным приемом, который помогает автору передавать сложные эмоциональные состояния и формировать многослойность художественного текста.
MADANIYAT VA SAN’AT SOHASIDA INNOVATSION YONDASHUV: O’ZBEKISTON VA DUNYO MAMALAKATLARIDAGI TAJRIBALAR
Ushbu maqolada madaniyat va san'at sohasini raqamlashtirish hamda boshqaruv jarayonlariga innovatsion yondashuvlarni joriy etishning amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Muallif madaniy merosni saqlash, san'at obyektlarini ommalashtirish va ijodiy industriyalarni rivojlantirishda zamonaviy texnologiyalarning (VR/AR, sun'iy intellekt, blokcheyn) o‘rnini yoritib beradi. Tadqiqot doirasida innovatsion strategiyalarni qo‘llash orqali madaniy muassasalarning iqtisodiy samaradorligini oshirish va auditoriya bilan o‘zaro munosabatlarni yangi bosqichga olib chiqish masalalari muhokama qilinadi. Maqola yakunida madaniyat sohasida innovatsion ekotizimni shakllantirish bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
BO‘LAJAK TARBIYACHILARDA KASBIY NUTQ ETIKETINI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY-PEDAGOGIK ASOSLARI.
Mazkur maqolada bo‘lajak tarbiyachilarda kasbiy nutq etiketini shakllantirish masalasi pedagogik muammo sifatida tahlil etilgan. Kasbiy nutq etiketi tushunchasining mazmuni, uning tarbiyachi kasbiy faoliyatidagi o‘rni hamda shakllantirishning pedagogik mexanizmlari yoritilgan. Shuningdek, oliy ta’lim jarayonida kasbiy nutq etiketini rivojlantirishga xizmat qiluvchi samarali metod va vositalar asoslab berilgan.
КОММУНИКАТИВНЫЕ И ПРАГМАТИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ЭТИКЕТА ОБРАЩЕНИЯ В РУССКОМ И УЗБЕКСКОМ ЯЗЫКАХ
В статье рассматриваются лингвопрагматические аспекты речевого этикета в русском и узбекском языках. На основе системного анализа исследуются специфические формы обращения, такие как bo‘la, jo‘ra, jigar, в сопоставлении с русскими коммуникативными моделями. Автор анализирует механизмы сокращения социальной дистанции через призму национального менталитета.
ИСТОРИЧЕСКАЯ ЯПОНИЯ В ХУДОЖЕСТВЕННОЙ ИЛЛЮСТРАЦИИ ЛИТЕРАТУРНЫХ ПРОИЗВЕДЕНИЙ
Статья посвящена исследованию особенностей художественной интерпретации исторической Японии в книжной иллюстрации. Рассматривается роль историко-культурной среды, традиционного костюма, архитектуры, предметной культуры и художественных символов в формировании визуального образа эпохи. Анализируется влияние японской художественной традиции — живописи, гравюры и декоративно-прикладного искусства — на развитие иллюстрации литературных произведений, посвящённых истории Японии. Особое внимание уделяется композиционным и графическим средствам, позволяющим передать атмосферу эпохи и характер исторических персонажей.
BOSHLANGʻICH TAʼLIMDA TALABALARINING KREATIV FAOLIYATINI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Mazkur maqolada boshlangʻich taʼlim yoʻnalishi talabalarining kreativ faoliyatini raqamli texnologiyalar yordamida rivojlantirish metodikasi tahlil qilinadi. Zamonaviy oliy taʼlim jarayonida boʻlajak boshlangʻich sinf oʻqituvchilarining kreativ kompetensiyasini shakllantirish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Tadqiqotda kreativlikning asosiy komponentlari – motivatsion, kognitiv, faoliyatli va refleksiv tarkibiy qismlar raqamli texnologiyalar taʼsirida qanday oʻzgarishi oʻrganilgan. Shuningdek, boshlangʻich taʼlim yoʻnalishi talabalari uchun moʻljallangan raqamli vositalar (Canva, Padlet, Miro, Trello, Google Workspace) va ulardan foydalanish metodikasi yoritilgan. Tajriba-sinov natijalari raqamli texnologiyalar asosida tashkil etilgan taʼlim jarayoni talabalarning kreativ faolligini oshirish, pedagogik vaziyatlarda nostandart yechimlar topish va innovatsion dars loyihalarini yaratish koʻnikmalarini rivojlantirishda samarali ekanligini koʻrsatadi.
TA'LIM JARAYONIDA BOSHLANGʻICH SINF OʻQITUVCHILARINING KREATIV FAOLIYATINI SHAKLLANTIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH METODIKASI
Ushbu maqolada ta'lim jarayonida boshlangʻich sinf oʻqituvchilarining kreativ faoliyatini shakllantirishda raqamli texnologiyalardan foydalanish metodikasi tahlil qilinadi. Raqamli texnologiyalar o'qituvchilarning pedagogik faoliyatini yanada samarali va innovatsion tarzda tashkil etishga yordam beradi. Maqolada kreativlikni rivojlantirish uchun mo'ljallangan raqamli vositalar, platformalar va dasturlar haqida ma'lumot beriladi. Shuningdek, o'qituvchilar uchun raqamli resurslardan foydalanishning afzalliklari va o'ziga xos jihatlari ko'rib chiqiladi. O'qituvchilarning kreativ faoliyatini oshirishda raqamli texnologiyalarning roli, shuningdek, ularning pedagogik metodologiyalarga integratsiyasi muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari asosida boshlangʻich ta'lim tizimida raqamli texnologiyalarni joriy etish orqali o'qituvchilarning professional rivojlanishiga qo'shiladigan hissa aniqlangan. Maqola ta'lim sohasida innovatsion yondashuvlarni qo'llashga qiziqqan mutaxassislar, o'qituvchilar va tadqiqotchilar uchun foydali manba bo'lishi maqsadida yozilgan.
ФВДТ ТИЗИМИДА ПРОФИЛАКТИКАГА АСОСЛАНГАН ХАВФ БОШҚАРУВ МОДЕЛИ: МИЛЛИЙ ТАЖРИБА ВА ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎНАЛИШЛАРИ
Мазкур мақолада Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларда ҳаракат қилиш давлат тизими (ФВДТ) доирасида профилактикага асосланган хавф бошқарув моделини шакллантириш ва такомиллаштириш масалалари таҳлил қилинган. Тадқиқотда миллий тажриба асосида тизимнинг амалдаги ҳолати, унинг профилактика йўналишидаги имкониятлари ва мавжуд муаммолари ўрганилган. Анъанавий реактив ёндашувдан проактив, хавфларни эрта аниқлаш ва прогнозлашга асосланган бошқарув моделига ўтиш зарурати илмий жиҳатдан асосланган. Хавфларни комплекс баҳолаш, профилактика чора-тадбирларини режалаштириш ва ресурсларни самарали тақсимлаш механизмлари таклиф этилган. Мақола ФВДТ самарадорлигини ошириш ва аҳоли ҳамда ҳудудларни ишончли муҳофаза қилиш даражасини юксалтиришга қаратилган илмий-амалий ёндашувларни ўз ичига олади.
YER TUZISH JARAYONLARIDA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA QAROR QABUL QILISH TIZIMLARINI JORIY ETISH
Mazkur maqolada yer tuzish jarayonlarida sun‘iy intellekt asosida qaror qabul qilish tizimlarini joriy etish masalalari tahlil qilinadi. Yer resurslarini boshqarish, hududiy rejalashtirish va kadastr ma‘lumotlarini qayta ishlashda zamonaviy raqamli texnologiyalarning ahamiyati yoritiladi. Sun‘iy intellekt algoritmlaridan foydalanish fazoviy ma‘lumotlarni tezkor va aniq tahlil qilish, ko‘p mezonli baholash hamda samarali boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish imkonini berishi asoslab beriladi.
DENOV TUMANI EKOLOGIYASI TUFAYLI KELIB CHIQAYOTGAN YUQUMLI VA INFEKSION KASALLIKLAR
Ushbu ishda Denov tumanidagi ekologik holat va uning aholining sog‘lig‘iga ta’siri o‘rganilgan. Havo ifloslanishi, ichimlik suvi sifati va chiqindilarni boshqarish muammolari natijasida aholida ichak infeksiyalari, respirator kasalliklar va parazitar kasalliklarning tarqalish mexanizmlari tahlil qilingan. Shuningdek, kasalliklarni oldini olish bo‘yicha profilaktik tavsiyalar berilgan.
ҚЎРИҚЛАНАДИГАН ОБЪЕКТЛАР ҲУДУДИДА ПРОФИЛАКТИКА ТИЗИМИ САМАРАДОРЛИГИ: ИНДИКАТОРЛАР, РИСКЛАР ВА БОШҚАРУВ ЕЧИМЛАРИ
Мазкур мавзуда қўриқланадиган объектлар ҳудудида ҳуқуқбузарликларни олдини олиш механизмларининг самарадорлиги ташкилий-ҳуқуқий, амалий ва технологик мезонлар асосида комплекс таҳлил қилинади. Профилактика механизмлари деганда кириш-чиқиш режими, периметр ва ички ҳудуд назорати, пост-патрул хизмати, техник қўриқлаш воситалари (видеокузатув, сигнализация, датчиклар), профилактик огоҳлантириш ва текширувлар, ҳодисаларни ҳужжатлаштириш, тезкор алоқа ҳамда идоралараро ахборот алмашинуви каби ўзаро боғлиқ чора-тадбирлар мажмуи назарда тутилади. Таҳлилда самарадорликни баҳолаш учун асосий кўрсаткичлар сифатида ҳодисалар сони ва динамикаси, ноқонуний кириш уринишларининг олдини олиш улуши, “реакция вақти” (response time), сигнализация бўйича ёлғон чақирувлар улуши, камералар қамрови ва ишлаш барқарорлиги, ходимлар тайёргарлиги, режим бузилиши ҳолатлари, моддий зарарнинг камайиши, ҳамда процессуал тўғри расмийлаштириш сифати каби индикаторлар асосланади. Шунингдек, механизм самарадорлигига таъсир этувчи чекловлар — инсон омили, техникага хизмат кўрсатиш муаммолари, SOP стандартларининг етарли эмаслиги, ахборот алмашинувида узилишлар, назорат-аудитнинг заифлиги — тизимли равишда кўрсатилади. Хулоса сифатида, профилактика механизмларининг юқори натижадорлиги “режим–кадр–технология–назорат” интеграцияси, рискка асосланган бошқарув ва KPI/аудит орқали баҳолашни йўлга қўйишга боғлиқ экани таъкидланади.
ХОРИЖИЙ АМАЛИЁТДА МИЛЛИЙ ГВАРДИЯ ТИПИДАГИ БЎЛИНМАЛАРНИНГ ОБЪЕКТ ҲУДУДЛАРИДА ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИ: САМАРАЛИ МОДЕЛЛАР ВА МЕХАНИЗМЛАР
Мазкур мавзуда хорижий давлатларда миллий гвардия типидаги бўлинмаларнинг қўриқланадиган объектлар ҳудудида ҳуқуқбузарликларни олдини олиш соҳасида шаклланган ижобий тажрибалари қиёсий-ҳуқуқий ва амалий ёндашув асосида ёритилади. Таҳлилда объект хавфсизлигини таъминлашда профилактиканинг устуворлиги, режимли ҳудудларда кўп қатламли ҳимоя (“perimeter–access–internal security”) модели, стандартлаштирилган хизмат тартиб-таомиллари (SOP), рискка асосланган режалаштириш, техник қўриқлаш воситаларини инсон омили билан интеграция қилиш, ҳодисаларни тезкор қайд этиш ва таҳлил қилиш, ҳамда идоралараро ахборот алмашинувини автоматлаштириш каби механизмлар ижобий тажриба сифатида кўрсатилади. Шунингдек, оммавий ҳудудлар ва критик инфратузилма объектларида патрул-пост хизмати, кириш-чиқишни идентификация ва биометрик назорат орқали бошқариш, видеокузатув маълумотларини аналитика (AI/video analytics) билан қўллаб-қувватлаш, “response time”ни қисқартиришга қаратилган тезкор гуруҳлар, ҳамда ходимлар тайёргарлиги ва хизмат маданиятини оширишга оид чоралар алоҳида таъкидланади. Хулоса сифатида, хорижий ижобий тажрибалар миллий амалиётда профилактика самарадорлигини ошириш учун ҳуқуқий аниқлик, SOP, рақамли мониторинг, KPI-аудит ва ресурслар интеграциясига таянган комплекс ёндашувни жорий этиш зарурлигини кўрсатади.
TURIZM XAVFSIZLIGINI TA’MINLASH BO‘YICHA XORIJIY MAMLAKATLAR AMALIYOTI: YONDASHUVLAR, MEXANIZMLAR VA SAMARALI TAJRIBALAR
Ushbu mavzu turizm xavfsizligini ta’minlash sohasida xorijiy davlatlar tomonidan qo‘llanilayotgan institutsional, huquqiy va tashkiliy-amaliy yondashuvlarni tizimli tahlil qilishga qaratilgan. Xorijiy amaliyotda turizm xavfsizligi turistning hayoti va sog‘lig‘i, mulkiy manfaatlari hamda huquqlarini himoya qilish bilan birga, turizm infratuzilmasining barqaror ishlashi, jamoat tartibini saqlash, transport va sanitariya-epidemiologik xavfsizlikni ta’minlash, shuningdek favqulodda vaziyatlarga tayyorgarlik ko‘rish kabi yo‘nalishlarni qamrab oluvchi kompleks tizim sifatida qaraladi. Mavzuda turistik politsiya va patrullash modeli, “safe city/safe destination” dasturlari, risklarni boshqarish (risk-menejment) sikli, ko‘p tarmoqli koordinatsiya (ichki ishlar, FVV, sog‘liqni saqlash, transport, turizm idoralari), turistlar uchun ko‘p tilli axborot va “hotline” xizmatlari, sug‘urta va kompensatsiya mexanizmlari, shuningdek raqamli monitoring va ogohlantirish platformalari kabi amaliy yechimlarning mohiyati ochib beriladi. Natijada, xorijiy tajriba turizm xavfsizligini ta’minlashda profilaktika ustuvorligi, standartlar va audit, tezkor javob qaytarish protokollari hamda davlat–xususiy sektor–jamoatchilik hamkorligi hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanini ko‘rsatadi.
XALQARO HUQUQIY HUJJATLAR VA XAVFSIZ TURIZM STANDARTLARI: NORMATIV ASOSLAR, TALABLAR VA QO‘LLASH MEXANIZMLARI TAHLILI
Ushbu mavzu xavfsiz turizmni ta’minlashda xalqaro huquqiy hujjatlar hamda sohaviy standartlarning o‘rni va ahamiyatini tizimli tahlil qilishga bag‘ishlanadi. Turizm xavfsizligi xalqaro maydonda turistning hayoti va sog‘lig‘i, huquqlari va mulkiy manfaatlarini himoya qilish, turistik xizmatlar sifati va ishonchliligini kafolatlash, shuningdek favqulodda vaziyatlar, sanitariya-epidemiologik tahdidlar, transport va axborot-kiber xatarlar bo‘yicha risklarni boshqarish talablarini qamrab oluvchi kompleks yo‘nalish sifatida e’tirof etiladi. Mavzu doirasida xalqaro shartnomalar, deklaratsiyalar va tavsiyalar, shuningdek sertifikatlash, xizmat sifati, xavfsizlik protokollari, inqirozga tayyorgarlik va monitoringga oid standartlarning mazmuni ochib beriladi. Tahlil jarayonida standartlar turizm subyektlari uchun minimal talablarni belgilash, mas’uliyat va javobgarlik chegaralarini aniqlashtirish, xizmat ko‘rsatish zanjirida xavfsizlikni institutsional boshqarish hamda “profilaktika–tezkor javob–tiklash” tamoyillari asosida barqaror turistik muhitni shakllantirishga xizmat qilishi asoslanadi. Yakunda, xalqaro normalar va standartlar milliy turizm tizimida huquqiy uyg‘unlashtirish, amaliy implementatsiya va baholash indikatorlari orqali real samara berishi ta’kidlanadi.
ЙЎЛ ҲАРАКАТИ ХАВФСИЗЛИГИДА ИДОРАЛАРАРО ҲАМКОРЛИК: УСТУВОР ЙЎНАЛИШЛАР, АМАЛИЁТДАГИ АҲАМИЯТ ВА САМАРАДОРЛИК ОМИЛЛАРИ
Мақолада йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлашда идоралараро ҳамкорликнинг устувор йўналишлари ва уларнинг бугунги амалиётдаги аҳамияти таҳлил қилинади. Ҳамкорлик самарадорлиги “ягона бошқарув контури”ни шакллантириш, ваколатларни аниқ чегаралаш, маълумотлар интеграцияси ва тезкор қарор қабул қилиш механизмларини йўлга қўйиш билан бевосита боғлиқ экани асосланади. Устувор йўналишлар сифатида рискка асосланган бошқарув, биргаликда режалаштириш ва патрул-назорат алгоритмлари, хавфсиз инфратузилма ташаббуслари, жамоатчилик билан коммуникация, таълим-тарғибот дастурлари ҳамда ҳодисадан кейинги тезкор тиббий ёрдам (post-crash)ни мувофиқлаштириш каби йўналишлар очиб берилади. Шу билан бирга, амалиётда учрайдиган муаммолар — функциялар такрорланиши, стандартлар ва KPI мезонларининг етишмаслиги, ҳисобдорлик ва мониторингнинг тарқоқлиги илмий-амалий жиҳатдан баҳоланади. Мақола хулосалари ҳамкорликни натижага йўналтирилган тарзда такомиллаштиришга хизмат қилади.
ЙЎЛ ҲАРАКАТИ ХАВФСИЗЛИГИДА ДАВЛАТ ВА ЖАМОАТ ИНСТИТУТЛАРИ ҲАМКОРЛИГИ: НАЗАРИЙ МОДЕЛЛАР ВА АМАЛИЙ МЕХАНИЗМЛАР
Мақолада йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлашда давлат органлари ва жамоат институтларининг ўзаро муносабатлари назарий ва амалий жиҳатдан таҳлил қилинади. Тадқиқотда “давлат–жамоат ҳамкорлиги”нинг ҳуқуқий табиати, институционал роллар тақсимоти, иштирок шакллари ҳамда жамоат назорати ва ижтимоий шериклик механизмларининг хавфсизлик натижасига таъсири ёритилади. Шунингдек, жамоат институтларининг (ННТ, ОАВ, маҳалла, фуқаролик ташаббуслари, бизнес ва эксперт ҳамжамият) профилактика маданиятини шакллантириш, ҳуқуқий онгни ошириш ва хулқ-атворга таъсир ўтказишдаги имкониятлари асосланади. Амалиёт нуқтаи назаридан, коммуникация сиёсати, очиқ маълумотлар, иштирокчи бюджет, “хавфсиз мактаб йўли”, волонтёрлик ва корпоратив ижтимоий масъулият (CSR) каби инструментлар таҳлил қилиниб, уларни миллий шарт-шароитга мос жорий этишнинг ҳуқуқий ва ташкилий шартлари кўрсатилади. Мақола хулосалари йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлашда давлат бошқарувини жамоат иштирокини кучайтириш орқали самаралилаштиришга қаратилган.
ЖАМОАТ ХАВФСИЗЛИГИДА ГИЁҲВАНДЛИК ПРОФИЛАКТИКАСИ: 2024–2028 СТРАТЕГИЯСИ ВА РАҚАМЛИ ЁНДАШУВ
Мақолада жамоат хавфсизлигини таъминлашда гиёҳвандлик профилактикаси устувор йўналиш сифатида асосланади ва 2024–2028 йилларга мўлжалланган Миллий стратегия доирасида умумий, махсус, якка тартибдаги ҳамда виктимологик профилактика механизмлари ёритилади. Наркожиноятлар ўсиши шароитида профилактик сиёсатни рақамли мониторинг, интернет орқали тарқатиш каналларига тезкор таъсир ва реабилитацияга йўналтирилган чоралар билан кучайтириш таклиф этилади.
ARRHYTHMIAS IN YOUNG PEOPLE RELATED TO ENERGY DRINKS AND STIMULANTS
Energy drink and stimulant use has rapidly increased among adolescents and young adults, especially students and athletes seeking improved concentration and performance. Although widely marketed as harmless, these products contain high levels of caffeine, taurine, guarana, and other stimulants capable of affecting cardiac electrophysiology. Evidence shows that excessive consumption can provoke arrhythmias through heightened sympathetic activity, QT-interval prolongation, intracellular calcium disturbances, and electrolyte imbalance. Reported cases include sinus tachycardia, supraventricular tachycardia, premature ventricular contractions, atrial fibrillation, and, rarely, life-threatening ventricular tachycardia or torsades de pointes. Risk is amplified when energy drinks are combined with alcohol, nicotine, dehydration, or intense exercise. This review summarizes current findings on mechanisms, clinical presentation, diagnostic evaluation, and management of energy drink–related arrhythmias in young people. Growing public health concerns highlight the need for better awareness, regulation of stimulant content, and educational initiatives to reduce preventable cardiac events among youth.
POLYSEMY IN LEARNING THE RUSSIAN LANGUAGE
This article analyzes the theoretical and practical aspects of the phenomenon of polysemy in the process of learning the Russian language on a scientific basis. Polysemy is an important lexical-semantic phenomenon in linguistics, referring to the presence of several interrelated meanings within a single lexical unit. For students and language learners studying Russian, understanding polysemy correctly plays a significant role in comprehending speech, translating texts, and developing communicative competence. The study examines scientific approaches to the issue of polysemy in Russian linguistics, particularly the theoretical perspectives of scholars such as V.V. Vinogradov, A.I. Smirnitsky, and Yu.D. Apresyan. In addition, the article highlights the differentiation of polysemous words through context, the mechanisms of their semantic development, and their role in language teaching methodology from a scientific perspective.
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA ILMIY KUZATISH VA TAJRIBA ORQALI TABIATNI O‘RGANISH
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida tabiatni ilmiy kuzatish va tajriba orqali o‘rganishning ahamiyati, mazmuni va ta’lim jarayonidagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, kuzatish va tajriba metodlarining o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalarini rivojlantirishdagi roli tahlil qilingan hamda boshlang‘ich ta’lim jarayonida tabiatni o‘rganishda qo‘llaniladigan samarali pedagogik usullar, amaliy mashg‘ulotlar va tajribalar orqali o‘quvchilarning mustaqil fikrlashi hamda tadqiqotchilik qobiliyatlarini shakllantirish masalalari ko‘rib chiqilgan. Bundan tashqari, o‘qituvchining ilmiy kuzatish va tajribalarni tashkil etishdagi pedagogik faoliyati hamda o‘quvchilarda tabiatga ongli munosabatni shakllantirishdagi ahamiyati yoritib berilgan.
ИНВЕСТИЦИИ В МЕДИЦИНСКИЕ УЧРЕЖДЕНИЯ КАК ФАКТОР СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ: МЕЖДУНАРОДНЫЙ ОПЫТ И ПРИМЕНИМОСТЬ ДЛЯ УЗБЕКИСТАНА
Инвестиции в здравоохранение рассматриваются как важный фактор устойчивого социально-экономического развития государства. Развитие медицинской инфраструктуры, укрепление первичной помощи, повышение квалификации кадров и внедрение современных технологий способствуют улучшению состояния здоровья населения и повышению качества жизни. Здоровье, в свою очередь, напрямую связано с производительностью труда, занятостью и долгосрочным экономическим ростом. Международная практика показывает, что комплексный подход к модернизации системы здравоохранения позволяет одновременно решать социальные и экономические задачи, снижать будущие расходы, связанные с осложнениями заболеваний, и формировать устойчивую основу для развития человеческого капитала. Для стран с развивающейся экономикой такие инвестиции становятся стратегическим инструментом повышения конкурентоспособности и социальной стабильности
HUQUQIY TAFAKKUR DARG'ASI: AKADEMIK HOJI-AKBAR RAHMONQULOV
Davlatning qanday shakllanishi, uning qonunlari qay darajada insonparvar va adolatli bo'lishi bevosita shu jamiyatning intellektual elitasiga, o'z sohasining fidoiylariga bog'liqdir. Har bir sivilizatsiya o'zining huquqiy poydevorini qurar ekan, bu jarayonda yuzlab mutaxassislar ishtirok etadi, ammo ularning orasida shunday yorqin siymolar bo'ladiki, ularning g'oyalari va ilmiy salohiyati butun bir millatning asrlar davomida amal qiladigan huquqiy yo'nalishini belgilab beradi. O'zbekiston milliy huquqshunoslik maktabining shunday buyuk namoyandalaridan biri, shubhasiz, O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi, yuridik fanlar doktori, professor, "O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi" Hoji-akbar Rahmonqulovich Rahmonqulovdir.
BYUDJET TASHKILOTLARIDA XARAJATLARNI AMALGA OSHIRISHDA IQTISODIY TASNIFLARDAN FOYDALANISHNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada byudjet tashkilotlarida xarajatlarni amalga oshirish jarayonida iqtisodiy tasniflardan foydalanishning ahamiyati tahlil qilinadi. Byudjet mablag‘laridan samarali va maqsadli foydalanishni ta’minlashda xarajatlarning iqtisodiy tasniflar asosida rejalashtirilishi va hisobga olinishi muhim o‘rin tutishi yoritib berilgan. Shuningdek, iqtisodiy tasniflarning byudjet xarajatlarini tizimli ravishda guruhlash, moliyaviy nazoratni kuchaytirish hamda mablag‘lardan foydalanish samaradorligini oshirishdagi roli ko‘rib chiqilgan. Maqolada byudjet tashkilotlarida xarajatlarni rejalashtirish va moliyalashtirish jarayonida iqtisodiy tasniflardan to‘g‘ri foydalanish orqali moliyaviy intizomni mustahkamlash hamda byudjet mablag‘larining shaffofligini ta’minlash bo‘yicha xulosalar va amaliy takliflar berilgan.
KRISTI ASARLARIDAGI PERSONAJ NUTQINI INDIVIDUALLASHTIRISH VA TARJIMADA UNI SAQLAB QOLISH MUAMMOSI. (YOSH, KASB, SINFIY MANSUBLIK, XARAKTER NUTQI – ULARNI TARJIMADA FARQLASH METODLARI)
Mazkur maqola ingliz detektiv adabiyotining yirik namoyandasi Agata Kristi asarlarida personaj nutqini individuallashtirish masalasini hamda uni o‘zbek tiliga tarjima qilish jarayonida yuzaga keladigan lingvistik, stilistik va pragmatik muammolarni kompleks tarzda tadqiq etishga bag‘ishlanadi. Tadqiqotning dolzarbligi shundan iboratki, detektiv janrda nutq nafaqat xarakter yaratish vositasi, balki syujetni rivojlantiruvchi va intriga qurilishida muhim semantik yuk tashuvchi omil sifatida namoyon bo‘ladi. Kristi romanlarida har bir personajning nutqi uning yoshiga, kasbiga, ijtimoiy-sinfiy mansubligiga, madaniy saviyasiga hamda psixologik xususiyatlariga mos ravishda individuallashtirilgan bo‘lib, bu jihat asarlarning badiiy-estetik qiymatini belgilovchi asosiy omillardan biridir.
XUDOYBERDI TO‘XTABOYEV ASARLARIDA BOLALAR XARAKTERINI OCHISHDA YUMORNING ILMIY-BADIIY AHAMIYATI
Mazkur maqolada Xudoyberdi To‘xtaboyev asarlarida yumorning bolalar xarakterini shakllantirish va ochib berishdagi badiiy-estetik funksiyasi tahlil qilinadi. Yozuvchi ijodida yumor bolalar xarakterini tabiiy, hayotiy va psixologik jihatdan asoslab beruvchi muhim vosita sifatida namoyon bo‘lishi ilmiy dalillar asosida yoritiladi. Kulgili vaziyatlar orqali bolalar obrazining ichki dunyosi, ijtimoiy muhit bilan munosabati va shaxsiy o‘sish jarayoni ochib beriladi.
ПРОГРАММА ПРОГНОЗИРОВАНИЯ НА ОСНОВЕ ИНТЕГРАЛЬНОГО РАСЧЁТА И МАТЕМАТИЧЕСКОГО МОДЕЛИРОВАНИЯ ТОРГОВЫХ ПРОЦЕССОВ В СИСТЕМАХ ЭЛЕКТРОННОЙ КОММЕРЦИИ
Данная статья посвящена разработке программы прогнозирования торговых процессов в системах электронной коммерции на основе методов интегрального исчисления и математического моделирования. Современные цифровые рынки характеризуются высокой динамикой изменений спроса, цен и транзакционной активности. Это требует применения новых аналитических инструментов для прогнозирования экономических процессов. В работе рассматривается математическая модель, позволяющая анализировать динамику электронной торговли и прогнозировать объемы продаж на основе интегральных расчетов. Предложенная модель учитывает основные экономические показатели: уровень спроса, цену товара, количество транзакций и маркетинговую активность. Результаты исследования показывают, что применение интегральных методов позволяет повысить точность прогнозирования торговых процессов и улучшить стратегическое управление электронной коммерцией.
LINGUISTIC STRATEGIES OF MANIPULATION IN THE ENGLISH PRESS AND SOCIAL MEDIA
In contemporary media environments, political information is widely distributed through both traditional press and social media platforms. The language used in these sources often contains linguistic elements that can influence readers’ perceptions of political events and actors. This study aims to examine the linguistic strategies of manipulation used in the English press and social media. The research applies qualitative discourse analysis to selected examples of political media texts. The findings indicate that emotionally loaded vocabulary, framing, and evaluative language are frequently employed to shape audience interpretation and emphasize particular viewpoints. The results highlight the significant role of language in political communication and underline the importance of recognizing manipulative strategies in modern media discourse.
ИСТОРИЧЕСКИЕ ЭТАПЫ ИСКУССТВА БУХАРСКОЙ РЕЗЬБЫ ПО ДЕРЕВУ В XIX-XX ВЕКАХ
В данной статье рассматривается история бухарской резьбы по дереву в XIX-XX веках, резьба ворот, колонн, балок в архитектурных памятниках и предметов быта. Представлены идеи исследователей, научно изучавших этот вид искусства, а также информация о том, как древние традиции мастеров резьбы по дереву сохранялись и передавались из поколения в поколение.
YUMSHOQ TO‘QIMA O‘SMALARI DIAGNOSTIKASIDA ULTRATOVUSH TEKSHIRUVINING AHAMIYATI VA ROLI
Ushbu maqolada yumshoq to‘qima o‘smalarini aniqlash va ularni differensial diagnostika qilishda ultratovush tekshiruvining diagnostik ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqot davomida yumshoq to‘qima o‘smalari aniqlangan 74 nafar bemorning klinik va ultrasonografik ma’lumotlari o‘rganildi. Bemorlarning 52 tasida malign, 24 tasida esa benign o‘smalar aniqlangan. Barcha bemorlarda ultratovush tekshiruvi B-rejim, rangli doppler kartirovkasi hamda energetik doppler rejimlarida amalga oshirildi. Tekshiruv jarayonida o‘smalarning lokalizatsiyasi, o‘lchami, shakli, konturlarining aniqligi, echogenligi, echostrukturasi hamda vaskulyarizatsiya darajasi baholandi.
MEXANIKA BO‘LIMINI O‘QITISHDA REAL HAYOTIY MASALALARDAN FOYDALANISH METODIKASI
Mazkur maqolada akademik litsey fizika kursining asosiy tarkibiy qismlaridan biri bo‘lgan mexanika bo‘limini o‘qitishda real hayotiy masalalardan foydalanishning ilmiy-metodik asoslari, didaktik imkoniyatlari hamda o‘quvchilarning fizik tafakkurini rivojlantirishdagi ahamiyati kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida fizika ta’limining zamonaviy didaktik yondashuvlari, kompetensiyaviy ta’lim tamoyillari hamda konstruktivistik pedagogik paradigma asosida real hayotiy vaziyatlar bilan bog‘liq masalalar mexanik tushunchalarni o‘zlashtirish jarayonida muhim metodik vosita sifatida xizmat qilishi ilmiy jihatdan asoslab beriladi. Shuningdek, mexanik hodisalarni real turmushdagi jarayonlar bilan bog‘lash orqali o‘quvchilarda nazariy bilimlarni amaliyotga tatbiq etish ko‘nikmasi shakllanishi, analitik fikrlash, modellashtirish va ilmiy muammo qo‘yish kompetensiyalari rivojlanishi aniqlanadi. Tadqiqot natijalari real hayotiy masalalar asosida tashkil etilgan o‘quv jarayoni o‘quvchilarning mexanika bo‘limini chuqurroq tushunishiga, fizik qonuniyatlarni ongli ravishda o‘zlashtirishiga hamda fizika faniga nisbatan qiziqishining ortishiga sezilarli darajada ijobiy ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatadi.
ELEKTR ENERGIYASINI ISHLAB CHIQARISH XARAJATLARINI MASHINALI O‘QITISH MODELLARI VA ALGORITMLARI YORDAMIDA OPTIMALLASHTIRUVCHI DASTURIY MAJMUA ISHLAB CHIQISH.
Ushbu ilmiy maqolada elektr energiyasini ishlab chiqarish jarayonida yuzaga keladigan iqtisodiy xarajatlarni kamaytirish va ishlab chiqarish samaradorligini oshirish maqsadida mashinali o‘qitish modellari va algoritmlaridan foydalanish imkoniyatlari chuqur tahlil qilinadi. Zamonaviy energetika tizimlarida elektr energiyasiga bo‘lgan talabning ortib borishi, resurslardan samarali foydalanish zarurati hamda energiya ishlab chiqarish jarayonlarining murakkablashuvi yangi texnologik yondashuvlarni talab etmoqda. Shu sababli maqolada elektr energiyasi ishlab chiqarish xarajatlarini prognozlash, tahlil qilish va optimallashtirish uchun sun’iy intellekt asosidagi algoritmlarni qo‘llash masalasi ilmiy jihatdan asoslab beriladi.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA KORPORATIV NIZOLARNI KO‘RISHNING HUQUQIY ASOSLARI
Ushbu maqolada, O’zbekiston Respublikasida korporativ nizolarni ko’rishning huquqiy asoslari haqida fikr va mulohazalar yuritiladi. Korporativ nizolar korporativ munosabatlar ishtirokchilari - masalan, aksiyadorlar, ta’sischilar, rahbarlar va yuridik shaxslar o‘rtasida yuzaga keladigan kelishmovchiliklardan kelib chiqadi. Bunday nizolarni samarali hal etish barqaror biznes muhitini ta’minlash va investorlar huquqlarini himoya qilish uchun muhim ahamiyatga ega.
NERV SISTEMASINING NEYROBIOLOGIK DINAMIKASI: NEYROPLASTIKLIK VA FUNKSIONAL ADAPTATSIYA MEXANIZMLARINING TIBBIY-NAZARIY TAHLILI
Ushbu maqolada inson nerv sistemasining o‘zgaruvchan tabiati, xususan, neyroplastiklik hodisasi molekulyar, hujayraviy va tizimli darajalarda tahlil qilinadi. Maqolada miyaning strukturaviy evolyutsiyasi, sinaptik aloqalarning dinamikasi va kognitiv stimullarning neyrogenez jarayoniga ta’siri yaxlit ilmiy matn ko‘rinishida bayon etilgan. Ayniqsa, ko'p tillilik (bilingvizm) va intensiv lingvistik o'rganishning miya korteksi strukturaviy zichligiga ta'siri neyrolingvistik nuqtai nazardan yoritilgan. Shuningdek, neyroreabilitatsiya va kognitiv rezerv tushunchalarining zamonaviy neyrologiya rivojidagi o‘rni tahlil qilingan.
Ushbu ishda dorivor o‘simliklardan biri bo‘lgan qoqio‘tning biologik xususiyatlari, kimyoviy tarkibi hamda tibbiyotda qo‘llanilish jihatlari keng yoritib berilgan. Qoqio‘t qadimdan xalq tabobatida keng qo‘llanib kelinadigan dorivor o‘simlik bo‘lib, uning tarkibida inson organizmi uchun foydali bo‘lgan ko‘plab biologik faol moddalar — vitaminlar, flavonoidlar, organik kislotalar, mikroelementlar va boshqa birikmalar mavjud. Ushbu moddalarning mavjudligi o‘simlikning shifobaxsh xususiyatlarini belgilab beradi. Tadqiqot davomida qoqio‘tning botanik tavsifi, tarqalish hududlari, o‘sish sharoitlari hamda farmakologik xususiyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, o‘simlikning xalq tabobatida va zamonaviy tibbiyotda qo‘llanish yo‘nalishlari, ayniqsa ovqat hazm qilish tizimi kasalliklari, jigar va o‘t yo‘llari faoliyatini yaxshilash, yallig‘lanishga qarshi hamda organizmni mustahkamlovchi vosita sifatida foydalanilishi haqida ma’lumotlar berilgan.
KIBERXAVFSIZLIKNI TA’MINLASHNING HUQUQIY MEXANIZMLARI
Ushbu maqolada kiberxavfsizlikni ta’minlashning huquqiy mexanizmlari, jumladan, milliy qonunchilik va xalqaro tajriba tahlil qilingan. Raqamli texnologiyalar shiddat bilan rivojlanayotgan bir sharoitda axborot makonida shaxs, jamiyat va davlat manfaatlarini himoya qilishning huquqiy asoslari, sohaga oid mavjud muammolar hamda ularni hal etish istiqbollari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining kiberxavfsizlik sohasidagi qonunchilik bazasi hamda Budapesht konvensiyasi kabi xalqaro hujjatlarning amaliy ahamiyati yoritib berilgan.
ONА TILI DАRSLARINI 5E MОDЕLI ASОSIDА TАSHKIL ETISH MЕTОDIKASI
Mazkur maqolada ona tili darslarini zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida tashkil etish masalalari tahlil qilinadi. Xususan, ta’lim jarayonida keng qo‘llanilayotgan 5E modeli (Engage, Explore, Explain, Elaborate, Evaluate) ning metodik imkoniyatlari hamda uning ona tili darslarida qo‘llanish xususiyatlari yoritib beriladi. Tadqiqotda 5E modelining bosqichlari asosida darsni loyihalash, o‘quvchilarning bilish faoliyatini faollashtirish, mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish va kommunikativ kompetensiyasini shakllantirish masalalari ko‘rib chiqiladi.
INGLIZ TILINI O`RGANISHDA SUN`IY INTELLEKTNING ROLI
Ushbu maqolada zamonaviy tilshunoslik va pedagogikada sun'iy intellekt (SI) tizimlarining tutgan o‘rni tahlil qilingan. Tadqiqotda ChatGPT, Google Gemini kabi yirik til modellari (LLM), shuningdek, Duolingo va ELSA Speak kabi ixtisoslashgan platformalarning talabalar nutqini rivojlantirishdagi samaradorligi ko‘rib chiqiladi.
ALLOMA FAZL AL-HAQ AL-XAYROBODIYNING HAYOTI VA ILMIY-MA’NAVIY MEROSI
Ushbu maqolada XIX asrda Hindiston yarimorolida yashab ijod qilgan yirik islom mufassiri, faylasuf, mantiqshunos va siyosiy arbob Fazl al-Haq al-Xayrobodiyning hayoti, uning ilmiy faoliyati hamda Islom tafakkuri tarixida tutgan o'rni ilmiy-tarixiy jihatdan tahlil qilingan. Shuningdek, allomaning 1857-yilgi Hindiston qo'zg'olonidagi ishtiroki va qoldirgan boy ilmiy-ma'naviy merosi yoritilgan.
“XAMSAT UL-MUTAHAYYIRIN”DA QUR’ON OYATLARI VA HADISLARNING BADIIY-USLUBIY TALQINI
Ushbu maqolada Alisher Navoiyning ijodiy merosida Qur’on g‘oyalarining aks etishi va bu g‘oyalar orqali shakllangan axloqiy tarbiya masalalari chuqur tahlil qilinadi. V asr Xuroson va Movarounnahr madaniy-ma’rifiy muhiti, islomiy-ma’rifiy an’analar va tasavvufiy qarashlar Navoiyning o‘ziga xos ijodiy uslubini shakllantirgan omillar sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada buyuk shoirning “Hayrat ul-abror”, “Mahbub ul-Qulub”, “Xamsat ul-mutahayyirin” risolasi “Sittai zaruriya” kabi asarlarida Qur’on oyatlariga bevosita va bilvosita murojaat qilinishi, islomiy qadriyatlarning badiiyan’anaviy talqini, insonga xos ezgu fazilatlarning targ‘ib etilishi hamda yosh avlod tarbiyasi chun zarur bo‘lgan xulosa va ibratlar tahlil qilinadi.
БУХОРО ВИЛОЯТИДА СОВЕТ ДАВРИДА ХАЛҚ ТАЪЛИМИ ВА МАКТАБЛАР ТАРАҚҚИЁТИ
Мақолада Бухоро вилоятида халқ таълими ва мактаблар тараққиёти тарихи ҳақида маълумотлар келтирилган. Шунингдек мақолада мактаблар тўғрисида қабул қилинган бир қанча қарорлар келтирилган. Бухородаги бошланғич тўлиқсиз ўрта ва ўрта мактаблар йиллар кесимида таҳлил қилиб берилган. Мазкур мақолада Бухоро вилоятида совет даврида халқ таълими тизимининг шаклланиши, мактаблар тармоғининг ривожланиши, саводсизликни тугатиш ҳаракати ва таълим соҳасидаги ислоҳотлар таҳлил қилинади.