NEW RENAISSANCE - This journal is an international open-access journal that publishes original research and articles in various fields. The main objective is to offer an intellectual platform for international scholars and promote interdisciplinary research in applied sciences. This journal is comprehensive in all areas. All manuscripts must be prepared in Uzbek, English, Russian, Karakalpak, Tajik, and German languages ​​and must be thoroughly reviewed. This scientific journal was registered as a mass media by the Information and Mass Communications Agency under the Administration of the President of the Republic of Uzbekistan on 23.11.2023 with number #169503. Publication period: Monthly Publisher: "Modern Science and Research" LLC Journal telegram channel: https://t.me/newrenaissancejournal To send an article: @Sadoqat_Ergashova Telephone number: +99891982-31-31
IMPROVING THE METHODOLOGY FOR DEVELOPING STUDENTS' LOGICAL THINKING SKILLS THROUGH HISTORY LESSONS
This scientific article comprehensively analyzes the theoretical and methodological foundations of the formation of logical thinking skills in students through history lessons. The article highlights the role of history in the development of cognitive processes such as understanding cause-and-effect relationships, forming an analytical approach, comparing, generalizing and evaluating. The psychological and pedagogical essence of logical thinking, the stages of development of thinking processes, and factors that increase the student's mental activity when working with historical materials are scientifically highlighted. The effectiveness of methods such as analyzing historical sources, creating problem situations, stimulating thinking through a system of questions, modeling historical events, analyzing based on a cause-and-effect chain, and teaching the principles of variant and historicity in the formation of students' logical thinking is shown.
СПЕЦИФИКА РАННЕЙ ПРОФИЛАКТИКИ ПРАВОНАРУШЕНИЙ В МАХАЛЛЯХ
В статье раскрывается специфика ранней профилактики правонарушений в махаллях как ключевом институте гражданского общества Республики Узбекистан. Анализируются правовые основы и практические механизмы выявления лиц группы риска, а также индивидуально-профилактическая работа на уровне местного сообщества. Выделены особенности взаимодействия субъектов профилактики — органов внутренних дел, профилактических инспекторов, активов махалли и общественных структур. Установлены проблемные аспекты, оказывающие влияние на эффективность превентивной деятельности, и предложены направления совершенствования нормативного регулирования и организационно-управленческих процессов по обеспечению общественной безопасности в махаллях.
“SHAXSIY ERKINLIK VA XAVFSIZLIK HUQUQI: KONSTITUTSIYAVIY HIMOYANING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI”
Ushbu maqola Konstitutsiyada mustahkamlangan shaxsiy erkinlik va shaxsiy xavfsizlik huquqining nazariy-huquqiy asoslarini chuqur tahlil qilishga bag‘ishlanadi. Tadqiqotda insonning tug‘ma va ajralmas huquqi sifatida e’tirof etilgan shaxsiy erkinlikning huquqiy tabiati, uning mazmun-mohiyati hamda konstitutsiyaviy normalar orqali ta’minlanish mexanizmlari ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, shaxsning noqonuniy hibsga olinishi, asossiz javobgarlikka tortilishi yoki erkinligining turli shakllarda cheklanishi ustidan samarali himoyani ta’minlovchi protsessual kafolatlar, jumladan sud nazorati, advokat yordami, habeas corpus instituti va odil sudlov prinsiplari keng tahlil qilinadi. Maqolada zamonaviy konstitutsiyaviy rivojlanish jarayonlari, xalqaro inson huquqlari standartlari (Xalqaro paktlar, Yevropa va Amerika konvensiyalari tajribasi) hamda milliy qonunchilik o‘rtasidagi uyg‘unlik masalalari qiyosiy uslubda ko‘rib chiqiladi. Shaxsiy xavfsizlik huquqining amaliy jihatlari, xususan, davlat organlarining majburiyati, ularning protsessual vakolatlarini cheklash, inson sha’ni va qadr-qimmatini asrashga doir huquqiy mexanizmlar ham batafsil ochib beriladi. Muallif zamonaviy konstitutsion yondashuvlarda shakllanib borayotgan yangi tamoyillar — inson huquqlarining ustuvorligi, davlatning javobgarligi, huquqni suiiste’mol qilishga qarshi kafolatlar, raqamli xavfsizlik va shaxsiy ma’lumotlar daxlsizligining kuchayib borishi kabi tendensiyalarni ham tahlil qiladi. Tadqiqot natijasida O‘zbekiston Konstitutsiyasida belgilangan shaxsiy erkinlik va xavfsizlik huquqlarining inson manfaatlari yo‘lida samarali ishlashini ta’minlash bo‘yicha ilmiy-huquqiy xulosalar va takliflar ishlab chiqiladi. Maqola inson huquqlari bo‘yicha mutaxassislar, yuridik ta’lim olish jarayonidagi talabalar, amaliyotchi yuristlar hamda konstitutsiyaviy islohotlar jarayoniga qiziqayotgan barcha o‘quvchilar uchun nazariy va amaliy ahamiyatga ega.
O‘ZBEK HUJJATCHILIGINING TARIXIY RIVOJI VA HOZIRGI HOLATI
Ushbu maqolada o‘zbek hujjatchiligining tarixiy shakllanish bosqichlari, uning ijtimoiy-siyosiy jarayonlar bilan bog‘liq holda rivojlanishi hamda zamonaviy hujjatchilik tizimining shakli va mazmuni tahlil qilinadi. Avvalo, qadimgi turkiy davrlardan boshlab yaratilgan bitiklar, o‘rta asr sharqona devonxona an’analari va xonliklar davriga xos hujjatlar misolida milliy hujjatchilik maktabining asoslari ochib beriladi. Keyingi bosqichda XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab davlat boshqaruvi, idoraviy ish yurituv va normativ-huquqiy tizimning takomillashuvi jarayonida hujjatchilikning standartlashuvi va unifikatsiyalashuvi yoritiladi. Shuningdek, O‘zbekiston mustaqilligi yillarida elektron hujjat aylanishi, raqamli arxivlar, me’yoriy-uslubiy hujjatlarning zamonaviy talablarga mos holda ishlab chiqilishi kabi yo‘nalishlardagi yutuqlar keng o‘rin olgan. Maqola hujjatchilikning bugungi holati, rivojlanish istiqbollari va uni takomillashtirishga oid takliflar bilan yakunlanadi.
HUJJATLARDA IMLO VA TINISH BELGILARI MEʼYORI VA AHAMIYATI
Ushbu maqolada rasmiy ish yuritish sohasida imlo qoidalari va tinish belgilari meʼyorlariga qatʼiy rioya qilishning muhim ahamiyati ilmiy-amaliy jihatdan yoritilgan. Imlo va punktuatsiya hujjat matnining aniqligi, ravshanligi va bir xil tushunilishini taʼminlash bilan birga turli xil huquqiy, moliyaviy va kommunikativ xatolarning oldini olishda asosiy omil ekanligi tahlil qilindi. Tadqiqotda mazkur meʼyorlarning hujjat ishonchliligi va muassasaning til madaniyati darajasini belgilashdagi oʻrni yoritilgan.
XALQARO TRANSPORT TASHUVLARINING JAHON TAJRIBASI VA UNI RESPUBLIKAMIZGA TADBIQ ETISH
Ushbu maqolada xalqaro transport tashuvlarining jahon tajribasi, uning asosiy tamoyillari va rivojlangan davlatlarda qo‘llanilayotgan samarali logistika yondashuvlari tahlil qilingan. Dunyo miqyosida transport tizimining modernizatsiya qilinishi, multimodal va intermodal tashuvlarning kengayishi, raqamli logistika texnologiyalarining qo‘llanilishi kabi yo‘nalishlar o‘rganilgan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining geografik joylashuvi, tranzit salohiyati va xalqaro transport koridorlaridagi o‘rni yoritilgan. Maqolada jahonda qo‘llanilayotgan ilg‘or tajribalarni mamlakatimiz sharoitiga mos ravishda tatbiq etish imkoniyatlari, xususan infratuzilmani modernizatsiya qilish, raqamli boshqaruvni kuchaytirish va transport-logistika xizmatlari sifatini oshirish bo‘yicha takliflar berilgan. Tadqiqot natijalari O‘zbekistonning xalqaro transport tizimidagi raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi.
IJODKORLIK PEDAGOGIKASI SOHASIDA ALALIYA NUTQ KAMCHILIGIGA EGA BO‘LGAN BOLALARNING KLINIK-PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK XARAKTERISTIKASINI O‘RGANISH
Mazkur ilmiy maqola alaliya nutq kamchiligiga ega bo‘lgan bolalarning klinik, psixologik va pedagogik jihatlarini chuqur va keng qamrovda o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda alaliyaning kelib chiqish omillari, neyrofiziologik asoslari, bolaning psixik taraqqiyotiga ta’siri, shuningdek, ijodkorlik pedagogikasi metodlari orqali nutqiy va shaxsiy rivojlanishni qo‘llab-quvvatlash imkoniyatlari batafsil yoritiladi. Maqolada alaliyali bolalarning rivojlanish dinamikasi, o‘quv jarayonidagi moslashuv muammolari, korreksion-ta’limiy faoliyatni tashkil etish mexanizmlari va innovatsion pedagogik texnologiyalarning samaradorligi tahlil qilinadi. Ilmiy ishda tizimli, faoliyatga yo‘naltirilgan, shuningdek, ijodiy yondashuvlar asosida alaliya bilan bog‘liq muammolarning kompleks yechimlari ishlab chiqiladi.
O‘ZBEKISTON AHOLISI IQTISODIY SAVODXONLIGINI OSHIRISHDA TA’LIM TIZIMI VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING O‘RNI
Maqolada O‘zbekiston aholisi iqtisodiy savodxonligini oshirish masalasi ta’lim tizimi va raqamli texnologiyalar kontekstida yoritilgan. So‘nggi yillarda mamlakatda aholining moliyaviy savodxonligini kengaytirish va iqtisodiy qaror qabul qilish ko‘nikmalarini shakllantirish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi. Shu maqsadda umumiy va oliy ta’lim muassasalarida iqtisodiy bilimlarni chuqurlashtirish, zamonaviy raqamli vositalardan samarali foydalanish va aholiga iqtisodiy axborotlarni tezkor yetkazish bo‘yicha chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Maqolada iqtisodiy savodxonlikni oshirish jarayonida ta’lim tizimi, onlayn platformalar va raqamli texnologiyalarning o‘rni tahlil qilinib, istiqboldagi muammolar va ularni hal qilish yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan.
KICHIK YOSHDAGI BADIIY GIMNASTIKACHI QIZLARNING HARAKATLAR MUVOFIQLIGINI RIVOJLANTIRISH USULLARI
Ushbu maqolada 6 - 10 yoshli badiiy gimnastikachi qizlarda harakatlar muvofiqligini (koordinatsiyasini) rivojlantirishning asosiy qonuniyatlari, usullari va amaliy tavsiyalari yoritilgan. Koordinatsion qobiliyatlarning erta shakllanishi sport mahorati va texnik tayyorgarlikning poydevori ekanligi ilmiy tahlillar asosida bayon qilindi.
10-12 YOSHLI YENGIL ATLETIKACHILARDA CHIDAMLILIKLAR RIVOJLANTIRISH USLUBLARI
Yosh yengil atletikachilarda chidamlilikni rivojlantirih uslublari, Yengil atletikachilarda yo’nalishiga qarab turli chidamlilik sifatlani shakllantirish, chidamlilikni rivojlantirish orqali sport formasini yaxshilash haqida fikr yuritiladi.
MUALLIFLIK VA TURDOSH HUQUQLARNI HIMOYA QILISHNING DOLZARB MASALALARI
Mualliflik huquqi hamda turdosh huquqlar — ya’ni muallifning asari, ijrochining ijrosi, fonogramma va efir yoki kabel orqali tarqatiladigan ko‘rsatuv yoki eshittirish huquqlari — ijodiy faoliyatning himoyasi uchun muhim huquqiy mexanizmdir.
PLASTIK PAKETLAR MUAMMOSI VA ULARNING O‘RNINI BOSUVCHI MUQOBIL MAHSULOTLAR
Ushbu maqolada polietilen paketlarning global miqyosdagi ekologik xavfini xususan mikroplastik hosil bo‘lishi orqali atrof-muhit va inson salomatligiga yetkazayotgan zarari haqida tahlil qilishga bag‘ishlangan. Maqola, Xalqaro miqyosda global muammo bo‘layotgan plastik chiqindilarning yo‘q qilinishiga oid muammolar va O‘zbekiston Respublikasida amaldagi qonun hujjatlarining asoslarini o‘rganadi va uning samaradorligini baholaydi. Yana an'anaviy plastik paketlarga muqobil yechimlar (mato, qog‘oz, bioplastik) ning ekologik va iqtisodiy samaradorligini Hayot Sikli Tahlili (LCA) ma’lumotlari asosida qiyosiy baholashdan iboratdir. Tahlil natijalari bo‘yicha, eng to‘g‘ri yechim qayta-qayta ishlatiladigan (reusable) sumkalarni joriy etish va plastikni parchalovchi zambrug‘lar (Mycoremediation) kabi innovatsion biologik texnologiyalarni rivojlantirishdir. Ushbu sohaga oid islohotlar yurtimizda “O‘zbekiston - 2030” strategiyasi kabi qonun normalarida hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ - 3730 - sonli qarorining ahamiyati o‘z aksini topganligini ko‘rishimiz mumkin.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA SOLIQ YIG’ILARINI TAKOMILLASHTIRISH YO’NALISHLAR
Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida soliq tizimini takomillashtirishning zaruriyati, soliq siyosatini raqamli faoliyatga moslashtirish yo’llari va “Raqamli soliq kodeksi” ni ishlab chiqish zaruriyati yoritilgan. Soliq kodeksida raqamli faoliyat subyektlariga oid aniq tushunchalar mavjud emasligi va raqamli soliq tizimini shakllantirish bo’yicha takliflar keltirilgan. Shuningdek, xorijiy davlatlar tajribasi o’rganilib, milliy soliq tizimini raqamli iqtisodiyot talablariga moslashtirish takliflari bildirilgan.
JINOYATNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK ARXITEKTURASI: YURIDIK JAVOBGARLIKNING ONG VA XULQ MEXANIZMLARIGA TA’SIRI
Ushbu maqola jinoyat sodir etilishining chuqur ildizlarini o‘rganishga yo‘naltirilgan bo‘lib, jinoyatchilik fenomenini faqat huquqiy hodisa sifatida emas, balki murakkab ijtimoiy-psixologik konstruksiya sifatida tahlil qiladi. Tadqiqot markazida inson ongida kechadigan kognitiv jarayonlar, xulq-atvorning psixodinamik omillari, ijtimoiy muhitning bosimi, shuningdek, yuridik javobgarlikning ushbu psixologik mexanizmlarga ko‘rsatadigan bevosita va bilvosita ta’siri turadi. Maqola jinoyatning paydo bo‘lish jarayonini “xatti-harakat – ong – muhit – huquq” o‘rtasidagi o‘zaro murakkab aloqalar tizimi sifatida ko‘rib chiqadi. Tadqiqotning nazariy asosini zamonaviy kriminologiya, huquq falsafasi, kognitiv psixologiya, psixodinamik nazariyalar va ijtimoiy konstruktivizm yondashuvlari tashkil etadi. Ushbu integratsion metodologiya jinoyat sodir etuvchi shaxsning ruhiy holati, motivatsiyasi, qaror qabul qilish jarayoni, adolatni idrok etish darajasi va ijtimoiy me’yorlarga moslashuv mexanizmlarini ilmiy aniqlikda tahlil qilish imkonini beradi. Ayniqsa, kognitiv buzilishlar (masalan, “ratsionalizatsiya”, “normativ dissonans”, “ijtimoiy tasdiq kuchi”) va ularning jinoyat sodir etilishidagi roli alohida o‘rganiladi. Maqolada yuridik javobgarlik institutining psixologik ta’sir kuchlari ham chuqur ochib beriladi. Jinoyat sodir etgan shaxsning ongida jazoning ehtimoliy oqibatlari qanday idrok etilishi, huquqiy taqiqlarning ichki nazorat mexanizmlariga qanday ta’sir ko‘rsatishi, shuningdek, qo‘rquv, pushaymonlik, adolatga bo‘lgan ishonch darajasi va huquqiy tizimning nufuzi kabi omillarning xulq-atvorga psixologik ta’siri ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Shu bilan birga, davlat tomonidan qo‘llaniladigan jazolash mexanizmlarining faqat repressiv emas, balki profilaktik, psixoprofilaktik va reabilitatsion maqsadlarga xizmat qilishi kerakligi ilmiy asoslab beriladi. Maqola jinoyatning ijtimoiy-xulqiy ildizlari — oilaviy muhit, hududiy ijtimoiy barqarorlik, iqtisodiy disbalans, axloqiy qadriyatlar tizimining buzilishi, ijtimoiy frustatsiya darajasi va guruh bosimi kabi omillarni ham psixologik tahlil bilan uyg‘un holda o‘rganadi. Ularning har biri jinoyatning shakllanish jarayonida “psixologik katalizator” vazifasini o‘tashi ilmiy dalillar bilan yoritiladi. Shuningdek, yuridik javobgarlikning samaradorligini oshirish uchun davlat siyosatida psixologik yondashuvlarni kuchaytirish zarurligi asoslanadi. Maqola huquqiy tartibga solish jarayonida inson ongining psixologik xususiyatlarini inobatga olish, jinoyat sodir etgan shaxslar uchun individual reabilitatsiya dasturlarini ishlab chiqish, ijtimoiy psixologik profilaktika mexanizmlarini kengaytirish va huquqiy targ‘ibotning psixologik modelini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar beradi.
HISTORY OF THE FORMATION AND STAGES OF DEVELOPMENT OF WESTERN PEDAGOGY
This article analyzes the historical formation of Western pedagogy, its main stages and development factors. The article scientifically reveals the evolution of the Western pedagogical system and its impact on the current educational process.
INTELLEKTUAL MULK OB’EKTLARIGA BO’LGAN MUTLAQ HUQUQLAR VA ULARNI HIMOYA QILISH USULLARI
Ushbu maqolada intellektual mulk obyektlariga tegishli bo‘lgan mutlaq huquqlar nima ekanligi, ularning turlari va ularni tartibga soluvchi asosiy huquqiy normalar keng yoritilgan. Mualliflik huquqi, patentlar, tovar belgilari, sanoat namunalari, kompyuter dasturlari hamda adabiy-badiiy asarlar kabi intellektual mahsulotlarning huquqiy maqomi va ulardan foydalanish tartibi batafsil tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada mutlaq huquqlarning buzilishi mumkin bo‘lgan holatlar va ularga qarshi qo‘llaniladigan fuqarolik-huquqiy himoya choralari tizimli tarzda ko‘rib chiqilgan. Sud amaliyotida kompensatsiya undirish, huquqbuzarlikni to‘xtatish, mualliflikni tasdiqlash va yetkazilgan zararni qoplash kabi vositalarning qanday ishlashi ham amaliy misollar bilan tushuntirilgan. Raqamli texnologiyalar rivojlanishi bilan intellektual mulk huquqlarini buzish holatlarining ortib borayotgani, ularning oldini olish bo‘yicha zamonaviy usullar va mexanizmlar ham alohida o‘rganilgan. Umuman olganda, tadqiqot natijalarida mutlaq huquqlarni samarali himoya qilish innovatsion rivojlanish, sog‘lom raqobatni ta’minlash hamda ijodkorlarning manfaatlarini himoya qilishda juda muhim omil ekani asoslab berilgan.
OZODLIKDAN MAHRUM QILINGAN MAHBUS AYOLLARNING HUQUQ VA MAJBURIYATLARI
Ushbu maqolada, ozodlikdan mahrum qilingan mahbus ayollarning huquq va majburiyatlari haqida fikr va mulohazalar yuritiladi. 2017-yildan keyingi O'zbekiston qonunchiligiga milliy amaliyotni xalqaro standartlarga moslashtirishga qaratilgan islohotlar, jumladan, qiynoqlarni taqiqlash, tibbiy muassasalarni takomillashtirish va xodimlar uchun gender nuqtai nazaridan treninglar joriy etildi. Ushbu qoidalar jinoiy odil sudlovga gender jihatidan nozik yondashuvni va mahkuma ayollarning o‘ziga xos ehtiyojlari va huquqlari hisobga olinishini ta’minlash yo‘lidagi muhim qadam hisoblanadi.
UNDERSTANDING DIABETES: CAUSES, SYMPTOMS AND PREVENTION
This article provides a comprehensive overview of diabetes mellitus, focusing on its main causes, common symptoms, and effective prevention strategies. It explains how genetic factors, lifestyle habits, and metabolic imbalances contribute to the development of diabetes. The paper also highlights early warning signs such as excessive thirst, frequent urination, fatigue, and slow wound healing. Additionally, the article emphasizes the importance of a healthy diet, regular physical activity, and early medical screening in reducing the risk of diabetes and promoting long-term health.
KO‘ZNING FUNKSIONAL KASALLIKLARINI VIZUAL MASHQLAR YORDAMIDA KAMAYTIRISH VA OLDINI OLISHNING ILMIY ASOSLARI
Ushbu ilmiy maqolada ko‘zning funksional kasalliklarini – miopiya, gipermetropiya, akkomodatsion spazm va kompyuter ko‘rish sindromini maxsus vizual mashqlar yordamida kamaytirish va oldini olish masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqot AQSH optometriya markazlari, xususan American Optometric Association, National Eye Institute va Vision Therapy Institute tomonidan olib borilgan klinik tajribalar hamda statistik ma’lumotlarga asoslanadi. Ko‘z mushaklarining fiziologik xususiyatlari, ularning charchashi va akkomodatsion buzilishlar shakllanish mexanizmi yoritiladi. Maqolada Bates usuli, fokusni almashtirish, sakkizlik chizish, ko‘z aylanmalari singari mashqlar kompleksi yoritilib, ularning mushak elastikligi va qon aylanishiga ta’siri ilmiy nuqtai nazardan asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, muntazam bajarilgan mashqlar ko‘rish keskinligini tiklash, kompyuter ko‘rish sindromi belgilarini kamaytirish va miopiya rivojlanish sur’atini sekinlashtirishi mumkin.
JAMIYATDA AYOLLARGA NISBATAN MUNOSABATLAR, ULARGA NISBATAN TAZYIQ VA ZO'RAVONLIKNING DARAJASI
Biz yashab kelayotgan jamiyatda inson huquqi va erkinliklari oliy qadriyat hisoblanadi. Hozirda yurtimizda ham bir qancha ayollarga nisbatan tazyiqlar va zo'ravonliklar sodir etilib, ayollarga nisbatan ularning huquqlari poymol bo'lish holatlari ko'p uchramoqda. Jamiyat ijtimoiy hayotida eng dolzarb muammolardan biri jinoyatchilik va unga qarshi kurashni tashkil etish muammosidir. Shuning uchun ham insoniyat o'z taraqqiyoti davomida ushbu muammoni hal etish uchun jinoyatchilik, uning sabablari hamda sodir etilishiga shart-sharoit yaratuvchi muhitni o'rganish va ilmiy jihatdan bilishga harakat qilgan.
BOSHLANGʻICH TAʼLIM JARAYONIDA "TARBIYA" FANINI OʻQITISHDA SOʻFI OLLOYOR IJODIDAN FOYDALANISHNING DIDAKTIK AHAMIYATI
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida “Tarbiya” fanini o‘qitishda So‘fi Olloyor ijodidan foydalanishning didaktik ahamiyati yoritiladi. Qolaversa, mumtoz adabiyot namoyandasi hisoblangan So‘fi Olloyorning axloqiy-ma’rifiy mazmundagi asarlarining boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ma’naviy-axloqiy tushunchalarni shakllantirishdagi o‘rni asoslab beriladi. Ayniqsa, “Sabotul ojizin” kabi pand-nasihat ruhidagi asarlar orqali odob, halollik, sabr, tavoze, zakovat va ma’naviy poklik kabi fazilatlarni o‘rgatishning samaradorligi tahlil qilinadi. So‘fi Olloyor nasihatlarining sodda va ta’sirchan tilda ifodalanishi kichik yoshdagi o‘quvchilarning idrokiga mos bo‘lib, tarbiya darslarida mavzularni obrazli tushuntirish, interfaol metodlarni qo‘llash, o‘quvchilarning fikrlash jarayonini faollashtirishga keng imkon yaratishi ta’kidlanadi. Maqolada shuningdek, shoir ijodining tarbiyaviy ahamiyati orqali o‘quvchilarda milliy qadriyatlarga hurmat, ma’naviy merosni anglash va yaxshi xulq ko‘nikmalarini shakllantirish jarayonining didaktik jihatlari ochib beriladi.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QUROLLI KUCHLARIDA HARBIY VA MILLIY QADRIYATLAR
Ushbu ilmiy maqolada O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarida harbiy va milliy qadriyatlarning mazmun-mohiyati, ularning shakllanish omillari, tarixiy asoslari, ma’naviy-ma’rifiy jarayonlarda tutgan o‘rni va yosh avlod tarbiyasiga ta’siri kompleks tarzda tahlil qilingan. Maqolada mustaqillik yillarida armiyaning ma’naviy qiyofasini shakllantirish siyosati, ajdodlar merosi va milliy an’analarning harbiy muhitdagi ahamiyati hamda harbiy ta’lim tizimida vatanparvarlik tarbiyasining rivojlanish tendensiyalari yoritilgan.
BIOPHYSICAL SIMULATION OF PULMONARY GAS EXCHANGE AND ITS APPLICATION IN DIAGNOSTICS
Pulmonary gas exchange is a fundamental physiological process essential for maintaining adequate oxygen delivery and carbon dioxide removal in the human body. Impairments in gas exchange are associated with a variety of respiratory disorders, including chronic obstructive pulmonary disease, pneumonia, asthma, and interstitial lung diseases. Traditional diagnostic methods often provide only indirect or macro-level assessments of pulmonary function, limiting early detection and precise evaluation of pathophysiological changes. This study focuses on the biophysical simulation of pulmonary gas exchange, employing mathematical modeling to reproduce alveolar-capillary diffusion, ventilation-perfusion distribution, and gas transport dynamics. The integration of clinical data, including arterial blood gas analysis, spirometry, and imaging results, into simulation models enhances diagnostic accuracy and enables individualized evaluation of pulmonary function. The findings demonstrate that biophysical simulation is an effective tool for early detection of functional impairments, optimization of treatment strategies, and prediction of disease progression. This approach has significant potential for integration into precision medicine and advanced digital diagnostics.
INTELLIGENT IOT SYSTEM FOR PATIENT MONITORING BASED ON BIOPHYSICAL INDICATORS
Continuous monitoring of patient physiological parameters is essential for early detection of health anomalies and timely medical intervention. Traditional methods are often limited in scope and unable to provide real-time insights, particularly for chronic and critical conditions. Intelligent Internet of Things (IoT) systems, integrated with artificial intelligence (AI) algorithms, enable continuous collection, analysis, and visualization of biophysical indicators such as heart rate, blood pressure, oxygen saturation, and body temperature. These systems support personalized healthcare by adapting to individual patient profiles, enhancing diagnostic accuracy, improving patient safety, and facilitating remote monitoring. Wearable sensors and wireless communication technologies ensure patient comfort and mobility, while cloud and edge computing enable efficient data processing and storage. Despite challenges related to data security, sensor calibration, and device interoperability, IoT-based monitoring platforms demonstrate significant potential for transforming healthcare delivery, supporting precision medicine, and optimizing clinical decision-making.
BOSH MIYA NERVLARI XAQIDA UMUMIY MA’LUMOTLAR. ULARNINGFUNKSIONAL VA YOSHGA QARAB O‘ZGARISHI
Ushbu maqolada bosh miya nervlarining anatomik va funksional xususiyatlari, ularning yoshga bog‘liq o‘zgarishlari hamda klinik ahamiyati batafsil tahlil qilinadi. Bosh miya nervlari sezgi, motor va vegetativ funksiyalarni boshqaradi va organizmning ichki muhitini barqaror saqlashga xizmat qiladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, har bir nervning anatomiya va funktsional xususiyati nevrologik kasalliklarni aniqlash va davolashda muhim rol o‘ynaydi. Yoshga bog‘liq o‘zgarishlar, degenerativ kasalliklar va travmatik shikastlanishlar nervlarning faoliyatini pasaytiradi, bu esa ko‘rish, eshitish, muvozanat va yuz mushaklarining harakat qobiliyatini susayishiga olib keladi. Zamonaviy diagnostik metodlar, shu jumladan MRI, CT va elektromiyografiya, nerv faoliyatini baholash va patologik holatlarni aniqlash imkonini beradi. Shu bilan birga, maqola bosh miya nervlarini tiklash, regeneratsiya qilish va reabilitatsiya strategiyalari istiqbollari haqida ham ma’lumot beradi. Tadqiqot natijalari nevrologik kasalliklarni erta aniqlash va oldini olish, shuningdek, bemorlarning hayot sifatini yaxshilash uchun muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
BIOPOTENSIAL SIGNALLARNI (EMG, EEG) QAYTA ISHLASHDA MASHINAVIY O‘QITISH ALGORITMLARINING SAMARADORLIGI
Ushbu maqolada biopotensial signallarni, xususan elektromiyogramma (EMG) va elektroensefalogramma (EEG) signallarini qayta ishlashda mashinaviy o‘qitish algoritmlarining samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotlar SVM, random forest va konvolyutsion neyron tarmoqlari kabi algoritmlarning signallarni klassifikatsiya qilish va patologik naqshlarni aniqlashdagi samaradorligini ko‘rsatdi. EMG va EEG signallarining murakkab tabiati, shovqin va artefaktlarga moyilligi ularni qayta ishlash jarayonini qiyinlashtiradi. Shu sababli, xususiyatlarni ekstraktsiya qilish (RMS, spektral energiya, dominant chastota) algoritmlarning aniqlik va sezgirligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqot natijalari mashinaviy o‘qitish algoritmlari biopotensial signallarni qayta ishlashda yuqori samaradorlikka ega ekanligini tasdiqladi, shuningdek, inson-kompyuter interfeyslari, neyroprostetik qurilmalar va nevrorehabilitatsiya jarayonlarida amaliy qo‘llanilishi mumkinligini ko‘rsatdi. Ushbu ish tibbiyot va biomeditsina muhandisligi sohalarida sun’iy intellektga asoslangan tizimlarni rivojlantirish uchun ilmiy asos yaratadi.
IRSIY KASALLIKLAR, XROMASOMA KASALLIKLARI. IRSIY KASALLIKLAR GEN VA IRSIYATGA MOIL KASALLIKLAR. NIKOH TURLARI
Ushbu maqolada irsiy va xromosomal kasalliklarning kelib chiqish sabablari, ularning genetik asoslari, klinik xususiyatlari hamda nikoh turlari bilan bog‘liq xavf omillari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Gen mutatsiyalari, xromosoma anomaliyalari va ularning organizm rivojlanishiga ta’siri yoritilib, autosomal-dominant, autosomal-retsessiv, X-bog‘liq kasalliklar kabi irsiyat tiplari tizimli ravishda bayon etilgan. Qarindoshlar o‘rtasidagi nikohlarning genetik xavfni oshirishi, genetik maslahat xizmatlarining ahamiyati va zamonaviy diagnostika usullarining roli alohida o‘rganilgan. Maqola sog‘lom avlodni ta’minlash, irsiy kasalliklarni erta aniqlash hamda ularning oldini olish bo‘yicha ilmiy asoslangan yondashuvlarni taqdim etadi.
INTERNETDAGI TURLI XIL MA'LUMOT AXTARISH TIZIMLARI VA ULARNING SOLISHTIRMA TAHLILI
Maqolada internetdagi turli qidiruv tizimlari va ularning solishtirma tahlili ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari mashhur tizimlar – Google, Bing, Yandex, DuckDuckGo va Baidu – ning xususiyatlari, afzallik va kamchiliklarini aniqlashga qaratilgan. Qidiruv tizimlarining samaradorligi, foydalanuvchi tajribasi va natijalarni tezkor taqdim etish darajasi tahlil qilingan. Maqola foydalanuvchilarga turli qidiruv tizimlari o‘rtasidagi farqlarni tushunishga va eng optimal tizimni tanlashga ilmiy asos yaratadi.
RAQAMLI BAHOLASH TIZMLARINING UMUMTAʼLIM MAKTABLARIDA QOʻLLANISHI VA SAMARADORLIGI
Ushbu ilmiy maqolada raqamli baholash tizimlarining umumta’lim maktablarida qo‘llanishi, ularning afzalliklari va samaradorlik darajasi tahlil etilgan. Tadqiqot davomida raqamli baholashning o‘quv jarayonini optimallashtirishdagi o‘rni, baholashning shaffofligi va aniqligini oshirishdagi ta’siri hamda o‘quvchilar bilimini real vaqt rejimida baholash imkoniyatlari ilmiy asoslangan holda yoritilgan. Raqamli reyting tizimlari, elektron test platformalari va adaptiv baholash mexanizmlarining ishlash prinsiplari hamda o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi pedagogik hamkorlikka ta’siri chuqur tahlil qilingan. Shuningdek, raqamli baholash tizimlarini joriy etishda uchraydigan texnik infratuzilma kamchiliklari, internet resurslari yetishmovchiligi, o‘qituvchilarning raqamli kompetensiyasi va ma’lumot xavfsizligi bilan bog‘liq muammolar ilmiy nuqtai nazardan baholangan. Olingan natijalar asosida raqamli baholashning ta’lim sifatini oshirishdagi istiqbollari hamda amaliy tavsiyalar berilgan.
STYLISTIC FEATURES OF INTERROGATIVE SENTENCES
This study examines the stylistic features of interrogative sentences and their role as a means of expressing psychological and emotional states in communication. Interrogative sentences are not limited to information-seeking; they serve as tools for conveying curiosity, doubt, surprise, frustration, and engagement, depending on their structure, lexical choices, and intonation. The analysis highlights their function in literature, where they enhance narrative depth and reveal characters’ inner thoughts, and in media and social communication, where they attract attention and provoke audience response. Pedagogically, understanding the stylistic and emotional nuances of interrogative sentences supports classroom interaction, critical thinking, and communicative competence in both native and second-language learners. Overall, interrogative sentences are versatile linguistic tools that integrate syntactic, stylistic, and emotional elements, contributing significantly to effective and expressive communication.
“SMART-PATRONAJ: AHOLI SALOMATLIGINI MASOFAVIY NAZORAT QILISHNING MILLIY MODELI”
Ushbu ilmiy ishda patronaj xodimlarining faoliyati, bemor monitoringi, ularning reytingi va tibbiy xizmat sifatini oshirish mexanizmlari chuqur tahlil qilingan. Diagrammalar asosida xizmat ko‘rsatish samaradorligi, bemorlar bilan ishlash dinamikasi va patronaj tizimining afzalliklari yoritilgan. Tadqiqotda amaliy kuzatuvlar, monitoring natijalari va statistika ma’lumotlari asosida patronaj tizimini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.
NEGA O’RTA ARIFMATIK AMALINI BILISHIMIZ KERAK?
Ushbu maqolada o’rta arifmetik amalini hayotda qanday o’rni bor ekanligi haqida aytib o’tilgan. Ya’ni turli sohalar uchun qo’llash mumkinligi haqidadir.Ko’pchilik o‘rtacha xarajatlarni topish orqali o‘zingizning moliyaviy holatini yaxshiroq tushunishi mumkin. Shu kabi sportda, marketing sohasida , do’konlarni foyda zararini hisoblashda, ta’lim sifatini o’sib yoki kamayib borishi haqida, bemorlarning kasallanish holati haqida o’rtacha baho berilganda va shunga o’xshash turli holatl;arda o’rtacha qiymat kerak bo’ladi.
EXTRACTION-SPECTROPHOTOMETRIC DETERMINATION OF Zn (II) ION WITH 1-(2-HYDROXY-1-NAPHTOYAZO)-2-NAPHTHOL-4-SULFOCID SOLUTION
Recommended an extraction-spectrophotometric method for determining zinc ions with a solution of 1-(2-hydroxy- 1-naphthoiazo)-2-naphthol-4-sulfonic acid. Found optimal conditions: the volume ratio of the organic and aqueous phases is 1:9, the distribution coefficient is 0.95. The light absorption of the complex is 410 nm, the absorption of the reagent is 500 nm, the contrast is 90 nm, this proves the high sensitivity of the developed method. It has been shown that the determination of scandium ions is highly accurate with a lower detection limit of 1.14 μg/L and a correlation coefficient of 0.9999. The developed method for determining scandium ions is applied to the analysis of model mixtures and the relative standard deviation does not exceed 0.0015.
ИЖТИМОИЙ ВА ГУМАНИТАР ФАНЛАРНИ ЎҚИТИШДА МЕДИАМАҲСУЛОТЛАРИНИНГ ЎРНИ ВА АҲАМИЯТИ
XXI асрда рақамли трансформация жараёнлари таълим тизимини тубдан янгилаш билан бирга, ижтимоий-гуманитар фанларни ўқитишда медиатехнологиялардан фойдаланишни долзарб масalaga айлантирди. Мақолада медиамаҳсулотларнинг таълим жараёнидаги ўрни, имкониятлари ва педагогик аҳамияти атрофлича ёритилган. Мультимедиа, виртуал реаллик, инфографика, подкастлар ва онлайн платформалар каби медиатехнологиялар таълимда визуал қабулни кучайтириши, ўқувчиларда танқидий фикрлашни ривожлантириши, иштирокчанлик ва мотивацияни ошириши таъкидланган. Шунингдек, Финляндия, АҚШ ва Япония каби давлатлар тажрибаси асосида медиапедагогиканинг самарали моделлари таҳлил қилинган. Мақолада медиамаҳсулотлардан фойдаланишда учраши мумкин бўлган муаммолар — инфошовқин, фейк ахборот, техник ресурслар етишмаслиги ва рақамли компетенция пастлиги каби чекловлар ҳам ёритилган. Хулоса сифатида медиамаҳсулотлар ижтимоий-гуманитар таълимни модернизация қилиш, ўқувчиларнинг ижтимоий, маданий ва интеллектуал компетенцияларини ривожлантиришда стратегик аҳамиятга эга эканлиги баён этилган.
THE ROLE AND IMPORTANCE OF INFORMATICS IN MEDICINE
This article provides a scientific analysis of the integration of informatics into modern medicine and its essential role in clinical practice, diagnostics, treatment processes, and healthcare management. The study examines key components of medical informatics, including electronic health records, artificial intelligence–based decision-support systems, telemedicine services, Big Data analytics, and data security infrastructures. The findings demonstrate that medical informatics significantly enhances diagnostic accuracy, strengthens patient safety, improves epidemiological surveillance, and increases the overall efficiency of healthcare delivery. Additionally, the research highlights the importance of addressing ethical and cybersecurity challenges associated with digital healthcare systems. The results conclude that medical informatics is a fundamental and strategic element for the future development of sustainable, efficient, and patient-centered healthcare systems.
BUYRAK-TOSH KASALLIKLARIDA QO'LLANILADIGAN YIG'MA CHOY TARKIBIDAGI BIOLOGIK FAOL MODDALARNI SAMARADORLIGI
Ushbu maqolada buyak-tosh kasalliklarida qo‘llaniladigan yig‘ma choylarning tarkibidagi biologik faol moddalar va ularning urolitiazda samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, flavonoidlar, saponinlar, alkaloidlar va fenolik birikmalar siydik chiqarishni rag‘batlantiradi, buyrak to‘qimalarini oksidlovchi stressdan himoya qiladi va siydik kristallari hosil bo‘lishining oldini oladi. Shu bilan birga, yig‘ma choylarning diuretik, antispazmodik va antibakterial xususiyatlari kasallik simptomlarini kamaytirishda va bemorlarning hayot sifatini yaxshilashda muhim rol o‘ynaydi. Maqolada yig‘ma choylarning farmakologik preparatlar bilan kombinatsiyada qo‘llanishi va urolitiazning oldini olishdagi ahamiyati ham yoritilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, yig‘ma choylar tabiiy, xavfsiz va samarali vosita sifatida urolitiazni davolash va profilaktikasi uchun muhim ahamiyatga ega.
ANTIBIOTIC-RESISTANT HELICOBACTER PYLORI: GLOBAL TRENDS
Antibiotic-resistant Helicobacter pylori infection has emerged as a major global public health concern, significantly compromising the efficacy of standard eradication therapies. The increasing prevalence of resistance to clarithromycin, metronidazole, and levofloxacin has been associated with higher rates of treatment failure, persistent gastritis, recurrent peptic ulcer disease, and an elevated risk of gastric malignancies. Molecular mechanisms driving resistance include point mutations in bacterial genes (23S rRNA, rdxA, frxA, gyrA) and biofilm formation, which collectively reduce antibiotic susceptibility. Regional variations in resistance prevalence highlight the importance of localized surveillance and tailored therapeutic strategies. Advances in molecular diagnostics, personalized treatment regimens, and bismuth-based quadruple therapies have improved eradication outcomes in resistant infections. This review emphasizes the urgent need for integrated clinical, molecular, and public health approaches to mitigate the spread of antibiotic-resistant H. pylori and improve global infection control.
O'ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA OZODLIKDAN MAHRUM QILISH BILAN BOG'LIQ BO'LGAN JAZOLAR IJROSINI TA'MINLASHNING HUQUQIY MEXANIZMI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida ozodlikdan mahrum qilish jazosini ijro etishning huquqiy asoslari, 2017–2025 yillardagi islohotlar, probatsiya instituti, mahkumlar huquqlari, rag‘batlantirish-intizomiy choralar va insonparvarlik tamoyillarining amalda qo‘llanilishi chuqur tahlil qilinadi.
O‘ZBEKISTONDA AYOLLAR HUQUQLARINI TA’MINLASHNING HUQUQIY ASOSLARI VA AMALIY MEXANIZMLARI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida ayollar huquqlarining huquqiy asoslari, 2023-yilgi Konstitutsiyaning yangi tahriridagi 58-modda, shuningdek, “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq va imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida”gi Qonun asosida amalga oshirilayotgan amaliy mexanizmlar keng yoritilgan. Shu bilan birga, xalqaro tajriba va BMT konvensiyalari orqali ayollar huquqlarini ta’minlashning samarali usullari ko‘rib chiqilgan.
BADIY TAHLI ASOSLARINING AHAMIYATI VA DOLZARBLIGI
Ushbu ilmiy ish badiiy tahlil metodlarining nazariy asoslari va ularning badiiy matnni ko‘p qatlamli tizim sifatida anglashdagi ahamiyatini tahlil qiladi. Tadqiqotda struktural-semiotik, lingvopoetik, psixologik, sotsiokultural va komparativ metodlarning mazmuni, ilmiy qo‘llanish mexanizmlari va matn talqinidagi funksiyasi yoritiladi. Har bir metodning matnning semantik, estetik va kompozitsion qatlamlarini ochishdagi ilmiy roli ko‘rsatilib, kompleks yondashuvning ustunligi ilmiy asoslanadi. Maqola zamonaviy adabiyotshunoslikda metodologik sintezning muhim o‘rnini asoslab beradi.
STUDYING WORKS BY THEIR GENRE AND SYSTEM OF IMAGES
The article explores the scientific and practical aspects of analyzing literary works through genre characteristics and the system of characters. Each literary genre has its own aesthetic principles, and the system of characters created within it reflects the writer’s worldview, the spirit of the era, and national consciousness. Therefore, studying a work from the perspective of genre and characters not only helps to deeply understand the content of the text but also reveals the author’s skill, artistic style, and creative universe. This article provides teachers, students, and literature enthusiasts with effective methods for literary analysis, encouraging readers to think, feel, and develop their artistic thinking.
OGAHIY SHE’RIYATIDA TARIXIY VOQELIK VA LIRIK OBRAZLARNING UYGʻUNLIGI
Mazkur maqolada XIX asrning yirik shoiri, tarixnavis va tarjimoni Muhammad Rizo Erniyozbek o‘g‘li Ogahiy (1809–1874) ijodi tahlil etiladi. Muallif Ogahiyning she’riyatida tarixiy voqelik va lirik obrazlar uyg‘unligi masalasini atroflicha yoritadi. Maqolada shoirning hayoti, ijodiy faoliyati, tarixiy asarlari (“Riyoz ud-davla”, “Jome ul-voqeoti sultoniy”, “Gulshani davlat”, “Shohidi iqbol” va boshqalar), lirik devoni (“Ta’viz ul-oshiqin”) hamda ularda aks etgan tarixiy va ma’naviy mazmun tahlil qilingan. Tadqiqotda Ogahiy ijodi orqali XIX asr Xorazmning siyosiy, ijtimoiy va madaniy hayotining badiiy in’ikosi ko‘rsatib beriladi.
TURKIY DUNYONING IKKI BUYUK MASLAKDOSHI: BEHBUDIY VA GASPRINSKIY
Ushbu maqola XX asr jadidchilik harakatining ikki buyuk namoyondasi bo’lmish Ismoil Gasprinskiy va Mahmudxo’ja Behbudiy o’rtasida shakllangan hamfikrlik hamda bu g’oyalarning o’zaro tahlili natijalariga bag’ishlangan. Maqolada Behbudiyning Istanbul safari chog’idagi xotiralaridan ham namunalar keltirilgan bo’lib, bu Gasprinskiy va Behbudxo’ja o’rtasidagi munosabatlarni yanada oydinashtirishga xizmat qiladi.
Maqolada uzluksiz ta’lim jarayonida demokratik tamoyillarning amal qilishi o‘quvchilarning aql-idrokiga ishonch, ularning mustaqil fikrlashiga imkon yaratish, sinf va sinfdan tashqari faoliyatidagi ijodkorligi va tashabbuskorligini rag’batlantirish tarzida namoyon bo’lishida bevosita innovatsion texnologiyalarning o’rni va uning rivoji haqida fikr yuritiladi.
SUFI INTERPRETATION OF SPIRITUAL POVERTY IN ABU ALI IBN SINA'S "HAU IBN YAQZON"
This proverb Ibn Sino haoti, hashadap Dar muhiti, Ma'anawi meghsi, bizgash preserved, wahlit is referenced in the Torah of his works. Thinker uashadap has detailed baoon of hos sociiu and madaniu hususiuat and his ilmiu mesi to the environment of the regions itself.
KORPORATIV NIZOLARDA ADVOKATLIK FAOLIYATI ETIKASI: MILLIY VA XORIJIY TAJRIBA
Ushbu maqolada, korporativ nizolarda advokatlik faoliyati etikasi milliy va xorijiy tarjiba asosida fikr va mulohazalar yuritiladi. Korporativ nizolar o'z tabiatiga ko'ra aktsiyadorlar, rahbarlar, korporatsiyalar, nazorat qiluvchi organlar va tobora ko'payib borayotgan transmilliy biznes sheriklari o'rtasidagi murakkab munosabatlarni o'z ichiga oladi. Ushbu masalalarda advokatlar nafaqat advokatlar, balki korporativ yaxlitlikning qo'riqchilari, qarama-qarshi manfaatlar orasida vositachilar va qonun ustuvorligiga rioya qilishni ta'minlashda asosiy ishtirokchilar sifatida ham harakat qilishadi.
O'ZBEK MILLIY RAQSLARINING SHAKLLANISH TARIXI VA RIVOJLANISH JARAYONI
Ushbu maqolada O‘zbekiston xalqining ko‘p asrlik madaniy merosi bo‘lgan milliy raqs san’atining shakllanish bosqichlari, tarixiy ildizlari va taraqqiyot jarayoni ilmiy nuqtayi nazardan yoritib beriladi. O‘zbek raqslari Markaziy Osiyo hududida ilk sivilizatsiya o‘choqlaridan boshlab shakllanib, turli etnografik qatlamlar, marosimlar, diniy urf-odatlar hamda ijtimoiy-madaniy muhit ta’sirida rivojlangan. Maqolada raqs san’atining qadimiy davrlardan to hozirgi zamongacha o‘tgan bosqichlari, har bir davrga xos o‘ziga xos xususiyatlar, uslublar va janrlar tahlil qilinadi. Shuningdek, mustaqillik yillaridan keyingi o‘zbek raqsi maktablarining taraqqiyoti, yangi yo‘nalishlar, koreografiya ta’limi va ijrochilik mahoratining yangicha mezonlari ilmiy tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida tarixiy manbalar, etnografik ma’lumotlar hamda san’atshunoslik qarashlari asosida milliy raqs san’atining o‘tmishi va bugungi holati qiyosiy yondashuvda o‘rganiladi. Olingan natijalar o‘zbek raqsining madaniy qadriyat sifatida bugungi avlod tarbiyasidagi o‘rnini anglashga xizmat qiladi.
O‘ZBEK XALQ CHOLG‘ULARI ORASIDA DUTORNING TUTGAN O‘RNI
Mazkur maqolada o‘zbek xalq cholg‘ulari tizimida dutorning o‘rni, uning tarixiy ildizlari, rivojlanish bosqichlari, ijrochilik maktablari hamda madaniy-ma’naviy hayotimizdagi ahamiyati atroflicha yoritiladi. Tadqiqot davomida dutorning o‘zbek xalqi hayoti, marosimlari, urf-odatlari va og‘zaki ijod namunalari bilan uzviy bog‘liqligi o‘rganilgan. Shuningdek, dutor o‘qitilishi bo‘yicha zamonaviy yondashuvlar, musiqa maktablari va oliy ta’lim muassasalaridagi metodik yo‘nalishlar ham tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari dutorning milliy o‘zlikni anglash, estetik didni shakllantirish va yosh avlod tarbiyasidagi o‘rnini ko‘rsatib beradi.
RUBOB CHOLG’USINING KELIB CHIQISH TARIXI VA UNING MARKAZIY OSIYO MUSIQA MADANIYATIDAGI O’RNI
Ushbu maqolada rubob cholg‘usining kelib chiqish tarixi, shakllanish jarayoni hamda Markaziy Osiyo musiqa madaniyatidagi o‘rni ilmiy manbalar asosida yoritiladi. Rubobning maqom san’ati, folklor musiqasi va zamonaviy ijrochilikdagi ahamiyati tadqiq qilinadi. Shuningdek, mavjud adabiyotlar tahlili, tadqiqot metodologiyasi, natijalar va muhokama qismlari orqali rubobning bugungi musiqa tizimidagi o‘rni ilmiy yondashuv asosida o‘rganiladi.
MILLIY MUSIQIY MEROS ORQALI YOSHLAR ONGIDA MA’NAVIY QADRIYATLARNI MUSTAHKAMLASH
Ushbu maqolada o‘zbek xalqining milliy musiqiy merosi yoshlar tarbiyasida tutgan o‘rni, uning ma’naviy-axloqiy sifatlarni shakllantirishdagi o‘rni va ta’siri chuqur tahlil qilinadi. Milliy kuy-qo‘shiqlar, maqom san’ati, baxshichilik, marosim qo‘shiqlari, xalq og‘zaki ijodi namunalarining tarbiyaviy salohiyati o‘rganilib, ularni maktab ta’limi jarayoniga samarali integratsiya qilishning amaliy yo‘llari yoritilgan. Tadqiqot kuzatish, qiyosiy tahlil, pedagogik eksperiment va suhbat metodlari asosida olib borildi. Olingan natijalar milliy musiqiy meros yoshlar ongida vatanparvarlik, milliy g‘urur, estetik dunyoqarash, ma’naviy immunitet va ijobiy axloqiy fazilatlar shakllanishiga katta ta’sir ko‘rsatishini namoyon etdi.
JISMONIY TARBIYA VA TASHKILOTLARNI ZAMON TALABLARIGA MOS RAVISHDA RIVOJLANTIRISHGA XARAKTERESTIKA
Ushbu maqolada darsning tuzilishi uning samaradorligiga turlicha - ham ijobiy, ham salbiy ta’sir ko’rsatadi hamda darsning umumiy va xususiy vazifalarni hal qilish bilan birga o’qituvchidan darsning tuzilishiga oid maxsus kasbiy - nazariy va amaliy bilim va malakalarni talab qiladi. Dastlab «darsning tuzilishi» deb nomlanadigan atamadan foydalanilmagan.
ORTA MEKTEP JASINDAǴI BALALARDIŃ JASQA BAYLANISLI FIZIKALIQ RAWAJLANIWI.
Bul maqalada Jaslıq jası ósiw hám rawajlanıw procesiniń dawamı menen xarakterlenedi, bul bólek organlar hám sistemalarǵa salıstırǵanda tınısh hám birdey jóneliste kórinetuǵın boladı. Usınıń menen birge, jası tolıw jası tawsıladı. Sol munasibet penen jınıslıq hám individual ayırmashılıqlar deneniń dúzilisinde de, funkciyalarında da anıq kórinetuǵın boladı. Bul jasta deneniń uzınlıǵı jáne onıń keńligi úlkenlesiwi, sonıń menen birge massanıń kóbeyiwi páseyedi. Dene kólemi hám forması boyınsha ul hám qız balalar ortasındaǵı ayırmashılıqlar maksimal dárejege ótedi. Er balalar, qız balalar ósiwi hám dene salmaǵına alıp keledi. Er balalar (ortasha) qız balalardan 10 - 12 media salmaqlılaw 5 - 8 kg. Bulshıq etlerdiń pútkil deneniń massasına salıstırǵanda massası 13% kóbirek, teri astı yog toqımalarınıń massası qızlarǵa qaraǵanda 10% kemrek. Er balalardıń denesi azmaz qısqalaw, qolı hám ayaqları qız balalarǵa qaraǵanda uzınlaw.
MEKTEP OQIWSHILARINIŃ FIZIKALÍQ RAWAJLANIWINIŃ QÁSIYETLERNE SIPATLAMA
Baslanǵısh mektep jasındaǵı balalar ushın tábiyiy qural - bul joqarı háreketli iskerlikke mútajlik. Bunnan tısqarı, qızlarda bul mútajlik ul balalarǵa qaraǵanda kemirek kórinetuǵın boladı. Qızlar óz-ózinen háreketli bolıw múmkinshiligı kemirek. Sol sebepli olardı dene tárbiyası shólkemlestirilgen formalarına kóbirek tartıw usınıs etiledi.
GANDBOLSHILARDIN ULIWMA FIZIKALIQ TAYARLIǴINA SIPATLAMA
Gandbolda qollanılatuǵın usıllar, (texnikalıq) tájiriybelerdi sportshı óz iyiliwsheńliǵıne qarap qáliplestirip baradı. Biraq, bunıń ózi bul sapanı tolıq 9 rawajlandırıw múmkinshiligin bermeydi. Bul sapanı nátiyjeli jetilistiriw ushın bulshıq et, shemirshek, buwınlardı sozıw, iyiw, jayıw, qısıw sıyaqlı arnawlı shınıǵıwlardı áste aqırınlıq penen úzliksiz qollanıw kerek boladı. Ulıwma fizikalıq tayarlıq usılları gandbolshınıń hár tárepleme rawajlanıwına járdem beretuǵın jáne onıń ushın zárúrli bolǵan arnawlı sapalardı jetilistiriwge tásir etiwshi sportshınıń basqa iskerlik túrine ótiwde, hám de turmısta zárúrli kónlikpe hám tájiriybelerdi iyelewde tiykarǵı qural bolıp xızmet etetuǵın sapalar kompleksin rawajlandırıwǵa qaratılǵan bolıwı kerek. Gandbolshılar ushın ulıwma fizikalıq tayarlıq usılların tańlawda tómendegi zárúrli qaǵıydalardı esapqa alıw kerek.
О ПЕДАГОГИЧЕСКОМ УПРАВЛЕНИИ, СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ СПОРТИВНОЙ ЛИЧНОСТИ
В работе идет речь о педагогическом управлении совершенствовании спортивной личности на примере обучения школьников плаванию. Предлагаются способ увеличения эффективности работы и резервы для создания условий, способствующих активизации и росту спортивной личности.
ДИАЛЕКТИКА ЖИЗНИ И ТЕКСТА: ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ПОДХОДЫ И ИНТЕРПРЕТАЦИЯ ЛИЧНОСТИ ТВОРЦА В УЗБЕКСКОМ ЛИТЕРАТУРОВЕДЕНИИ
В статье исследуется диалектика жизни и текста как один из центральных принципов современного литературоведения. Прослеживается эволюция подходов от биографического метода Сент-Бёва до критики структурализма (Барт, Фуко), life-writing и психобиографических исследований (Парк, Джолли, МакАдамс). Особое внимание уделяется достижениям узбекского литературоведения (О. Шарафиддинов, И. Султан, Н. Каримов, У. Норматов, Б. Касимов) и применению трёх теоретических моделей (mirror model, transformational model, narrative identity model) к произведениям Абдуллы Каххара, Гафура Гулома, Абдуллы Кадыри и других авторов. Комплексное использование биографического, психобиографического, культурно-исторического и художественно-социологического подходов, а также первичных источников (архивные материалы, письма, дневники) позволяет глубоко и системно понять личность творца. Подчёркивается, что диалектика жизни и текста требует восприятия автора как многогранного динамического процесса.
THE FUNCTION OF STYLISTICALLY MARKED WORDS IN LITERARY DISCOURSE: EVIDENCE FROM ENGLISH AND UZBEK TEXTS
This article provides an in-depth comparative analysis of stylistically marked vocabulary in English and Uzbek literary discourse. The study explores the classification, linguistic features, and artistic functions of neutral, colloquial and literary layers of vocabulary in both languages. By examining examples from classical and modern prose and poetry - including works by English authors such as William Shakespeare, Charles Dickinson and Uzbek authors such as Abdulla Qahhor and Abdulla Oripov – the article demonstrates how stylistically marked words serve as powerful tools for building imagery, expressing emotional differences and strengthening cultural identity.
MAHKUMLARNI AXLOQAN TUZATISHDA ZAMONAVIY XORIJIY YONDASHUVLARI
Ushbu maqolada mahkumlarni axloqan tuzatish bo‘yicha zamonaviy xorijiy yondashuvlar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, mahkumlarni qayta ijtimoiylashtirish, psixologik reabilitatsiya, kasb-hunar va ta’lim dasturlari, shuningdek, ijtimoiy moslashuv mashg‘ulotlari ularning qayta jinoyat qilish darajasini sezilarli darajada kamaytiradi. Xorijiy tajribalar, ayniqsa Skandinaviya va G‘arbiy Yevropa mamlakatlaridagi metodlar, individual yondashuv va interaktiv reabilitatsiya dasturlari samaradorligini ko‘rsatadi. Maqolada shuningdek, ushbu yondashuvlarni O‘zbekiston sharoitida tatbiq etish imkoniyatlari va tizim samaradorligini oshirish yo‘llari muhokama qilinadi.
AJDODLARIMIZ ÓGITLARI ASOSIDA ÓQUVCHI -YOSHLARDA AXLOQIY SIFATLARNI SHAKLLANTIRISH TEXNOLOGIYASI
Ushbu maqolada ajdodlarimiz o‘gitlari asosida o‘quvchi-yoshlarda axloqiy sifatlarni shakllantirish texnologiyalari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, ajdodlarimizning hikmatli so‘zlari, maqollar va rivoyatlarini zamonaviy pedagogik texnologiyalar bilan uyg‘unlashtirish orqali o‘quvchi-yoshlarda halollik, hurmat, mas’uliyat, fidoyilik va mehr-muhabbat kabi shaxsiy fazilatlarni rivojlantirish mumkin. Maqolada axloqiy tarbiya jarayonida interfaol metodlar, loyiha ishlari, rolli o‘yinlar va monitoring tizimlarining samaradorligi tahlil qilinadi, shuningdek, pedagogik amaliyotga tavsiyalar ishlab chiqiladi.
РУССКИЙ ЯЗЫК И УЗБЕКСКИЙ ЯЗЫК: СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ ГРАММАТИЧЕСКИХ СТРУКТУР
В статье проведён сравнительный анализ грамматических структур русского и узбекского языков. Рассмотрены особенности фонетики, морфологии, синтаксиса и системы глаголов, выявлены сходства и различия. Исследование показывает, как грамматические особенности влияют на процесс изучения языка, переводческую деятельность и межкультурное общение. Полученные результаты имеют практическое значение для лингвистов, преподавателей, студентов и специалистов по переводу.
CORPUS-BASED APPROACHES TO LANGUAGE TEACHING
This study explores corpus-based approaches to language teaching, emphasizing the integration of authentic language data into classroom instruction. Unlike traditional prescriptive methods, corpus-based teaching relies on large, systematically organized collections of written and spoken texts to illustrate real patterns of vocabulary, grammar, and syntactic structures. The research highlights the principles, applications, and benefits of corpus-based methods, including enhanced vocabulary acquisition, context-sensitive grammar comprehension, and development of communicative competence. It also discusses practical strategies for incorporating corpus analysis into teaching, as well as the challenges and limitations associated with this approach. The findings indicate that corpus-based language teaching is an effective, evidence-driven methodology that promotes autonomous learning, critical thinking, and real-world language proficiency.
LEARNER CORPORA AND SECOND LANGUAGE ACQUISITION RESEARCH
This study explores the role of learner corpora in second language acquisition (SLA) research, highlighting their methodological significance, applications, and contributions to understanding language learning processes. Learner corpora, consisting of systematically compiled texts produced by second language learners, provide extensive empirical data that reveal recurring linguistic patterns, developmental trends, and interlanguage phenomena. The analysis of written and spoken corpora enables researchers to identify common errors, track proficiency-related progress, and examine cross-linguistic influences. Furthermore, corpus-based methodologies, including automated annotation, error tagging, and concordance analysis, allow for both quantitative and qualitative investigation of learner language. The findings underscore the pedagogical relevance of learner corpora in designing teaching materials, curriculum planning, and promoting data-driven learning approaches. Despite challenges such as corpus representativeness and the need for careful qualitative interpretation, learner corpora offer a robust foundation for bridging theoretical insights and practical applications in SLA research.
OLIY HAMSHIRALIK ISHIDA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH: SAMARADORLIK, INNOVATSIYALAR VA BEMOR PARVARISHI SIFATINI OSHIRISH
Ushbu tadqiqot oliy hamshiralik ishida zamonaviy texnologiyalarni qo‘llashni o‘rganishga qaratilgan bo‘lib, ularning bemor parvarishi sifatiga, ish jarayonining samaradorligiga va xatoliklarni kamaytirishga ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqot elektron sog‘liqni saqlash tizimlari, telemeditsina, raqamli monitoring qurilmalari va sun’iy intellekt asosidagi vositalarning hamshiralik amaliyotini standartlashtirish va klinik qaror qabul qilish jarayonini qo‘llab-quvvatlashdagi rolini o‘rganadi. Shuningdek, texnologiyalarni joriy etishda yuzaga keladigan qiyinchiliklar – kadrlarning malakasizligi, moliyaviy xarajatlar va ma’lumotlar xavfsizligi masalalari ham ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari zamonaviy texnologiyalarni integratsiyalash oliy hamshiralik ishini yanada professional, xavfsiz va samarali qilishda muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
BUXORO VILOYATI O'TLOQLI ALLYUVIAL TUPROQLARDA MOSH NAVLARI UCHUN MAQBUL SUG'ORISH REJIMINI ANIQLASH
Ushbu maqolada Buxoro viloyati o‘tloqli allyuvial tuproqlarida mosh navlari uchun eng maqbul sug‘orish rejimini aniqlash masalalari tadqiq etildi. Tadqiqot obyekti sifatida hududdagi o‘tloqli allyuvial tuproqlar tanlangan bo‘lib, tuproqning fizik-kimyoviy xossalari, suvni ushlab turish qobiliyati va mosh navlarining suvga bo‘lgan biologik talabi o‘rganildi. Tajribalar davomida har bir nav uchun sug‘orish davri va normasi belgilandi, shuningdek, tomchilatib sug‘orish, yalpi sug‘orish va sug‘orish kanallari orqali yetkazish usullarining samaradorligi solishtirildi. Tadqiqot natijalari ko‘rsatdiki, optimal sug‘orish rejimi hosil miqdorini sezilarli darajada oshiradi, suv resurslaridan samarali foydalanish imkonini yaratadi va tuproq unumdorligini saqlashga yordam beradi. Ushbu tadqiqot natijalari hududdagi mosh yetishtirish amaliyotini optimallashtirish, barqaror sug‘orish tizimini shakllantirish va ekologik jihatdan samarali dehqonchilikni rivojlantirish uchun ilmiy asos sifatida xizmat qiladi.
SPORTNING JAMIYATDA INSON KAPITALINI RIVOJLANTIRISHDAGI STRATEGIK RO`LI.
Ushbu maqolada sportning jamiyatda inson kapitalini shakllantirish va rivojlantirishdagi strategik roli tahlil qilinadi. Inson kapitalining asosiy tarkibiy qismlari – sog‘liq, bilim, ko‘nikma, motivatsiya va ijtimoiy faollik sport faoliyati orqali qanday rivojlanishi ilmiy asoslar bilan yoritiladi. Dunyo tajribasi hamda O‘zbekiston misolida sport infratuzilmasi, sog‘lom turmush tarzi, ijtimoiy salomatlik, yoshlar salohiyati va iqtisodiy samaradorlik ko‘rsatkichlari o‘rganiladi. Tadqiqot davomida adabiyotlar tahlili, statistik ma’lumotlar va komparativ tahlil metodlaridan foydalanildi.
CROSS-LINGUISTIC VARIATIONS IN REDUNDANCY EXPRESSION: ENGLISH-UZBEK FUNCTIONAL PERSPECTIVES
This article explores redundancy in language as a functional and typologically conditioned phenomenon. By analyzing English examples and considering implications for morphologically rich languages such as Uzbek, the study highlights redundancy’s roles in grammar, lexicon, and discourse. Redundancy is presented as a communicative strategy that enhances clarity, cognitive processing, and stylistic emphasis, rather than as mere repetition. The article integrates functional, typological, and cognitive perspectives, offering personal analytic reflections alongside evidence from established linguistic research.
HUJJAT TILI VA RASMIY USLUB XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada hujjat tili va rasmiy uslubning jamiyat boshqaruvi, idoraviy faoliyat hamda huquqiy munosabatlardagi o‘rni ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilingan. Rasmiy uslubning asosiy belgilaridan aniqlik, izchillik, standart qoliplar, rasmiy terminologiya va mantiqiy tartibning o‘rni yoritilgan. Hujjatlarning to‘g‘ri rasmiylashtirilishi boshqaruv jarayonining samaradorligini ta’minlovchi omil sifatida baholanadi.
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ УЧЕТА, АНАЛИЗ И АУДИТ ОПЛАТЫ ТРУДА И СОЦИАЛЬНЫХ ВЫПЛАТ ОРГАНИЗАЦИИ
В данной статье рассматриваются современные подходы к управлению оплатой труда и социальными выплатами в организациях, механизмы, обеспечивающие точность и прозрачность бухгалтерского учета, а также новые методы анализа и аудита на научной основе. Основное внимание в исследовании уделяется внедрению цифровых систем HR-Payroll, оптимизации структуры фонда оплаты труда в соответствии с управленческими решениями, стандартизации выплат по социальному страхованию и разработке аналитических показателей оценки эффективности использования трудовых ресурсов. В статье также анализируются практические результаты применения инновационных подходов, таких как электронные контрольные журналы, укрепление систем внутреннего контроля и оценка аудиторских рисков с использованием алгоритмических методов. Полученные научные выводы показывают, что совершенствование системы оплаты труда и социальных выплат позволяет предприятиям повысить финансовую дисциплину, производительность труда и эффективность управления.
MUSTAQILLIK DAVR O‘ZBEK QISSACHILIGINING POETIK XUSUSIYATLAR
Ushbu maqolada qissalarning mavzusi, mazmun-mundarijasi xilma-xilligi, jiddiy va hajviy, ishqiy va sarguzasht, tarixiy va hujjatli, detektiv-sarguzasht mavzusidagi qissalar haqida to‘xtalishga harakat qilingan.
КОМПЬЮТЕРНЫЕ ТЕХНОЛОГИИ И CAD/CAM-ПРОТЕЗИРОВАНИЕ: СОВРЕМЕННОЕ СОСТОЯНИЕ И КЛИНИЧЕСКИЕ ВОЗМОЖНОСТИ
Введение цифровых технологий в ортопедическую стоматологию привело к формированию принципиально нового уровня диагностики, моделирования и изготовления ортопедических конструкций. Целью данного обзора является систематизация современных сведений о клинических возможностях CAD/CAM-протезирования, оценка точности, биомеханических и эстетических характеристик конструкций, а также анализ преимуществ и ограничений цифрового рабочего протокола. Материал исследования основан на анализе публикаций международных и отечественных баз данных за 2015–2024 гг., включающих клинические, экспериментальные и сравнительные работы по точности, долговечности и функциональности CAD/CAM-конструкций. Установлено, что использование CAD/CAM-технологий обеспечивает повышение точности краевого прилегания протезов, улучшение воспроизводимости результатов лечения, оптимизацию клинического процесса и расширение диапазона применяемых материалов. Особое значение имеют цифровая окклюзионная диагностика и интеграция аддитивных технологий, открывающих новые возможности для индивидуализации ортопедических решений. В совокупности данные подтверждают, что CAD/CAM-протезирование является ключевым направлением развития современной ортопедической стоматологии.
КОНСТИТУЦИЯ - ЗАЛОГ СВОБОДНОЙ И БЛАГОПОЛУЧНОЙ ЖИЗНИ
В данной работе на научной основе освещается роль Конституции Республики Узбекистан в жизни общества, ее значение как гаранта свободной и благополучной жизни. В ходе исследования были изучены основные принципы Конституции, ее роль в государственном управлении, ее функции в защите прав и свобод человека, а также ее влияние на развитие гражданского общества. Также были проанализированы содержание конституционных реформ, их значение в укреплении политической стабильности, экономического развития и социального благополучия. Научные исследования, проведенные по теме, раскрыли стратегическую роль Конституции в современном государственном строительстве и показали, что она является надежной правовой основой для будущего развития.
СОВРЕМЕННЫЕ СТАНДАРТЫ ВЕДЕНИЯ ОДОНТОГЕННЫХ ИНФЕКЦИЙ
Современные одонтогенные инфекции остаются одной из наиболее актуальных проблем челюстно-лицевой хирургии и стоматологии, что обусловлено высокой распространённостью осложнённых форм, ростом антибиотикорезистентности и поздним обращением пациентов за медицинской помощью. В настоящем обзоре систематизированы современные данные литературы, отражающие стандарты диагностики, хирургического лечения и антимикробной терапии одонтогенных инфекций. Особое внимание уделено принципам раннего выявления воспалительного процесса, алгоритмам дренирования абсцессов и флегмон, рациональному выбору антибактериальных препаратов и оценке факторов риска тяжёлого течения. Проанализирована роль междисциплинарного подхода, современных методов визуализации, а также дополнительные технологии, включая локальные антисептики, фотодинамическую терапию и дренажи с активной аспирацией. Обобщённые данные позволяют сделать вывод о необходимости перехода к стандартизированным, доказательным и алгоритмизированным методам ведения одонтогенных инфекций, обеспечивающим снижение частоты осложнений и улучшение клинических исходов.
MATEMATIK TUSHUNCHALARINI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida matematik tushunchalarni shakllantirishning nazariy asoslari keng yoritilgan. Matematik tushunchaning mazmuni, uning rivojlanish bosqichlari, o‘quvchilarning kognitiv rivojlanishiga ta’siri, zamonaviy metodik yondashuvlar va pedagogik texnologiyalar asosida o‘rgatilishning samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda Vigotskiy, Piaje, Bruner va boshqa psixolog olimlarning ilmiy qarashlari asosida matematik tushunchalarni o‘zlashtirish jarayonining nazariy talqini bayon etiladi. Shuningdek, maqolada amaliy metodlar, vizual ko‘rgazmalar, o‘yin texnologiyalari va interaktiv mashg‘ulotlarning matematik fikrlashni rivojlantirishdagi roli asoslab berilgan.
KORRUPSIYAGA QARSHI KURASH – FAROVON KELAJAK VA BUYUK DAVLAT GAROVIDIR
Ushbu maqolada korrupsiyaga qarshi kurashish Oʻzbekistonda davlat siyosatining eng ustuvor yoʻnalishiga aylangani, mamlakatimizda korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida qonunchilik bazasi yaratilganligi, ushbu illat bilan murosasiz kurash olib borishimiz lozimligi xususida fikrlar yuritilgan.
SUDLAR FAOLIYATIDA SUN'IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARI JORIY ETILADI
Ushbu maqolada, sudlar faoliyatida sun'iy intellekt texnologiyalari joriy etish haqida fikr va mulohazalar yuritiladi. So'nggi o'n yil ichida sun'iy intellekt texnologik yangilikdan inson faoliyatining deyarli barcha sohalariga ta'sir qiluvchi asosiy vositaga o'tdi. Tarixiy jihatdan yangi texnologiyalarni qabul qilishda yopiq bo'lgan adliya tizimi endi sun’iy intelektning transformatsion salohiyatiga duch kelmoqda. Dunyo bo'ylab sudlar, o'sib borayotgan ish yuklari, cheklangan resurslar va samaradorlikka bo'lgan jamoatchilik umidlarini oshirish - adolat, shaffoflik va tegishli jarayon tamoyillarini qo'llab-quvvatlamoqda.
NUTQNING IXTISOSLASHUVI VA MULOQOTNING TARKIBIY QISMLARI
Ushbu maqolada nutqning ixtisoslashuvi va muloqotning tarkibiy qismlarini tahlil qilinadi. Nutqning turli shakllari – ilmiy, rasmiy, badiiy, kasbiy va ommaviy – auditoriya va maqsadga moslashuvi orqali o‘rganilgan. Muloqotning asosiy tarkibiy qismlari – jo‘natuvchi, qabul qiluvchi, xabar, kanal, kontekst va qayta aloqa – misollar bilan tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari nutqning ixtisoslashuvi va tarkibiy qismlarining muloqot samaradorligini oshirishda muhimligini ko‘rsatadi.
INTEGRATION OF A SHOWER WATER REDIRECTION SYSTEM INTO THE INTERNAL ENGINEERING NETWORKS OF RESIDENTIAL BUILDING DESIGNS
Efficient management of water resources has become a critical aspect of sustainable residential construction. This study explores the integration of a shower water redirection system into the internal engineering networks of residential buildings, aiming to reduce potable water consumption and minimize the load on sewage infrastructure. The system collects greywater from showers and repurposes it for toilet flushing, ensuring compliance with sanitary standards and maintaining water quality through filtration and disinfection units. The research examines technical design principles, hydraulic calculations, pipeline layouts, and operational monitoring to optimize performance. Results indicate a potential reduction of 25–30% in potable water usage, significant economic benefits through decreased utility and sewage costs, and positive environmental impacts by lowering wastewater generation and energy consumption. Challenges such as maintenance, system clogging, and user compliance are addressed, and recommendations for effective implementation are provided. The study demonstrates that shower water redirection is a feasible, sustainable, and cost-effective solution for modern residential buildings, aligning with green building standards and promoting efficient urban water management.
O'QUVCHILARNI KASB -HUNARGA YO'NALTIRISHDA SHARQ ALLOMALARINING MANAVIY MEROSIDAN FOYDALANISH IMKONIYATLARINING ILMIY PEDAGOGIK ASOSLARI
Ushbu maqolada o‘quvchilarni kasb-hunarga yo‘naltirish jarayonida Sharq allomalarining ma’naviy merosidan foydalanishning ilmiy-pedagogik asoslari keng tahlil qilinadi. Tadqiqotda Sharq mutafakkirlarining mehnat, kasb odobi, shaxs tarbiyasi, ijtimoiy mas’uliyat, halollik va ma’rifatga chorlovchi g‘oyalari zamonaviy kasbga yo‘naltirish tizimi bilan uzviy bog‘liq holda o‘rganiladi. Maqolada bu merosning o‘quvchi shaxsida mehnatga qiziqish uyg‘otish, kasbiy o‘zini anglashni kuchaytirish hamda kelajak yo‘lini ongli tanlashga ko‘maklashuvchi ilmiy jihatlari asoslab beriladi. Shuningdek, pedagogik amaliyotda mazkur merosdan foydalanishning samaradorligi, ta’lim-tarbiya jarayonida qo‘llaniladigan metodlar hamda ularni modernizatsiya qilish bo‘yicha ilmiy takliflar ilgari suriladi. Tadqiqot natijalari o‘quvchilarni kasb-hunarga yo‘naltirishda ma’naviy merosga tayanish nafaqat tarbiyaviy, balki motivasion va psixologik barqarorlikni shakllantirishda muhim omil ekanini ko‘rsatadi.
SURUNKALI YURAK YETISHMOVCHILIGI BO‘LGAN BEMORLARDA TEMIR ALMASHINUVI BUZILISHLARINING KLINIK AHAMIYATI
Ushbu tadqiqot surunkali yurak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda temir almashinuvi buzilishlarining klinik ahamiyatini o‘rganishga qaratilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, temir defitsiti bemorlarning klinik holatini sezilarli darajada yomonlashtiradi, jismoniy faollikning pasayishi, charchoq va nafas qisishni kuchaytiradi hamda davolash samaradorligini pasaytiradi. Laborator ko‘rsatkichlar – ferritin, transferrin to‘yinganligi va hepsidin – temir holatini aniqlash va erta tashxis qo‘yishda muhim vosita hisoblanadi. Parenteral temir terapiyasi bemorlarning funktsional holatini yaxshilash, hayot sifatini oshirish va kasallik bilan bog‘liq asoratlarni kamaytirishda samarali ekanligi tadqiqot natijalari bilan tasdiqlandi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, surunkali yurak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda temir almashinuvi monitoringi va individual davolash strategiyasini ishlab chiqish klinik jihatdan muhim ahamiyatga ega.
O‘ZBEK ETNOMILLIY TAFAKKURIDAGI DINIY E’TIQODLAR VA MAROSIMLARNI MAFKURAVIY JIHATDAN KAMSITISH SIYOSATINING OQIBATLARI
Ushbu maqolada Sovet davrida O‘zbekistonda diniy e’tiqodlar va marosimlarning mafkuraviy asosda kamsitilishi, diniy institutlarning cheklanishi hamda bu jarayonlarning o‘zbek milliy tafakkuri va ma’naviy hayotiga ta’siri tahlil qilinadi. Sunnat marosimi, nikoh va dafn kabi diniy urf-odatlarning taqiqlanishi, diniy bayramlarning bostirilishi va diniy ta’limning yo‘q qilinishi natijasida jamiyatda yuzaga kelgan “mafkuraviy ikkiyuzlamachilik”, diniy savodsizlik va identitet zaiflashuvi jarayonlari ilmiy asosda yoritilgan. Tadqiqot sovet mafkurasining diniy-ma’naviy qadriyatlarga qarshi olib borgan siyosiy kampaniyalari uzoq muddatli ijtimoiy-madaniy oqibatlarga sabab bo‘lganini ko‘rsatadi.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR NUTQI VA TAFAKKURI RIVOJIDA INNOVATSION METODLARNING QO‘LLANILISHI
Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda nutq va tafakkur rivojini ta’minlashda innovatsion pedagogik metodlarning ahamiyati, ularning psixologik-pedagogik asoslari, samarali ta’limiy texnologiyalar va interfaol yondashuvlarning qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Shuningdek, zamonaviy MTTlarda qo‘llanilayotgan STEAM, Montessori, “Mind-mapping”, “Storytelling”, “Dialogik o‘yinlar” kabi metodlarning nutqiy kompetensiyani shakllantirishdagi o‘rni asoslab berilgan.
XALQARO IQTISODIY SANKSIYALARNING TARIXIY RIVOJLANISHI
Ushbu maqolada xalqaro iqtisodiy sanksiyalarning vujudga kelishi, tarixiy evolyutsiyasi va zamonaviy xalqaro munosabatlardagi o‘rni kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda sanksiyalarning qadimgi davrlardan boshlab XX asr boshlariga qadar bo‘lgan rivojlanish bosqichlari, Birinchi jahon urushi va Millatlar Ligasi davridagi shakllanish jarayoni, shuningdek, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Ustavi qabul qilingandan keyingi davrdagi amaliyoti izchil yoritib berilgan. Maqolada BMT Xavfsizlik Kengashining iqtisodiy sanksiyalar sohasidagi vakolatlari, 1990-yillardan keyingi “Sanksiyalar o‘n yilligi” fenomeni, “aqlli sanksiyalar” (smart sanctions) konsepsiyasining mazmuni va uning afzalliklari hamda kamchiliklari ilmiy asosda tahlil qilingan. Shuningdek, BMTdan tashqarida davlatlar tomonidan bir tomonlama tartibda qo‘llanilgan sanksiyalar, xususan, AQSh, Yevropa Ittifoqi, Arab davlatlari, SSSR va Amerika Davlatlari Tashkilotining sanksiyalar siyosati tarixiy misollar asosida ochib berilgan. Tadqiqot yakunida iqtisodiy sanksiyalarning xalqaro huquq bilan uyg‘unligi, suverenitet tamoyiliga ta’siri hamda “ikkinchi darajali sanksiyalar”ning huquqiy bahosi masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Ushbu maqola xalqaro huquq, xalqaro munosabatlar hamda iqtisodiy xavfsizlik masalalarini o‘rganuvchi tadqiqotchilar uchun muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA KONTEKSTUAL ANTONIMLARNING PRAGMALINGVISTIK XUSUSIYATLARI
Mazkur maqola ingliz va o‘zbek tillarida kontekstual antonimlarning pragmalingvistik xususiyatlarini tahlil qiladi. Tadqiqotda antonimik birliklarning turli kommunikativ vaziyatlardagi funksiyasi, ularning pragmatik, semantik hamda madaniy omillar orqali ma’no shakllanishiga ta’siri ko‘rsatib beriladi. Qiyosiy tahlil natijalari kontekstual antonimlar faqat mantiqiy zidlikni emas, balki nutqiy vazifa va uslubiy yukni ham bajarishini tasdiqlaydi.
GENERAL INFORMATION ABOUT THE PSYCHOLOGICAL HYGIENE OF MENTAL LABOR
This article analyzes the results of extensive research on the psychological analysis of mental labor. In the field of psychology, we have identified the causes of mental and spiritual labor psychohygiene, various psychological processes. The results of data analysis showed that mental labor psychohygiene largely depends on the mental state of a person. In the course of our research, the principles of psychohygiene and related areas of psychohygiene are studied. Information is provided about mental and physical diseases that occur in a person as a result of violations of mental labor psychohygiene. It is also recommended to perform mental development exercises to prevent violations of mental labor psychohygiene during a person's work.
OLIY TA’LIMDA MUSTAQIL FIKRLASHNI SHAKLLANTIRUVCHI ZAMONAVIY METODIKALAR
Maqolada oliy ta’lim jarayonida talabalar mustaqil fikrlashini shakllantiruvchi zamonaviy pedagogik metodikalar tahlil qilingan. Interfaol metodlar, muammoli ta’lim, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, loyihaviy o‘qitish, case-study, tanqidiy fikrlash strategiyalari va kompetensiyaga asoslangan yondashuvning afzalliklari ilmiy manbalar asosida yoritilgan. Mustaqil fikrlashni rivojlantirish bilan bog‘liq omillar, didaktik shart-sharoitlar va amaliy mexanizmlar batafsil ko‘rib chiqilgan.
TIL O‘RGANISHDA MOTIVATSIYA VA PSIXOLOGIK OMILLARNING AHAMIYATI
Mazkur maqolada xorijiy til o‘rganish jarayonida motivatsiya va psixologik omillarning o‘rni, ularning o‘quvchi shaxsiga ta’siri hamda ta’lim sifatiga ko‘rsatadigan ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy tadqiqotlar, psixologik nazariyalar va amaliy tajribalar asosida motivatsiyani shakllantirish usullari, o‘qituvchi roli hamda ijobiy psixologik muhit yaratish yo‘llari tahlil qilinadi.
INSON HUQUQLARI HIMOYASINING XALQARO HAMJAMIYATDAGI OʻRNI
Ushbu maqolada inson huquqlarini himoya qilish jarayonida xalqaro hamjamiyatning o‘rni, uning asosiy tamoyillari, mexanizmlari hamda O‘zbekiston Respublikasining mazkur yo‘nalishdagi siyosati va qonunchiligi tahlil qilinadi. BMT, YXHT, Yevropa Kengashi kabi xalqaro tashkilotlarning huquqni muhofaza qilishdagi roli, shuningdek, xalqaro huquq va huquq nazariyasi nuqtai nazaridan inson huquqlarining universalligi hamda davlatlarning xalqaro majburiyatlari yoritiladi. Maqola yakunida mazkur tizimning samaradorligini oshirishga doir xulosalar beriladi.
BIG DATA TEXNOLOGIYALARI YORDAMIDA AXBOROTLARNI TAHLIL QILISH VA PROGNOZ QILISH MAVZUSINI O‘QITISHDA INTERAKTIV VA AMALIY METODLARDAN FOYDALANISH
Bitiruv ishida “Big Data texnologiyalarini qo‘llash orqali axborotlarni tahlil qilish va prognoz qilish” mavzusining nazariy asoslari va ushbu mavzuni qishloq xo‘jaligi sohasi misolida o‘qitish metodikasi bayon etilgan. Mazkur bitiruv malaka ishida qishloq xo‘jaligi sohasida katta hajmdagi ma’lumotlarni (Big Data) qayta ishlash, tahlil qilish va ularning asosida prognozlar tuzish masalalari yoritilgan. Ishning dolzarbligi shundaki, bugungi kunda raqamli texnologiyalarni joriy etish orqali agrar sohada ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, resurslardan oqilona foydalanish va hosildorlikni oldindan bashorat qilish imkoniyatlari kengaymoqda. Tadqiqot ob’ekti sifatida O‘zbekiston qishloq xo‘jaligida hosildorlik, agroiqlimiy omillar, suv resurslari va raqamli monitoring tizimlari ma’lumotlari tahlil qilingan
MIYA FAOLIYATI VA GADJETLARDAN HADDAN TASHQARI FOYDALANISHNING SALOMATLIKKA TA’SIRI
Ushbu maqolada gadjetlardan haddan tashqari foydalanishning miya faoliyatiga va inson salomatligiga ta’siri keng tahlil qilinadi. So‘nggi yillarda mobil qurilmalar, kompyuter va planshetlardan uzoq vaqt foydalanish kognitiv jarayonlar, xotira, diqqat, fikrlash tezligi va uyqu sifatiga sezilarli salbiy ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan. Haddan tashqari ekranga bog‘lanish nevrologik va psixologik muammolarni, shu jumladan stress, bezovtalik, charchoq, konsentratsiya pasayishi va hissiy barqarorlikning susayishini kuchaytiradi. Maqola gadjetlardan foydalashni boshqarish, miyani himoya qilish va sog‘lom raqamli odatlarni shakllantirish strategiyalarini ham o‘z ichiga oladi, shuningdek, zamonaviy tibbiyot va psixologik tadqiqotlar orqali ushbu muammoni ilmiy asoslashga harakat qiladi.
MUSKULLAR TOPOGRAFIYASI: FUNKSIONAL GURUHLAR VA INNERVATSIYA
Ushbu maqolada muskullar topografiyasi, ularning funksional guruhlari va innervatsiya xususiyatlari tizimli tahlil qilinadi. Skelet muskullarining anatomik joylashuvi, ularning biomexanik vazifalari hamda periferik nerv tizimi orqali boshqarilishi biofiziologik nuqtai nazardan yoritiladi. Har bir mushak guruhining funktsional ahamiyati, harakat aktlaridagi roli va nerv impulslarini uzatish mexanizmlari ilmiy asosda bayon etilgan. Tadqiqot natijalari mushak-skelet tizimi faoliyatini chuqur tushunish, klinik diagnostika va reabilitatsiya jarayonlarini takomillashtirishga yordam beradi.
GEN KASALLIKLARI: AMINOKISLOTALAR ALMASHINUVINING BUZILISHI BILAN BOG‘LIQ BO‘LGAN KASALLIKLAR
Ushbu maqolada aminokislotalar almashinuvining buzilishi bilan bog‘liq genetik kasalliklar tizimli tarzda tahlil qilinadi. Aminokislotalarning normal metabolizmi organizmning hayotiy jarayonlari uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lib, uning buzilishi turli klinik simptomlar va surunkali kasalliklarni keltirib chiqaradi. Fenilketonuriya, homosistinuriya, tirozinemiya va boshqa metabolik buzilishlar nevrologik buzilishlar, jigar va buyrak disfunktsiyalari hamda kardiometabolik muammolar bilan bog‘liq ekanligi aniqlangan. Maqolada ushbu kasalliklarning patofiziologiyasi, molekulyar mexanizmlari, genetik asoslari va diagnostika usullari batafsil ko‘rib chiqiladi. Shu bilan birga, genetik testlar va metabolik monitoring orqali kasalliklarni erta aniqlash, individual davolash strategiyalarini ishlab chiqish imkoniyatlari muhokama qilinadi.
AN’ANAVIY BEZAK TEXNIKALARINI (GANCH, MAYOLIKA, MOZAIKA) SAQLASH VA RESTAVRATSIYA QILISHNING NAZARIY VA AMALIY MASALALARI
Markaziy Osiyo me’morchiligida ganch o‘ymakorligi, mayolika va mozaika san’ati jahon madaniyatida alohida o‘rin tutadi. Maqolada O‘zbekistondagi ushbu bezak texnikalarining shakllanishi, estetik va texnologik xususiyatlari, yemirilish jarayonlari tahlil qilinadi. Zamonaviy restavratsiya va konservatsiya tamoyillari, shuningdek, xalqaro me’yorlar (Venetsiya xartiyasi, Nara deklaratsiyasi, ICOMOS tavsiyalari) bilan uyg‘unligi o‘rganilgan. Tadqiqotda Registon majmuasi, Mir Arab madrasasi va Ichan-Qal’a obidalari misol qilingan. Material tarkibi va texnologik yondashuvlar aniqlanib, saqlash bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqildi. Maqola tarixiy bezaklarni samarali konservatsiya qilish va restavratsiya qilishga ilmiy hissa qo‘shadi.
THE PRACTICE OF USING PARALLEL CORPORA IN SIMULTANEOUS TRANSLATION
The practice of using parallel corpora in simultaneous translation represents a modern, data-driven approach aimed at improving translation quality and interpreter performance. Parallel corpora — collections of bilingual or multilingual texts aligned at the sentence or discourse level — provide an opportunity to analyze authentic linguistic correspondences within the translation process. Through such corpora, interpreters can study lexical equivalence, syntactic transformations, idiomatic expressions, and pragmatic adaptations. In the field of simultaneous translation, parallel corpora help interpreters expand their vocabulary, develop context-based translation strategies, and strengthen the cognitive flexibility required for real-time interpreting. Moreover, they serve as an essential source for creating specialized glossaries and educational materials in domains such as law, medicine, and diplomacy. Integrating corpus-based methods into interpreter training programs supports empirical analysis of translation phenomena and promotes evidence-based teaching in translation studies. Thus, the use of parallel corpora contributes to achieving linguistic accuracy, consistency, and a stronger link between translation theory and practice.
ЗАЩИТА ДЕТСКОГО И ВЗРОСЛОГО НАСЕЛЕНИЯ ОТ НЕОБОСНОВАННОГО ПРИМЕНЕНИЯ АНТИБИОТИКОВ В ПЕРИОД ОРВИ
В статье рассматриваются вопросы необоснованного назначения антибиотиков при острых респираторных вирусных инфекциях (ОРВИ) результат изучения лечения 17 случаев ОРВИ. Осложнения которые остаются после лечения антибиотиками такие как дисбактериоз, снижение иммунитета, аллергические заболевания, поражения печени и почек, грибковые заболевания и антибиотикорезистентность. Целью работы является обоснование необходимости внедрения мониторинга назначений антибиотиков детям и взрослым в поликлиниках в период ОРВИ.
XALIQ QOSIQLARI TIYKARINDA JASLARDIŃ ÁDEP-IKRAMLIQ PAZIYLETLERIN QÁLIPLESTIRIW.
Mаqalаdа házirgi waqıtta húkimet tárepinen jaslarǵa baylanıslı mámleketlik siyasat baǵdarlamaları, jas áwlatdıń ruwxıy-etikalıq, tárbiyasın keń kólemde alıp barıwda kórkem- óner, muzıka kórkem-ónerin quramalı úyreniw, xalıq qosıqları tiykarında jaslardıń ruwxıy-etikalıq pazıyletlerin qáliplestiriw haqqında keń tusinik berilgen.
Mazkur maqolada hujjat tili va nutq madaniyatining zamonaviy boshqaruv jarayonlaridagi o‘rni xususidagi fikrlar yoritilgan. Unda hujjatlarning rasmiy uslub talablariga mos ravishda tuzilishi, tilning aniqligi, ixchamligi, mantiqiyligi hamda uslubiy me’yorlarga rioya etish zarurligi ilmiy asosda tahlil etiladi. Shuningdek, rasmiy ish yuritishda adabiy til me’yorlariga amal qilish, hujjat matnida takror, ortiqcha so‘z va noaniqliklarning oldini olish, termin va iboralarni to‘g‘ri qo‘llash kabi omillar nutq madaniyatining muhim ko‘rsatkichlari sifatida ko‘rsatiladi. Maqolada hujjat tilining sifatini oshirish orqali idoraviy muomalada samaradorlikni ta’minlash va boshqaruv jarayonini yengillashtirish bo‘yicha taklif va mulohazalar berilgan.
2KOXLEAR IMPLANTATSIYADAN OLDIN VA KEYIN CHUQUR KARLIK BILAN OG‘RIGAN BOLALARDA PSIXO-NUTQ BUZILISHLARINING OLDINI OLISH MEHANIZMLARI
Mazkur maqolada karlikni davolashning eng samarali usuli bo‘lgan koxlear implantatsiya (KX) ning keyinchlik talab etiladigan tizimli rebilitasiyasiga oid ilmiy ma’lumotlar haqida tahlili nazar tashlanadi. Ushbu maqola karlikni davolashning eng samarali usuli bo‘lgan koxlear implantatsiyadan (KI) keyin tizimli reabilitatsiya bo‘yicha yangi ma’lumotlarning i tadqiqotini taqdim etadi. Bu muammo so‘nggi o‘n yillikda tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. KI operatsiyasidan so‘ng darhol bola nutqni tushuna olmaydi yoki to‘g‘ri gapira olmaydi, chunki u atrofdagi dunyoni ajrata olmaydi. Jarrohlikdan keyin tizimli reabilitatsiya mashqlari zarur. Zamonaviy texnologiyalarning hozirgi holatini tahlil qilish, operatsiya qilingan bemorlar soni kamligini hisobga olsak, ushbu usulning kelajagi bor-yo‘qligini aniqlashga imkon beradi.
ANALYSIS OF THE SCIENTIFIC AND METHODOLOGICAL FOUNDATIONS FOR CREATING A HEALTHY COMPETITIVE ENVIRONMENT AMONG STUDENTS
This article analyzes the scientific and methodological foundations of creating a healthy competitive environment among students within the modern educational system. The study explores how structured and pedagogically managed competition can enhance learners’ motivation, academic performance, and social interaction. Special attention is given to the psychological and developmental factors that influence students’ responses to competition, as well as the role of teachers in regulating competitive activities. The findings demonstrate that well-designed competitive strategies, supported by transparent assessment, ethical norms, and collaborative elements, help reduce negative emotional outcomes while strengthening responsibility, self-regulation, and interpersonal skills. The research results provide a theoretical and practical basis for integrating healthy competition into educational practice to promote holistic learner development.
ОБЩЕЕ ПОНЯТИЕ О СЛОГЕ. ОСНОВНЫЕ ТЕОРИИ СЛОГА
Данная статья посвящена исследованию понятий о слоге и основных теорий слога. В работе рассматриваются экспираторная теория слога, а также сонорная теория слога. В исследованиях слога рассматривают-ся различные теории, каждая из которых акцентирует разные аспекты этой фонетической единицы.
OZIQ-OVQAT XAVFSIZLIGINI TAʼMINLASH – DAVR TALABI
Ushbu maqola oziq-ovqat xavfsizligini global, mintaqaviy va milliy darajada tahlil qilib, aholining o‘sishi, iqlim o‘zgarishi, pandemiyalar va iqtisodiy beqarorlik kabi omillar mahsulot ishlab chiqarish tizimlariga kuchli bosim o‘tkazayotganini ko‘rsatadi. Oziq-ovqat sifatini belgilovchi organoleptik, kimyoviy, mikrobiologik va gigiyenik mezonlar hamda zaharlanishning asosiy sabablari ilmiy manbalar asosida yoritiladi. O‘zbekiston misolida qishloq xo‘jaligida amalga oshirilayotgan islohotlar, modernizatsiya jarayonlari va eksport salohiyatining ortishi baholanadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, resurslardan samarali foydalanish, texnologik yangilanish, qat’iy nazorat tizimi va sog‘lom ovqatlanish madaniyatini shakllantirish oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashning asosiy omillari hisoblanadi.