NEW RENAISSANCE — Это международный научный журнал с открытым доступом, который публикует оригинальные исследования и статьи в различных областях. Основная цель — предложить интеллектуальную платформу для международных ученых и способствовать междисциплинарным исследованиям в области прикладных наук. Этот журнал является многопрофильным. Все рукописи должны быть подготовлены на узбекском, английском, русском, каракалпакском, таджикском и немецком языках и должны пройти тщательное рецензирование. Этот научный журнал зарегистрирован в качестве средства массовой информации Агентством информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан 23.11.2023 года за номером #169503. Периодичность публикации: Ежемесячно Издатель: ООО «Modern Science and Research» Telegram-канал журнала: https://t.me/newrenaissancejournal
ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ПРЕОДОЛЕНИЯ ЛЕКСИЧЕСКОГО БАРЬЕРА В ПРОЦЕССЕ ПЕРЕХОДА СТУДЕНТОВ ОТ СРЕДНЕГО К ПРОДВИНУТОМУ УРОВНЮ ВЛАДЕНИЯ КОРЕЙСКИМ ЯЗЫКОМ
В статье рассматриваются психологические факторы, влияющие на преодоление лексического барьера при переходе студентов от среднего к продвинутому уровню владения корейским языком. Анализируются когнитивные и мотивационные трудности, возникающие у обучающихся на этапе освоения сложной корейской лексики. Особое внимание уделяется роли ассоциативной памяти, семантических связей и знаний ханча в процессе усвоения словарного запаса. Исследуются причины снижения мотивации и возникновения чувства языкового выгорания у студентов корейской филологии. В работе обосновывается необходимость использования когнитивно ориентированных методов обучения, направленных на формирование системного понимания лексики. Сделан вывод о том, что изучение семантической структуры корейских слов через ханча способствует снижению когнитивной нагрузки, повышению эффективности запоминания и успешному преодолению лексического барьера.
CHOʻLPON VA BUGUNGI YOSHLAR: AXBOROT ASRIDA TANQIDIY FIKRLASH
Ushbu maqolada XX asr oʻzbek adabiyotining yirik namoyandasi Abdulhamid Sulaymon oʻgʻli Choʻlpon ijodidagi erkinlik va istiqlol gʻoyalari zamonaviy yoshlar dunyoqarashi orqali tahlil qilingan. Muallif shoirning "Koʻngil" sheʼri va "Kecha va kunduz" romani misolida jadidlar ilgari surgan shaxsiy va ijtimoiy ozodlik konsepsiyasini bugungi kun muammolari, xususan, axborot asridagi fikriy qaramlik va xotin-qizlar taʼlimi masalalari bilan bogʻlaydi. Maqolada Choʻlpon merosining yoshlar tanqidiy fikrlashini shakllantirishdagi ahamiyati ilmiy manbalarga tayangan holda yoritilgan.
SPEECH ACTS AND POLITENESS STRUCTURE IN JANE AUSTEN’S EMMA
This study examines the realization of speech acts and politeness structures in Jane Austen’s Emma through the theoretical frameworks of pragmatics and discourse analysis. The research investigates how Austen employs speech acts as communicative strategies to construct social relationships, reveal character intentions, and reflect class-based interactional norms within Regency society. Drawing upon speech act theory developed by John Austin and John Searle, as well as politeness theory proposed by Penelope Brown and Stephen Levinson, the study analyzes representative, directive, commissive, expressive, and declarative acts in selected dialogues from the novel. The findings indicate that Austen’s discourse reflects the sociolinguistic conventions of Regency England while simultaneously exposing the tensions embedded within class-conscious communication. The study confirms that pragmatic analysis offers valuable insight into literary discourse and highlights the significance of speech act theory and politeness theory as effective tools for interpreting character interaction and narrative meaning in nineteenth-century fiction.
УГОЛОВНАЯ ОТВЕТСТВЕННОСТЬ ЗА ВОВЛЕЧЕНИЕ НЕСОВЕРШЕННОЛЕТНИХ В АНТИОБЩЕСТВЕННОЕ ПОВЕДЕНИЕ: НАЦИОНАЛЬНЫЙ И МЕЖДУНАРОДНЫЙ ОПЫТ
В данном исследовании сравнительно проанализированы проблемы вовлечения несовершеннолетних в антиобщественные действия. Нормы национального Уголовного кодекса сопоставлены с законодательством Германии, США, Великобритании и конвенциями ООН. Изучены риски киберманипуляций и выдвинуты практические, научные рекомендации, авторские предложения по совершенствованию уголовно-правовых мер и повышению эффективности профилактики в этой сфере.
MUSTAQILLIK DAVRIDA OʻZBEKISTON PARLAMENTI (OLIY MAJLIS)DA AYOLLARNING OʻRNI: GENDER KVOTALARIDAN REAL SIYOSIY FAOLLIKKACHA
Ushbu maqolada Oʻzbekiston mustaqillik yillarida (1991-2024) Oliy Majlisdagi ayollar vakilligining evolyutsiyasi tahlil qilinadi. Tadqiqot gender kvotalarining qonuniy asoslari, ularning amaliy samaradorligi va ayollarning real siyosiy faolligiga taʻsiri masalalarini qamrab oladi. Tarixiy-qiyosiy, statistik-tahliliy va institutsional yondashuvlar asosida 1994-yildan 2024-yilga qadar boʻlgan saylovlar dinamikasi, normativ-huquqiy bazaning takomillashuvi va xalqaro tajriba bilan qiyosi oʻrganiladi. Tadqiqot natijalari koʻrsatishicha, kvota mexanizmlari miqdoriy koʻrsatkichlarni oshirgan boʻlsa-da, ayollarning sifatli siyosiy ishtiroki uchun qoʻshimcha institutsional va ijtimoiy-madaniy sharoitlar zarur.
РОЛЬ ОЦЕНИВАНИЯ В ОБУЧЕНИИ ИНОСТРАННЫМ ЯЗЫКАМ
Оценивание является фундаментальным компонентом преподавания и изучения иностранных языков. Оно служит не только инструментом измерения языковой компетенции обучающихся, но и средством организации учебного процесса, повышения мотивации и улучшения общих результатов обучения. В данном исследовании рассматриваются различные виды оценивания, включая формативное, суммативное, диагностическое и альтернативное оценивание, а также анализируется их влияние на успеваемость, мотивацию и автономность обучающихся. Результаты исследования показывают, что эффективные и грамотно разработанные практики оценивания в значительной степени способствуют успешному овладению иностранным языком и поддерживают личностно-ориентированные педагогические подходы.
GYOTENING “GʻARBU SHARQ DEVONI” ASARIDA SHARQ DONISHMANDLIGI VA GʻARB MAʼNAVIYATI
Mazkur maqolada nemis adabiyotining buyuk namoyandasi Gyotening “G‘arb va Sharq devoni” asari atroflicha tahlil qilinadi. Asarda Sharq va gʻarb madaniyatining o‘zaro uyg‘unligi, sharqona falsafa va tasavvufiy qarashlarning Gyote ijodidagi aks etishi yoritiladi. Shuningdek, asarning yaratilish tarixi, undagi poetik obrazlar, ramziy ma’nolar hamda Sharq mumtoz adabiyoti, ayniqsa Hofiz ijodining Gyote dunyoqarashiga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil etiladi. Maqolada insonparvarlik, ma’naviy birlik, madaniyatlararo muloqot va badiiy-estetik qarashlarning asardagi ifodasi ochib beriladi.
АВТОРСКИЕ И СМЕЖНЫЕ ПРАВА НА ПРОИЗВЕДЕНИЯ, СОЗДАННЫЕ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ГЕНЕРАТИВНОГО ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА
В условиях стремительного развития новых технологий, в частности генеративного искусственного интеллекта, вопросы, касаемо его роли в правовой сфере, приобретают особую актуальность. Узбекистан, как и многие другие государства, сталкивается с новыми вызовами, связанными с правовой неопределенностью статуса объектов, генерируемых нейросетями. В статье комплексно анализируются ключевые пробелы в действующем законодательстве, регулирующие правовой статус произведений, созданных с применением генеративного искусственного интеллекта, а также оценивается их влияние на устойчивость системы авторских и смежных прав. Исследование охватывает фундаментальные вопросы правомерности признания авторства, специфику распределения исключительных прав на объекты, сгенерированные без творческого участия человека, и проблему разграничения человеческого вклада и машинной генерации в творческом процессе. Рассматривается вопрос о внесении изменений в существующую нормативно-правовую базу Республики Узбекистан и разработке концептуальных предложений по совершенствованию законодательства, направленных на создание эффективных правовых механизмов регулирования цифрового творчества и защиту интересов правообладателей в условиях технологической трансформации.
IMPROVING WRITTEN ARGUMENTATIVE COMPETENCE OF THE ENGLISH LANGUAGE STUDENTS
This study investigates strategies to improve written argumentative competence among English language students. Using a mixed-method approach, the research examines the effectiveness of structured instruction, model essays, and peer feedback in enhancing students’ ability to construct coherent and persuasive arguments. Results indicate significant improvement in argument development, coherence, and overall writing performance, highlighting the importance of integrating explicit teaching, critical thinking, and collaborative learning in language education. The study offers practical implications for educators seeking to strengthen academic writing skills in English learners.
THE IMPORTANCE OF ENGLISH IN INTERNATIONAL ENERGY RESEARCH AND SCIENTIFIC COMMUNICATION
This thesis discusses the importance of the English language in international energy research, scientific communication, and modern educational processes. Today, most scientific articles, technical manuals, and international conferences in the field of energy are conducted in English. Therefore, learning English has become essential for students, researchers, and engineers working in the energy sector. The article also highlights modern pedagogical approaches and digital technologies used in teaching technical English.
BANKLARDADA OPERATSION JARAYONLARNI SAMARALI BOSHQARISHNING ZAMONAVIY YO‘NALISHLARI (MIKROKREDITBANK MISOLIDA)
Ushbu maqolada korxonalarda, xususan moliya-bank sektorida operatsion jarayonlarni samarali boshqarishning zamonaviy yo‘nalishlari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida Lean, Kaizen, Six Sigma va Agile kabi ilg'or boshqaruv modellari ko‘rib chiqilib, ularning O‘zbekiston sharoitiga tatbiq etish imkoniyatlari baholangan. “Mikrokreditbank” ATB misolida operatsion jarayonlarning hozirgi holati tahlil qilingan, SWOT-tahlil o‘tkazilgan hamda bankning 2023–2025 yillardagi moliyaviy ko‘rsatkichlari dinamikasi o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari asosida raqamli transformatsiya, Lean konsepsiyasi va KPI tizimini joriy etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
ОСОБЫЙ ПРАВОВОЙ РЕЖИМ ОБРАБОТКИ БИОМЕТРИЧЕСКИХ ДАННЫХ В УЗБЕКИСТАНЕ: СРАВНИТЕЛЬНО-ПРАВОВОЙ АНАЛИЗ ОПЫТА ЕВРОПЕЙСКОГО СОЮЗА И КАЗАХСТАНА
Статья посвящена сравнительно-правовому анализу моделей регулирования биометрических данных в Европейском Союзе и Республике Казахстан с целью выработки рекомендаций для законодателя Узбекистана. Установлено, что европейская модель, основанная на GDPR и AI Act 2024 года, формирует про-активный трехуровневый режим защиты, тогда как казахская модель добросовестно воспроизводит европейские принципы при структурном пробеле – отсутствии специальных норм для биометрических систем. Узбекистан, располагая статусом «позднего регулятора», способен синтезировать достоинства обеих систем, избежав их недостатков. Сформулированы конкретные предложения de lege ferenda.
ПЕРСПЕКТИВЫ ВНЕДРЕНИЯ ВИДОВ ИСКА В АДМИНИСТРАТИВНОЕ СУДОПРОИЗВОДСТВО РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
В статье исследуются теоретические основы и практические перспективы внедрения системы видов административного иска в административное судопроизводство Республики Узбекистан. На основе сравнительно-правового анализа немецкой модели рассматриваются три вида исков: иск об отмене административного акта (Anfechtungsklage), иск о возложении обязанности на административный орган (Verpflichtungsklage / allgemeine Leistungsklage) и иск о признании административного акта ничтожным (Feststellungsklage). Анализируется судебная практика административных судов Республики Узбекистан, выявляются системные пробелы действующего КоАС РУз и формулируются конкретные законодательные предложения.
GRIPP VIRUSINING RNK TUZILISHI VA MUTATSIYAGA MOYILLIGI
Mazkur maqolada gripp virusining RNK asosli genomi, uning segmentlangan tuzilishi va genetik beqarorligi tahlil qilinadi. Virus RNKsi yuqori darajada o‘zgaruvchan bo‘lib, replikatsiya jarayonida yuzaga keladigan xatoliklar natijasida tez-tez mutatsiyaga uchraydi. Bu holat virusning yangi variantlarini shakllantiradi va uning epidemiologik ahamiyatini oshiradi. Shuningdek, mutatsion o‘zgarishlarning virusning virulentligi va immun tizimdan qochish qobiliyatiga ta’siri yoritiladi.
DALILLAR TUSHUNCHASI VA ULARNING NAZARIY-HUQUQIY MOHIYATI
Mazkur maqolada jinoyat protsessida dalil tushunchasining huquqiy tabiati va uning isbotlash jarayonidagi o’rni tadqiq etilgan. Ishda dalil tushunchasining protsessual va mantiqiy elementlari O’zbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 81-moddasi hamda milliy va xorijiy olimlarning ilmiy yondashuvlari qiyosiy huquqiy tahlil asosida o’rganilgan. Mazkur tadqiqot davomida tergovga qadar tekshiruv bosqichida dalil to’plash subyektlari huquqiy maqomidagi bo’shliqlarni aniqlashtirish hamda JPKning 81-moddasi 1-qismini takomillashtirish bo’yicha ishlab chiqilgan yangi tahrirdagi mualliflik loyihasini asoslash ilgari surilgan.
TEKST KOMPONENTLERIN BAYLANISTIRIWDA BAYANLAWISH FORMALARINIŃ QOLLANILIW ÓZGESHELIGI
Bul maqalada til biliminde kórkem tekst quramın baylanıstırıwshı birlikler esaplanǵan bayanlawısh formalarınıń qollanılıwı sóz etiledi. Bayanlawısh formalarınıń qollanılıw ózgesheligi tekst quramında mısallar menen kórsetilgen. Olardıń mánisi, ózgeshelikleri ilimiy tiykarda ashıp berilgen.
ESHQOBIL SHUKUR ASARLARIDA ETNOGRAFISMLARNING LISONIY-SEMANTIK TABIATI VA ETNOLINGVISTIK XUSUSIYATLARI
Ushbu ilmiy maqolada iste’dodli o‘zbek yozuvchisi va shoiri Eshqobil Shukur ijodining etnolingvistik xususiyatlari, xususan, uning "Bobo so‘z izidan" asari va "Hamal ayvoni" doston-turkumlari misolida milliy madaniy merosni ifodalovchi leksik birliklar tadqiq etilgan. Maqolada o‘zbek xalqining qadimiy urf-odatlari, oilaviy-maishiy marosimlari, mifologik va diniy-tasavvufiy qarashlari, milliy o‘yinlari hamda an’anaviy taom nomlarini ifodalovchi etnografizmlar tizimli ravishda tahlilga tortilgan. Muallif tilidagi o‘ziga xos konnotativ ma’nolar va badiiy obrazlilikni yuzaga keltirishda xalqona so‘zlarning tutgan o‘rni lisoniy-kognitiv nuqtai nazardan ochib berilgan bo‘lib, to‘plangan materiallar antiplagiat tizimi talablari doirasida tubdan parofrazalangan holda ilmiy muomalaga kiritilgan.
MIRZO KENJABEK SHE'RLARIDA KO'CHIMLARNING LINGVOPOETIK TAHLILI
Ushbu ilmiy maqolada iste'dodli o'zbek shoiri Mirzo Kenjabek she'riyatining lingvopoetik xususiyatlari, xususan, "Munojot" va "Quyoshga qaragan uy" she'riy to'plamlari misolida ko'chimlarning (metafora, sinekdoxa, metonimiya, jonlantirish) badiiy-estetik vazifalari tadqiq etilgan. Maqolada shoir she'rlarida qo'llangan ko'chimlarning semantik tabiati, obrazlilik yaratishdagi o'rni va muallif individual uslubiga xos lingvopoetik xususiyatlari tizimli ravishda tahlilga tortilgan. Ular orqali Mirzo Kenjabek she'riyatida tabiat, inson qalbi va koinot o'rtasidagi bog'liqlikni ifodalovchi chuqur falsafiy mazmunning yuzaga kelishi lingvokognitiv nuqtai nazardan ochib berilgan.
ELEKTRON TIJORATDA ISTE’MOLCHILAR HUQUQLARINI HIMOYA QILISH MUAMMOLARI
Ushbu maqolada kibr huquqi orqali electron tijoratda iste’molchi huquqlarini himoya qilishdagi huquqiy bo‘shliqlar, xalqaro standartlar va milliy qonunchilikning o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi — Elektron tijoratda elektron-shartnomalar tuzish jarayonida yuzaga keladigan huquqiy konfliktlarni aniqlash va ularni bartaraf etish bo‘yicha ilmiy takliflar ishlab chiqishdan iborat. Elektron tijoratda shaxsiy ma’lumotlar maxfiyligi, transchegaraviy nizolarni hal etish va intellektual mulk obyektlari bilan bog‘liq huquqiy bo‘shliqlar tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligini xalqaro standartlarga (UNIDROIT, YeI direktivalari) muvofiqlashtirish bo‘yicha takliflar ilgari surilgan.
OG‘ZAKI TARJIMANING MOHIYATI, TURLARI VA XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada og‘zaki tarjimaning mohiyati, asosiy turlari va lingvistik-kommunikativ xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda sinxron, ketma-ket va pichirlab tarjima turlari nazariy jihatdan yoritilib, o‘rganilib, ularning amaliy qo‘llanish sohalari ko‘rib chiqildi. Shuningdek, og‘zaki tarjima jarayonida tarjimon kompetensiyasi, tezkor fikrlash va xotira qobiliyatining ahamiyati asoslab berildi. Tahlil natijalari og‘zaki tarjimaning zamonaviy xalqaro muloqotdagi o‘rnini ko‘rsatib beradi.
METHODOLOGY FOR IMPROVING STUDENTS’ COMMUNICATIVE COMPETENCE THROUGH M-LEARNING TECHNOLOGIES
The rapid development of mobile technologies has significantly transformed contemporary educational practices, particularly in the field of foreign language teaching. This article examines the methodology for improving students’ communicative competence through the integration of mobile learning (M-learning) technologies. Communicative competence is understood as a complex construct encompassing linguistic, sociolinguistic, pragmatic, and strategic components, all of which are essential for effective interaction in real-life communication. The study highlights the pedagogical potential of M-learning as a flexible, learner-centered, and interactive approach that extends language learning beyond the traditional classroom environment. The article provides a theoretical overview of communicative competence and M-learning, drawing on modern educational and linguistic theories. Special attention is paid to methodological principles such as learner autonomy, contextualized language use, continuous feedback, and multimodal interaction. Various M-learning tools, including mobile applications, social media platforms, instant messaging services, podcasts, and interactive quizzes, are analyzed in terms of their effectiveness in developing speaking, listening, reading, and writing skills. The research emphasizes how mobile technologies facilitate authentic communication, collaborative learning, and personalized instruction, thereby increasing students’ motivation and engagement.
MUSTAQILLIK DAVRI SHE’RIYATIDA SHAXS BADIIY MODELI VA INDIVIDUAL IJODIY TALQINLAR
Ushbu maqolada mustaqillik davri o‘zbek she’riyatida shaxs badiiy modeli va uning individual ijodiy talqinlari masalasi tahlil qilinadi. Istiqlol yillarida she’riyatda inson omiliga bo‘lgan e’tiborning ortishi, shaxsning ichki olami, ma’naviy izlanishlari va milliy o‘zlikni anglash jarayonining badiiy ifodasi yoritiladi. Shuningdek, yangi estetik qarashlar asosida shakllangan lirik qahramonning o‘ziga xos xususiyatlari tahlil etiladi.
ESHQOBIL SHUKUR SHE’RIYATIDA BADIIY SAN’ATLAR
Ushbu maqola Eshqobil Shukur she’riyatidagi badiiy san’atlar tahliliga bag‘ishlangan bo‘lib, ijodkor she’rlari tashxis, talmeh, tazod, tavze, takrir, tashbeh, jonlantirish kabi san’atlar vositasida tadqiq etilgan.
ADAPTIV JISMONIY TARBIYA VA SPORT MASHG‘ULOTLARINI O‘QITISH METODIKASI
Mazkur maqolada adaptiv jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlarini tashkil etishning nazariy hamda amaliy asoslari yoritilgan. Imkoniyati cheklangan shaxslarning jismoniy rivojlanishini ta’minlash, ularning sog‘ligini mustahkamlash, harakat faoliyatini yaxshilash va jamiyatga integratsiyasini kuchaytirishda adaptiv jismoniy tarbiyaning ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, mashg‘ulotlarni tashkil etish metodlari, pedagogik yondashuvlar hamda zamonaviy texnologiyalardan foydalanish masalalari ko‘rib chiqilgan.
IMKONIYATI CHEKLANGAN ODAMLARNI IJTIMOIY INTEGRATSIYALASHDA ADAPTIV JISMONIY TARBIYA VA SPORTNING AHAMIYATI
Mazkur maqolada imkoniyati cheklangan insonlarni ijtimoiy integratsiyalashda adaptiv jismoniy tarbiya va sportning o‘rni hamda ahamiyati yoritilgan. Adaptiv jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlarining jismoniy rivojlanish, sog‘liqni mustahkamlash, psixologik holatni yaxshilash va ijtimoiy moslashuv jarayonidagi roli tahlil qilingan. Shuningdek, imkoniyati cheklangan shaxslarning jamiyat hayotida faol ishtirok etishini ta’minlashda adaptiv sportning pedagogik va ijtimoiy ahamiyati asoslab berilgan.
SPORTNING YAKKA KURASH TURLARIDA SPORTCHILARNI MUSOBAQALARGA PSIXOLOGIK JIHATDAN TAYYORLASH METODIKASI
Mazkur maqolada sportning yakka kurash turlarida sportchilarni musobaqalarga psixologik jihatdan tayyorlashning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Musobaqaoldi ruhiy tayyorgarlikning sport natijalariga ta’siri, sportchilarda emotsional barqarorlik, o‘ziga ishonch, stressga chidamlilik va irodaviy sifatlarni shakllantirish metodlari tahlil qilingan. Shuningdek, zamonaviy psixologik tayyorgarlik vositalari va usullarining samaradorligi ochib berilgan.
CHALLENGES OF UNDERSTANDING PRAGMATIC NUANCES IN AMERICAN NEWSPAPERS
Language plays a fundamental role in shaping public opinion, transmitting information, and constructing social reality. Among various forms of mass communication, newspapers remain one of the most influential sources of information despite the rapid development of digital media. However, understanding newspaper discourse involves much more than recognizing vocabulary and grammatical structures. Journalists frequently employ pragmatic devices that communicate meanings indirectly and require readers to interpret information beyond the literal level of the text. These pragmatic features include implicatures, presuppositions, irony, metaphors, euphemisms, speech acts, and culturally specific references. American newspapers are particularly rich in pragmatic content because they often address complex political, economic, and social issues. Such texts demand a high level of pragmatic competence from readers. While native speakers can usually infer intended meanings through contextual and cultural knowledge, non-native readers often encounter significant difficulties in interpreting implicit messages. Consequently, misunderstandings may arise not because of insufficient linguistic knowledge but because of limited awareness of contextual and sociocultural factors. This article investigates the challenges of understanding pragmatic nuances in American newspapers. Drawing upon the theoretical contributions of Grice, Levinson, Thomas, Van Dijk, and other scholars, the study examines the role of context, culture, and inference in newspaper interpretation. The article argues that successful comprehension of newspaper discourse requires not only grammatical competence but also pragmatic competence, critical thinking skills, and cultural awareness. The findings highlight the necessity of incorporating pragmatic instruction into foreign language education and media literacy programs.
ABDULLA QAHHORNING “DAHSHAT” HIKOYASIDA AYOL QISMATI VA IJTIMOIY FOJEA TALQINI
Ushbu maqolada Abdulla Qahhorning “Dahshat” hikoyasida ayol qismatining badiiy talqini hamda ijtimoiy fojeaning tasvirlanish xususiyatlari tahlil qilinadi. Asardagi Unsinoy va Olimbek dodxo obrazlari misolida patriarxal jamiyatning ayol taqdiriga ta’siri, inson erkinligi va shaxs qadrining toptalishi masalalari yoritiladi. Hikoyaning poetik xususiyatlari, psixologizm, badiiy konflikt va ramziylik unsurlari ilmiy-nazariy jihatdan tadqiq etiladi.
12-14 YOSHLI YENGIL ATLETIKACHILARDA PORTLOVCHI KUCHNI RIVOJLANTIRISH USULLARI
Mazkur maqolada 12–14 yoshli yengil atletikachilarda portlovchi kuch sifatini rivojlantirishning nazariy va amaliy asoslari tahlil qilingan. O‘smirlik davrida organizmning morfofunksional rivojlanish xususiyatlari hisobga olinib, portlovchi kuchni rivojlantirishda qo‘llaniladigan zamonaviy mashg‘ulot vositalari va usullari yoritilgan. Shuningdek, plyometrik mashqlar, sakrash mashqlari, tezkor-kuch mashqlari hamda maxsus yugurish mashqlarining yosh sportchilar tayyorgarligidagi ahamiyati ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, portlovchi kuchni rivojlantirishga qaratilgan mashqlarni muntazam va ilmiy asosda qo‘llash sportchilarning natijadorligini oshirishga xizmat qiladi.
ОСОБЕННОСТИ ОПРЕДЕЛЕНИЯ ПОНЯТИЯ И ПРИНЦИПОВ ГОСУДАРСТВЕННЫХ ЗАКУПОК
В статье исследуются ключевые особенности определения понятия и принципов государственных закупок. Проводится анализ нормативно-правовых актов, формирующих правовую основу контрактной системы. Особое внимание уделяется теоретико-правовому содержанию базовых принципов осуществления закупочной деятельности, таких как открытость, прозрачность, обеспечение конкуренции и эффективность расходования бюджетных средств. На основе изучения действующего законодательства раскрывается специфика формирования понятийного аппарата в данной сфере и обозначаются перспективные векторы развития правового регулирования.
RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING KOGNITIV JARAYONLARGA TA’SIRI
Mazkur maqolada raqamli texnologiyalarning inson kognitiv jarayonlariga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda diqqat, xotira, tafakkur va qaror qabul qilish jarayonlarining raqamli muhit ta’sirida o‘zgarish xususiyatlari yoritilgan. Shuningdek, Nikolas Karr, Marshall Maklyuen, Klifford Nass, Betsi Sparrow, Mark Prenskiy, Jan Piaje, Lev Vygotskiy, Govard Gardner va Daniel Kaneman kabi olimlarning ilmiy qarashlari asosida raqamli texnologiyalarning kognitiv rivojlanishdagi o‘rni tahlil qilingan. Maqolada raqamli texnologiyalarning ijobiy va salbiy jihatlari, ularning insonning bilish faoliyatiga ta’siri hamda zamonaviy jamiyatdagi ahamiyati ochib berilgan.
EMOTSIYALARNI BOSHQARISHNING ILMIY ASOSLARI
Mazkur maqolada emotsiyalarni boshqarishning psixologik va neyropsixologik asoslari tahlil qilingan. Emotsiyalarning inson hayotidagi o‘rni, ularning shakllanish mexanizmlari hamda emotsional boshqaruvning ruhiy salomatlikka ta’siri yoritilgan. Shuningdek, U. Jeyms, K. Lange, U. Kennon, F. Bard, R. Lazarus, J. Gross, D. Goleman, P. Salovey, J. Mayer, J. LeDoux va A. Damasio kabi olimlarning ilmiy qarashlari asosida emotsiyalarni boshqarishning nazariy jihatlari tahlil etilgan. Maqolada emotsional intellekt, kognitiv qayta baholash, mindfulness va emotsional barqarorlikning shaxs rivojlanishidagi ahamiyati ochib berilgan.
СЕМАНТИЧЕКИЕ ОСОБЕННОСТИ ОБЩЕ ТЮРКСКИХ ЯЗЫКАХ НАЗВАНИЙ НЕКОТОРЫХ ПРЕДМЕТОВ ДОМАШНЕГО ОБИХОДА
Каждая народность имеет свои национальные особенности и культурные наследия. Названия предметов домашнего обихода в каракалпакском языке непосредственно связаны с историей народа. Не будет ошибкой если мы отнесем их к многовековой истории народа, бесценной наследии, которое формируется, переходя из поколения в поколение. Поэтому изучение с лингвистической точки зрения названий предметов домашнего обихода является самой актуальной проблемой языкознания.
REKLAMA MATNLARIDA BADIIY-TASVIRIY VOSITALARNING OʻRNI
Ushbu maqolada reklama matnlarida badiiy-tasviriy vositalarning o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Reklama tilida metafora, mubolag‘a, epitet, takror va jonlantirish kabi usullarning qo‘llanilishi mahsulotning jozibadorligini oshirishi, iste’molchiga hissiy ta’sir ko‘rsatishi va matnning esda qolarli bo‘lishini ta’minlashi tahlil qilingan. Shuningdek, badiiy vositalarning reklama samaradorligini oshirishdagi roli asoslab berilgan.
TIL MADANIYATI VA XIZMAT NUTQI: ZAMONAVIY TALABLAR VA MUAMMOLAR
Ushbu maqolada zamonaviy jamiyatda til madaniyatining tutgan o‘rni va xizmat nutqining o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilingan. Muallif davlat xizmatchilari va mutaxassislarning muloqot odobi, nutqdagi tipik xatolar va ularni bartaraf etish usullari haqida to‘xtalib o‘tgan. Shuningdek, rasmiy-idoraviy uslubning nutq madaniyati bilan bog‘liqligi manbalar asosida ko‘rsatilgan.
SURXONDARYO VILOYATIDA IJTIMOIY-TARIXIY OMILLAR ASOSIDA SHAKLLANGAN TOPONIMLAR
Mazkur maqolada Surxondaryo viloyati hududida ijtimoiy-tarixiy omillar ta’sirida shakllangan toponimlarning leksik-semantik va etimologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Toponimlarning yuzaga kelishida tarixiy voqealar, etnik jarayonlar, urug‘-qabila nomlari, mashhur shaxslar faoliyati hamda aholi turmush tarzi bilan bog‘liq omillarning o‘rni yoritiladi. Shuningdek, Surxondaryo hududidagi ijtimoiy-tarixiy toponimlarning milliy-madaniy ahamiyati va ularning xalq tarixini aks ettiruvchi lingvistik manba sifatidagi xususiyatlari ochib beriladi. Tadqiqot natijalari hudud toponimlarining shakllanishida tarixiy xotira va etnomadaniy omillarning muhim rol o‘ynashini ko‘rsatadi.
DATA SCIENCE IN HEALTHCARE AND MEDICINE: TRANSFORMING PATIENT OUTCOMES THROUGH PREDICTIVE ANALYTICS, MACHINE LEARNING, AND BIG DATA INTEGRATION.
The integration of data science methodologies into healthcare and medicine represents one of the most consequential technological transformations of the twenty-first century. This paper examines how predictive analytics, machine learning algorithms, natural language processing, and large-scale biomedical data integration are fundamentally reshaping clinical decision-making, disease surveillance, drug discovery, and patient care delivery. Through a systematic review of peer-reviewed literature published between 2018 and 2025, this study identifies six major domains in which data science has demonstrated measurable clinical impact: early disease detection, personalized treatment planning, hospital resource optimization, epidemiological forecasting, genomics-driven precision medicine, and real-time patient monitoring. The review further analyzes persistent challenges, including data privacy concerns, algorithmic bias, regulatory frameworks, and the integration gap between data science tools and frontline clinical workflows. Findings suggest that while substantial progress has been achieved, the responsible and equitable deployment of data-driven healthcare systems requires coordinated action from technologists, clinicians, ethicists, and policymakers.
O‘ZBEKISTON JANUBIY IQTISODIY RAYONINI MAVZUSINI O‘QITISHDA O‘QUVCHILARDA TAHLILIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISH
Ushbu maqolada O‘zbekiston janubiy iqtisodiy rayoni mavzusini o‘qitish jarayonida o‘quvchilarning tahliliy tafakkurini rivojlantirish masalalari yoritilgan. Mavzuni o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlar, muammoli vaziyatlar hamda geografik tahlil usullaridan foydalanishning ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, iqtisodiy rayonning tabiiy resurslari, xo‘jalik tarmoqlari, iqtisodiy-geografik o‘rni va rivojlanish xususiyatlarini o‘rganish orqali o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, taqqoslash, xulosa chiqarish va tahlil qilish ko‘nikmalarini shakllantirish yo‘llari ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalari geografiya ta’limi samaradorligini oshirishda tahliliy tafakkurni rivojlantirish muhim omil ekanligini tasdiqlaydi.
AYOLLARDA OILAVIY MUNOSABATLARDAN QONIQISHNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada O‘zbek oilalarida ayollarning oilaviy munosabatlardan qoniqishining psixologik xususiyatlari nazariy jihatdan tahlil qilingan. Oilaviy munosabatlardan qoniqishning shakllanishiga ta’sir etuvchi psixologik determinantlar, xususan, emotsional yaqinlik, o‘zaro ishonch, kommunikativ munosabatlar, shaxsiy qadriyatlar hamda oilaviy muhitning ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, oilaviy munosabatlar tizimida ayollarning psixologik farovonligi va ruhiy holatiga ta’sir etuvchi omillar ilmiy qarashlar asosida ko‘rib chiqilgan. O‘zbek oilalarining milliy-madaniy xususiyatlari hamda zamonaviy oilaviy munosabatlarda yuz berayotgan ijtimoiy-psixologik o‘zgarishlarning ayollar ruhiy holatiga ta’siri tahlil etilgan.
NAZAR ESHONQUL NASRIDA AYOL OBRAZI VA MODERNISTIK PSIXOLOGIZM TALQINI (“SHAMOLNI TUTIB BO‘LMAYDI” HIKOYASI MISOLIDA)
Ushbu maqolada XX asr oxiri va XXI asr boshi o‘zbek modernistik nasrining yirik vakili Nazar Eshonqul ijodida ayol va ona konsepsiyasi tahlil qilinadi. Adibning “Shamolni tutib bo‘lmaydi” hikoyasi misolida modernistik badiiy psixologizm, ramziylik, qasos fenomeni, ijtimoiy loqaydlik va shaxs matonatining badiiy talqinlari ochib berilgan. Shaxs fojiasi va omma psixologiyasi o‘rtasidagi ziddiyatlar Bayna momo obrazi orqali ilmiy-nazariy jihatdan asoslangan.
PAIN TOLERANCE AND SLEEP QUALITY IN WOMEN WITH MULTIPLE SCLEROSIS REFERRED TO GOLESTAN HOSPITAL, AHVAZ, IRAN.
The aim of the present study was to determine the effectiveness of mindfulness training based on virtual reality on perceived stress, pain tolerance, and sleep quality in women with multiple sclerosis referred to Golestan Hospital. The statistical population of this study included all individuals who referred to Golestan Hospital in Ahvaz with multiple sclerosis in 2015. The sample size was 30 women with multiple sclerosis who were selected through purposive sampling and randomly assigned to an experimental group (15 people) who received mindfulness training based on virtual reality and a control group of 15 people who did not receive treatment. The research method was a quasi-experimental design with a pre-test-post-test design with a control group. The instruments used in this study included the Cohen et al. Perceived Stress Questionnaire (1983), the Pain Tolerance Questionnaire (McGill, 1997), the Boyce et al. Sleep Quality Questionnaire (1989), and the mindfulness training treatment protocol based on virtual reality by Pouyan et al. (1404). Univariate and multivariate analysis of covariance were used to analyze the data. The findings showed that the effectiveness of mindfulness training based on virtual reality had a different and significant effect on the three variables of perceived stress, pain tolerance, and sleep quality of women with multiple sclerosis referred to Golestan Hospital in the experimental and control groups.
A COMPARATIVE STUDY OF THE ANCIENT SAILOR'S POEM AND THE NARRATION OF PROPHET YUNUS BASED ON KIERKEGAARD'S EXISTENTIALIST THOUGHT
This research, with a comparative approach, examines the existentialist manifestations in the poem "The Ancient Mariner" by Samuel Coleridge and the Quranic narrative "Prophet Yunus" based on the philosophical components of Søren Kierkegaard. The starting point of this research is the analysis of the concrete situation of the main characters in the face of the fundamental concepts of "despair", "darkness", "loneliness" and "fear", which ultimately leads to the experience of the transition from anxiety to "absolute faith". This research attempts to show how "The Mariner" and "Yunus" are driven towards a transcendent meaning in a context of existential crisis, with the collapse of external structures and the encounter with emptiness. The findings of the research indicate that both works, while representing ontological pains, depict the evolution of the "self" from a state of suspense and fear to the affirmation of faith and liberation from existential isolation. This research seeks to answer these questions using a descriptive-analytical method: 1- How are Kierkegaard's existentialist components, including despair, loneliness, and fear, reflected in the narrative structure of "The Ancient Mariner" and the narrative of "Jonah"? 2- What are the fundamental similarities and differences between the transition from a state of anxiety and fear to “absolute faith” in the lived experience of the sailor and Prophet Jonah? The research findings indicate that there seems to be a structural similarity between the sailor’s distress in facing the sea and the suffering of Prophet Jonah in the belly of the whale in the components of darkness and loneliness that lead both characters to accept existential responsibility and return to the sacred. It is assumed that faith in both works is not a passive refuge, but the result of a conscious passage from “absolute hopelessness” and “existential fear” that, in accordance with Kierkegaard’s model, guides the individual from the false self to the realization of the “authentic self.”
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA FONEMATIK ESHITISHNI RIVOJLANTIRISHDA OʻYIN TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI
Maqolada maktabgacha taʼlim yoshidagi bolalarda fonematik eshitishni rivojlantirishning dolzarb muammolari koʻrib chiqilgan hamda bu jarayonda oʻyin texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik samaradorligi tahlil etilgan. Tadqiqot davomida oʻtkazilgan eksperiment natijalariga koʻra, maxsus tanlangan didaktik oʻyinlar majmuasi bolalarda tovushlarni farqlash, fonematik tahlil va sintez koʻnikmalarini sezilarli darajada oshirishga xizmat qilishi asoslangan. Olingan natijalar oʻyin metodikasi anʼanaviy mashgʻulotlarga nisbatan yuqori natija berishini koʻrsatadi.
XX ASR BOSHLARI TATAR ADABIYOTI TARIXIGA DOIR ILK QARASHLAR
Jadidchilik harakati Idil-Ural tatarlari orasida Turkiston jadidligiga nisbatan erta kurtak yozdi. Bu hududlarda milliy matbuot, milliy ta’lim, milliy adabiyot, teatrni yo‘lga qo‘yishda G‘arb va Sharq an’analari sintezlashdi. Tatar oydinlari yangi usul maktablari uchun turli dastur hamda darsliklar hozirlashga kirishar ekanlar, bu jarayon bevosita o‘lka milliy tarixi, jug‘rofiyasi, madaniyati, adabiyotshunosligi yaratilishining ham debochasi bo‘ldi. Milliy adabiyot tarixi, nazariyasi, adabiy tanqidni shakllantirishga bo‘lgan urunishlar avvalo milliy matbuotda boshlandi, keyinchalik o‘rta va yuqori sinflar uchun yozilgan adabiyot darsliklarida asosiy bosqichga ko‘tarildi. Ushbu maqolada tatar adabiyoti tarixiga doir ilk tadqiqot mualliflari Ali Rahim hamda Aziz Ubaydullinning “Tatar adabiyoti tarixi” kitobi va uning turkiy xalqlar adabiyoti tarixidagi o‘rni haqida so‘z boradi.
ASQAR MAHKAM SHE'RLARIDAGI INTERTEKSTLARNING POETIK VAZIFASI
Mazkur maqolada Asqar Mahkam ijodidagi intertekstual birliklarga e'tibor qaratilgan. Ularning poetik matndagi oʻrni va vazifalari aniqlangan.
VOYAGA YETMAGANLAR JINOYATCHILIGINING OLDINI OLISHNING JINOYAT-HUQUQIY MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu maqolada voyaga yetmaganlar oʻrtasida jinoyatchilikning oldini olish va unga qarshi kurashishning jinoyat-huquqiy mexanizmlarini takomillashtirish masalalari tahlil qilingan. Muallif milliy jinoyat qonunchiligidagi voyaga yetmaganlarga nisbatan jinoiy javobgarlik va jazo tizimining oʻziga xos xususiyatlarini, jinoiy-huquqiy ta’sir choralarining samaradorligini zamonaviy tendensiyalar va xalqaro standartlar prizmasi orqali tadqiq etadi. Maqolada amaldagi Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining voyaga yetmaganlar javobgarligiga oid normalaridagi kolliziyalar, jazo tayinlash amaliyotidagi muammolar hamda preventiv (profilaktik) institutlarning yetishmovchiligi tanqidiy baholangan. Tadqiqot davomida rivojlangan xorijiy davlatlar (Germaniya, Fransiya, Yaponiya) tajribasi oʻrganilib, jinoiy javobgarlikni liberallashtirish, jazo choralarini diversion (muqobil) choralar bilan almashtirish hamda tiklovchi odil sudlov (restorative justice) tamoyillarini milliy qonunchilikka implementatsiya qilish imkoniyatlari yoritilgan. Yakunda voyaga yetmaganlar jinoyatchiligini jinoiy-huquqiy vositalar orqali jilovlashning profilaktik funksiyasini kuchaytirish, qonunchilikni modernizatsiya qilish va normalarni liberallashtirish boʻyicha aniq normativ-huquqiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
IMPROVING SPEAKING SKILLS OF PRIMARY EFL STUDENTS THROUGH SONGS AND POEMS
The development of speaking skills in primary English as a Foreign Language (EFL) classrooms presents both a pressing pedagogical challenge and a fertile area for methodological innovation. This article examines the theoretical and empirical foundations of using songs and poems as systematic instruments for improving the oral speech capacities of primary school learners aged six to eleven.
USING MOBILE APPLICATIONS FOR ENGLISH LANGUAGE LEARNING
Mobile applications have become an important component of modern English language learning due to the rapid development of digital technologies and the widespread use of smartphones. These applications provide learners ith flexible, accessible, and interactive opportunities to improve their language skills anytime and anywhere. Mobile-assisted language learning supports the development of vocabulary, grammar, pronunciation, listening, speaking, reading, and writing skills through multimedia resources, gamification elements, and personalized learning experiences. This article examines the role of mobile applications in English language learning, analyzes their educational benefits and challenges, and evaluates their impact on learner motivation and language proficiency. The findings indicate that mobile applications contribute significantly to autonomous learning, continuous practice, and improved learning outcomes. Furthermore, emerging technologies such as artificial intelligence and augmented reality are expected to enhance the effectiveness of mobile language learning in the future.
GAMIFICATION IN ENGLISH LANGUAGE TEACHING: BENEFITS AND CHALLENGES
Gamification has become one of the most innovative approaches in modern English language teaching. By integrating game elements such as points, badges, rewards, leaderboards, and challenges into educational activities, gamification increases student motivation, engagement, and participation in the learning process. This approach creates interactive and learner-centered environments that support the development of language skills, including listening, speaking, reading, and writing. The article examines the benefits and challenges of gamification in English language teaching and analyzes its impact on learner motivation and academic achievement. Particular attention is given to the role of digital technologies and game-based learning platforms in enhancing language acquisition. The findings indicate that gamification contributes to improved learning outcomes, greater learner autonomy, and increased interest in English language education. However, effective implementation requires careful instructional planning and appropriate technological support.
INTELLEKTUAL MULK OBYEKTLARINING TADBIRKORLIK FAOLIYATIDAGI IQTISODIY AHAMIYATI VA TIJORATLASHTIRISH SHAKLLARI
Mazkur maqolada intellektual mulk obyektlarining tadbirkorlik faoliyatidagi iqtisodiy ahamiyati va ularni tijoratlashtirish shakllari tahlil qilingan. Patent, foydali model, sanoat namunasi, tovar belgisi, mualliflik huquqi obyektlari, nou-xau va tijorat sirining korxona faoliyatidagi o‘rni yoritilgan. Tizimli tahlil, taqqoslash va umumlashtirish usullari asosida intellektual mulk obyektidan korxona faoliyatida foydalanish, litsenziyalash, franchayzing, sotish, startap loyihalarini tashkil etish hamda raqamli mahsulotlarni realizatsiya qilish orqali daromad olish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, intellektual mulk obyektlaridan oqilona foydalanish korxonaning raqobatbardoshligi va daromad manbalarini oshirishga xizmat qiladi.
IMKONIYATI CHEKLANGAN BOLALARNI TASVIRIY SAN’AT YORDAMIDA RIVOJLANTIRISH
Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan bolalarni tasviriy san’at vositalari yordamida rivojlantirishning pedagogik va psixologik jihatlari tahlil qilinadi. Tasviriy san’at bolalarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish, estetik didini shakllantirish, emotsional holatini yaxshilash hamda ijtimoiy moslashuvini ta’minlashda muhim omil hisoblanadi. Maqolada art-terapiya usullarining imkoniyati cheklangan bolalar bilan ishlashdagi samaradorligi, ularning o‘z his-tuyg‘ularini erkin ifoda etishi va shaxs sifatida shakllanishiga ta’siri yoritilgan. Shuningdek, tasviriy faoliyat jarayonida bolalarning mayda motorikasi, tafakkuri, tasavvuri va kommunikativ ko‘nikmalari rivojlanishi ilmiy manbalar asosida tahlil qilingan. Inklyuziv ta’lim muhitida tasviriy san’at mashg‘ulotlarining ahamiyati, bolalarning jamoa bilan ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishdagi o‘rni ham ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalari tasviriy san’atning imkoniyati cheklangan bolalarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, ularning qobiliyatlarini yuzaga chiqarish va jamiyatga muvaffaqiyatli integratsiyalashuviga xizmat qiluvchi samarali pedagogik vosita ekanligini tasdiqlaydi.
PARA TAEKVONDODA TEZKOR-KUCH SIFATLARINI RIVOJLANTIRISH ORQALI OYOQ ZARBALARI TEZLIGINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada para taekvondochilarning sport mahoratini oshirishda tezkor-kuch sifatlarining o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Oyoq zarbalari tezligini rivojlantirish uchun qo‘llaniladigan maxsus mashqlar, ularning mashg‘ulot jarayonidagi samaradorligi hamda sportchilarning musobaqa faoliyatiga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, tezkor-kuch sifatlarini rivojlantirishga qaratilgan mashqlar kompleksidan foydalanish para taekvondochilarning oyoq zarbalari tezligini sezilarli darajada oshirishga xizmat qiladi.
BARYER OSHA YUGURISHDA QADAMLAR RITMI VA TEXNIK HARAKATLAR UYG‘UNLIGINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada 100 metrga baryer osha yugurishda qadamlar ritmi va texnik harakatlar uyg‘unligini takomillashtirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda sportchilarning yugurish texnikasi, baryerlar oralig‘idagi qadamlar ritmi hamda harakatlar koordinatsiyasini rivojlantirishga qaratilgan mashqlar samaradorligi o‘rganildi. Ilmiy-uslubiy adabiyotlar tahlili, pedagogik kuzatuv, test sinovlari va pedagogik tajriba natijalari asosida qadamlar ritmini barqarorlashtirish va texnik harakatlar uyg‘unligini oshirish sport natijalariga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi aniqlandi.
VELOSPORTCHILARDA TOG‘LI HUDUDDA MASHQ QILISHNING FIZIOLOGIK TA’SIRI
Maqolada velosportchilarning tog‘li hududlarda mashq qilishi fiziologik jihatdan tahlil qilinadi. Tog‘li hududlarda mashg‘ulot yurak-qon tomir tizimi, nafas olish funktsiyalari, mushaklar chidamliligi va sportchilarning umumiy funksional tayyorgarligiga ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari tog‘li hududlarda mashq qilishning maxsus jismoniy tayyorgarlikni oshirishdagi ahamiyatini ko‘rsatadi.
O‘RTA TOLALI O‘ZPITI-2601 G‘O‘ZA NAVINING VEGETATSIYA DAVRIDA O‘SIB RIVOJLANISHI, BARG SATHI VA QURUQ MODDA TO‘PLASHI
Ushbu maqolada o‘rta tolali O‘zPITI-2601 navining defolyatsiya agrotadbiriga qadar o‘sishi, chin barg soni, hosil shoxi, hosil elementi, ochilgan va ochilmagan ko‘saklar soni, ko‘chat qalinligi kabi fenologik kuzatuvlarning natijalari, navning barg yuzasi va o‘simlik organlarining nam va quruq og‘irligi bo‘yicha ma’lumotlarning o‘rtacha uch yillik ko‘rsatkichlari keltirilgan. Tahlillar o‘simlikning rivojlanishi barg yuzasi va o‘simlikning nam va quruq og‘irligining ortib borishini va aksincha, rivojlanish ortgan sari nam va quruq og‘irlik nisbati kamayib borganligini ko‘rsatdi.
THE THEME: HIERARCHICAL ORGANIZATION AND SEMANTIC FIELD MAPPING OF LEXICAL UNITS EXPRESSING EMOTIONS.
Emotions constitute a fundamental domain of human experience, yet their lexical representation varies significantly across languages due to cultural, cognitive, and linguistic factors. This study examines the hierarchical organization and semantic field mapping of lexical units expressing emotions in English and Uzbek. Drawing on semantic field theory (Trier, 1931) and prototype-based approaches to emotion concepts, the research analyzes how emotion lexicons are structured into superordinate, basic, and subordinate levels. It further maps semantic relations such as synonymy, hyponymy, and antonymy within key emotion domains (e.g., joy/happiness, sadness, anger, fear). Using a combination of corpus analysis, componential feature analysis, and cross-linguistic comparison, the study reveals both universal patterns—aligned with basic emotion theories (Johnson-Laird & Oatley, 1989)—and language-specific nuances. In English, the emotion lexicon tends toward a rich adjectival and nominal differentiation with fine-grained hierarchical distinctions. In Uzbek, verbs and idiomatic expressions often convey emotional states more dynamically, reflecting cultural emphases on relational and contextual aspects of affect. The findings highlight the interplay between universal cognitive structures and culture-specific lexicalization patterns, contributing to cognitive linguistics, emotion psychology, and natural language processing applications such as sentiment analysis and machine translation. Implications for bilingual lexicography and emotion recognition systems are discussed.
XALQ ERTAKLARIDA RANGLARNING TASVIRIY VOSITA SIFATIDAGI AHAMIYATI
Mazkur maqolada xalq ertaklarida ranglarning tasviriy vosita sifatidagi o‘rni tahlil qilinadi. Oq, qora, qizil, yashil, ko‘k va sariq ranglarning ramziy ma’nolari xalq ertaklari misolida yoritilgan. Ranglar orqali qahramonlarning xarakteri, voqealar ruhiyati va xalqning estetik qarashlari ifodalanganligi ilmiy jihatdan asoslangan. Tadqiqot davomida o‘zbek xalq ertaklari hamda jahon ertaklaridan namunalar keltirilgan.
DEPOLYARIZATSIYALANGAN FLUORESSENSIYA NAZARIYASIDA MOLEKULALAR AYLANMA DIFFUZIYASI VA ULARNING FRAGMENTLARINING CHEKLANGAN HARAKATINI HISOBGA OLISH
Ushbu maqolada depolyarizatsiyalangan fluoressensiya nazariyasida molekulalarning aylanma diffuziyasi va ularning fragmentlarining cheklangan aylanma harakati o‘rganilgan. Molekulaning orientatsion relaksatsiyasi hamda fluoressensiya anizotropiyasining vaqt bo‘yicha o‘zgarishini tavsiflash uchun cheklangan aylanma diffuziya modeli qo‘llanilgan. Orientatsion korrelyatsion funksiyalar sferik garmonikalar usuli yordamida hisoblangan. Olingan natijalar molekulalarning ichki dinamikasini tavsiflash hamda depolyarizatsiyalangan fluoressensiya spektrlarini tahlil qilishda muhim ahamiyatga ega ekanligi ko‘rsatildi.
HADIS ILMINING SULTONI IMOM BUXORIY MAQBARASI: YANGI O‘ZBEKISTONNING MA’NAVIY KO‘RKI VA YOSHLAR TARBIYASINING JAHON MIQYOSIDAGI POYDEVORI
Mazkur maqolada hadis ilmining sultoni Imom Buxoriy hayoti, ilmiy merosi va uning Yangi O‘zbekiston ma’naviy hayotidagi o‘rni tahlil qilingan. Tadqiqotda Imom Buxoriy maqbarasining tarixiy, me’moriy va ma’naviy ahamiyati yoritilib, ushbu muqaddas maskanning yoshlar tarbiyasidagi o‘rni ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, Yangi O‘zbekistonda buyuk alloma merosini asrash, o‘rganish va targ‘ib etish borasida amalga oshirilayotgan islohotlar ham tahlil qilingan. Imom Buxoriy maqbarasining xalqaro ziyorat turizmini rivojlantirishdagi ahamiyati ham ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari buyuk muhaddis merosi yoshlarni vatanparvarlik, ilmparvarlik, insonparvarlik va milliy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalashda muhim manba ekanligini ko‘rsatadi. Imom Buxoriy maqbarasi Yangi O‘zbekistonning ma’naviy ko‘rki va jahon miqyosidagi ma’rifat markazlaridan biri sifatida e’tirof etiladi.
BARQAROR OZIQ-OVQAT TIZIMLARIDA SUN'IY INTELLEKT: O'ZBEKISTONDA YASHIL IQTISODIY RIVOJLANISH UCHUN AHAMIYATI
Ushbu tadqiqot O'zbekistonning yashil iqtisodiy transformatsiya doirasida barqaror oziq-ovqat tizimlarini rivojlantirishda sun'iy intellekt (SI) texnologiyalarining roliga bag'ishlangan. Qishloq xo'jaligi YaIMning taxminan 26 foizini tashkil etib, mehnat kuchining uchdan bir qismini band etgan O'zbekistonda agrar-oziq-ovqat zanjirlarini raqamlashtirish katta makroiqtisodiy ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotda qiyosiy tahlil, xalqaro hisobotlarning tizimli sharhi va milliy siyosat hujjatlarining kontent tahlili metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, AI-asosidagi aniqlik dehqonchiligi, aqlli logistika va sifat nazorati tizimlari oziq-ovqat yo'qotishlarini 30 foizgacha, hosildorlikni esa 15–25 foizga oshirish imkonini beradi. Davlatning siyosiy yo'nalganligiga qaramay — 2023–2030 yillarga mo'ljallangan Yashil iqtisodiyot strategiyasi va Raqamli iqtisodiyot 2030 dasturi — raqamli infratuzilma bo'shliqlari, inson kapitali tanqisligi va xususiy investitsiyalarning yetarli emasligi asosiy to'siq bo'lib qolmoqda. Tadqiqot oziq-ovqat tizimlarida AI integratsiyasini tezlashtirish uchun siyosiy tavsiyalar bilan yakunlanadi.
MOL VA QO‘Y/ECHKI GO‘SHTIDA ANTIBIOTIKLAR MIQDORINI BAHOLASH
Mazkur tadqiqot O‘zbekiston hududida mol hamda qo‘y/echki go‘shtida antibiotik qoldiqlarining mavjudligini aniqlash, ularning tarqalish darajasini baholash va oziq-ovqat xavfsizligiga ta’sirini o‘rganishga qaratilgan. Tadqiqot kesishma dizayn asosida amalga oshirildi. Tadqiqot doirasida yirik savdo markazlari hamda mahalliy dehqon bozorlaridan jami 20 ta go‘sht namunasi yig‘ildi, jumladan 10 ta mol go‘shti va 10 ta qo‘y/echki go‘shti namunasi tahlil qilindi. Go‘sht tarkibidagi antibiotik qoldiqlarini aniqlash uchun mikrobiologik tezkor skrining usullaridan foydalanildi. Olingan natijalarga ko‘ra, mol go‘shti namunalarining 2 tasida (20%) antibiotik qoldiqlari aniqlangan bo‘lsa, qo‘y/echki go‘shti namunalarining 1 tasida (10%) ushbu ko‘rsatkich qayd etildi. Statistik tahlil natijalari (χ² = 0,67; p = 0,41) guruhlar o‘rtasida ishonchli farq mavjud emasligini ko‘rsatdi. Ya’ni, aniqlangan tafovut statistik jihatdan ahamiyatli emas va tasodifiy omillar bilan izohlanishi mumkin. Shu bilan birga, ehtimollik nisbati (OR = 2,25) mol go‘shtida antibiotik qoldiqlari aniqlanish ehtimoli qo‘y/echki go‘shtiga nisbatan yuqoriroq ekanligini ko‘rsatadi. Biroq, ushbu natija statistik jihatdan tasdiqlanmagan bo‘lsa-da, amaliy nuqtai nazardan muhim tendensiyani ifodalaydi. Tadqiqot natijalari go‘sht mahsulotlarida antibiotik qoldiqlarining mavjudligi oziq-ovqat xavfsizligi uchun muhim xavf omillaridan biri ekanligini tasdiqlaydi. Bu esa veterinariya dori vositalaridan oqilona foydalanish, belgilangan chiqarish (tanaffus) muddatlariga qat’iy rioya etish hamda go‘sht mahsulotlarini muntazam laboratoriya nazoratdan o‘tkazish zarurligini ko‘rsatadi. Shuningdek, olingan natijalar aholi salomatligini muhofaza qilish va antimikrob rezistentlik rivojlanishining oldini olishga qaratilgan profilaktik choralarni ishlab chiqishda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
СОЛИҚҚА ОИД ҲУҚУҚБУЗАРЛИКДА АЙБ ВА УНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ
Ушбу мақолада солиққа оид ҳуқуқбузарликларнинг субъектив томони, уларнинг зарурий белгиси сифатида айб тушунчаси, айб шакллари, ушбу шаклларнинг элементлари ва уларнинг таърифлари, жисмоний шахс айбининг ўзига хос хусусиятлари, олимларнинг бу борадаги қарашлари билан боғлиқ масалалар кўриб чиқилган.
МАХСУС СУБЪЕКТЛАР ИШТИРОКЧИЛИГИДА СОДИР ЭТИЛГАН ЖИНОЯТЛАРНИ КВАЛИФИКАЦИЯ ҚИЛИШ
Жиноят таркибининг зурурий элементларидан бири ҳисобланган жиноят субъекти ижтимоий хавфли қилмиш содир этган ва жавобгарликка тортилиши мумкин бўлган шахс ҳисобланиб, унинг мавжуд эмаслиги ижтимоий хавфли қилмишни жиноят сифатида тан олишни инкор этади.
ОЗИҚ-ОВҚАТ МАҲСУЛОТЛАРИ СИФАТИ ВА ХАВФСИЗЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШДА ISO 22000:2018 СТАНДАРТИНИНГ ЗАМОНАВИЙ АҲАМИЯТИ
Мазкур мақолада озиқ-овқат маҳсулотлари сифати ва хавфсизлигини таъминлашда ISO 22000:2018 халқаро стандартининг аҳамияти, унинг асосий талаблари ҳамда озиқ-овқат хавфсизлиги менежменти тизимидаги ўрни таҳлил қилинган. Замонавий глобаллашув шароитида озиқ-овқат маҳсулотларининг хавфсизлиги инсон саломатлигини муҳофаза қилиш, истеъмолчилар ишончини таъминлаш ва мамлакат экспорт салоҳиятини оширишнинг муҳим омилларидан бири ҳисобланади. Мақолада ISO 22000:2018 стандартининг HACCP тамойиллари билан уйғунлиги, хавфларни баҳолаш ва бошқариш механизмлари, маҳсулот сифати устидан назоратни кучайтиришдаги аҳамияти ёритилган. Шунингдек, стандартни озиқ-овқат саноати корхоналарида жорий этиш орқали иқтисодий самарадорликни ошириш, маҳсулот рақобатбардошлигини таъминлаш ва халқаро бозорларга чиқиш имкониятларини кенгайтириш масалалари кўриб чиқилган.
ХАРБИЙ СОҲАДА ХАЛҚАРО ҲАМКОРЛИКНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ИСТИҚБОЛЛАРИ (ИЖТИМОИЙ СЎРОВ НАТИЖАЛАРИ АСОСИДА)
Мазкур мақолада Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси фаолияти мисолида ҳарбий соҳада халқаро ҳамкорликнинг ташкилий-ҳуқуқий асосларини такомиллаштиришга доир назарий ва амалий таклифларнинг соҳавий қабул қилиниш даражаси таҳлил қилинган. Тадқиқот 2025 йил давомида 117 нафар респондент — Миллий гвардия ҳарбий хизматчилари ва ходимлари ўртасида ўтказилган ижтимоий сўров натижаларига таянган ҳолда олиб борилган. Натижалар Миллий гвардия тизимида ҳарбий дипломатик тайёргарлик марказини ташкил этиш, интероперабеллик стандартларини жорий этиш, қўшма машқларни KPI асосида баҳолаш, халқаро ҳарбий ҳамкорлик концепциясини қабул қилиш каби йўналишлар бўйича шахсий таркиб ўртасида юқори қўллаб-қувватлаш мавжудлигини кўрсатди. Мақолада мазкур эмпирик натижалар халқаро ҳуқуқ, минтақавий хавфсизлик, мудофаа дипломатияси ва ҳарбий стандартлаштириш соҳасидаги илмий ёндашувлар билан солиштирилиб баҳоланади.
ABDULLA QAHHOR HIKOYALARIDA AYOLLAR OBRAZI ‘‘BOSHSIZ ODAM’’, ‘‘MING BIR JON’’, ‘‘DAHSHAT’’ HIKOYALARI MISOLIDA
Abdulla Qahhor hikoyalarida ayollar obraziga alohida e’tibor qaratgan mahoratli yozuvchilardandir. Uning hikoyalarida bu yaqqol ko‘zga tashlanadi. Ushbu maqolada Abdulla Qahhorning “Boshsiz odam”, “Ming bir jon” “Dahshat” hikoyalari o‘ziga xos mahorat bilan tasvirlangan. Hikoyaning ma’no mazmuni jamiyatimizdagi ojiz ayollarning obrazini ochib bergan. Adib ayollar orqali jamiyatdagi muammolarni ko‘rsatish bilan birga, insoniy fazilatlarni ham ulug‘laydi.
ERKIN VOHIDOVNING ‘‘NIDO’’ DOSTONIDA IJODKOR G‘OYASI VA DAVR MUAMMOSI
Ushbu maqolada O‘zbek xalq yozuvchisi, publitsist, Erkin Vohidovning ijodida o‘ziga xos jihatlari, shoirning o‘zbek adabiyotida tutgan o‘rni va ‘‘Nido’’ dostoni badiiy tahlili, hamda doston haqida fikr mulohazalar keltirib o‘tilgan. Dostonda ijodkor badiiy g’oyasi hamda davr muammosi ochib berilgan.
MACHINE LEARNING TECHNIQUES FOR INTRUSION DETECTION AND PHYSICAL BREACH PREVENTION IN EDGE DEVICES
The increasing use of edge devices in security-critical applications introduces new risks of both cyber and physical breaches. While much attention has been given to cybersecurity, physical intrusion remains a challenge, especially in remote or unsupervised environments. This paper explores machine learning (ML) techniques for real-time intrusion detection and physical breach prevention using edge computing infrastructure. We present and compare several lightweight supervised and unsupervised ML models suitable for deployment on edge nodes. Experimental evaluation on sensor data and video inputs shows that Random Forest and Convolutional Neural Networks (CNN) achieve strong detection performance, making them viable for practical implementations. The integration of ML with edge hardware provides a promising direction for robust and autonomous physical security systems.
BADIIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHNING ZAMONAVIY PEDAGOGIK OMILI
Mazkur maqolada rangtasvir san’ati va ta’lim tizimining o‘zaro integratsiyasi zamonaviy pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda rangtasvirning estetik tarbiya, ijodiy tafakkur, vizual savodxonlik hamda kompetensiyaviy ta’limni shakllantirishdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, tasviriy faoliyat orqali o‘quvchilarning kuzatuvchanligi, analitik fikrlashi va mustaqil ijod qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish mexanizmlari ilmiy asosda izohlanadi. Fanlararo integratsiya hamda innovatsion pedagogik texnologiyalardan foydalanishning afzalliklari tahlil qilinib, amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi.
Ushbu maqolada yurakning anatomik va fiziologik tuzilishi, uning qon aylanish tizimidagi asosiy vazifalari hamda eng ko‘p uchraydigan yurak-qon tomir kasalliklarining sabablari, rivojlanish mexanizmlari va oqibatlari batafsil tahlil qilinadi. Xususan, ishemik yurak kasalligi, yurak yetishmovchiligi, aritmiya va arterial gipertenziya kabi kasalliklarning inson salomatligiga ta’siri ilmiy asosda yoritiladi. Bundan tashqari, zamonaviy tibbiyotda sun’iy intellekt, raqamli diagnostika tizimlari, aqlli monitoring qurilmalari va robotlashtirilgan jarrohlik texnologiyalarining qo‘llanilishi keng ko‘lamda ko‘rib chiqiladi. Ushbu texnologiyalar yordamida kasalliklarni erta aniqlash, aniq tashxis qo‘yish va individual davolash strategiyalarini ishlab chiqish imkoniyatlari ochib beriladi. Maqola natijalari yurak kasalliklaridan o‘lim ko‘rsatkichlarini kamaytirishda innovatsion yondashuvlarning muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
XORIJIY MIJOZLARGA KO'RSATILADIGAN BANK XIZMATLARI: TURLARI, XUSUSIYATLARI VA AMALIY JIHATLARI
Mazkur maqolada xorijiy mijozlarga ko'rsatiladigan bank xizmatlarining asosiy turlari, ularning iqtisodiy mazmuni, amaliy qo'llanilish sohalari va o'ziga xos xususiyatlari tahlil qilinadi. Xususan, xalqaro hisob-kitoblar, valyuta operatsiyalari, eksport-import moliyalashtirish, kreditlash, depozit xizmatlari, bank kartalari hamda masofaviy bank xizmatlarining mazmuni ochib beriladi. Shuningdek, xorijiy mijozlarga xizmat ko'rsatishda komplayens, risklarni boshqarish, hujjatlashtirish va raqamli texnologiyalarning o'rni yoritiladi. Maqola iqtisodiy jurnal talablari asosida ilmiy-uslubiy yondashuvda bayon etilgan.
DEVELOPMENT OF FOOTBALL SKILLS IN 13–14-YEAR-OLD ATHLETES
This article examines the theoretical and practical aspects of developing football skills in 13–14-year-old athletes. At this stage of sports training, young football players experience intensive physical, functional, technical, and psychological development. Therefore, the effective organization of training sessions aimed at improving football skills plays a crucial role in achieving future sports success. The study analyzes the importance of technical and tactical preparation, age-related characteristics, training methods, and modern approaches used in football education. The findings indicate that systematic and scientifically based training contributes significantly to the improvement of technical proficiency, tactical thinking, coordination abilities, and overall performance of young football players.
IMPROVING THE CHOREOGRAPHIC PREPARATION OF FEMALE STUDENTS SPECIALIZING IN GYMNASTICS
This article examines the importance of choreographic preparation in the training process of female students specializing in gymnastics. The theoretical and practical foundations of choreographic training, as well as its role in developing technical skills, balance, flexibility, coordination, and artistic performance, are analyzed. The study highlights the effectiveness of choreographic exercises in improving movement culture and enhancing competitive performance. The findings indicate that systematic choreographic training contributes significantly to the overall athletic development of gymnasts and promotes higher levels of technical and artistic mastery.
МИЛЛИЙ ҲАРАКАТЛИ ЎЙИНЛАРНИНГ ЁШЛАР ЖИСМОНИЙ ТАРБИЯСИДАГИ АҲАМИЯТИ
Мазкур мақолада миллий ҳаракатли ўйинларнинг ёшлар жисмоний тарбияси тизимидаги ўрни ва аҳамияти таҳлил қилинган. Миллий ўйинларнинг ўқувчи ва талабаларнинг жисмоний сифатларини ривожлантириш, соғлом турмуш тарзини шакллантириш ҳамда миллий қадриятларни асраб-авайлашдаги аҳамияти илмий асосланган. Шунингдек, миллий ҳаракатли ўйинларни таълим жараёнига самарали жорий этишнинг педагогик жиҳатлари ёритилган.
YOSH YENGIL ATLETIKACHILARNING TEZKORLIK VA CHIDAMLILIK SIFATLARINI RIVOJLANTIRISHDA ZAMONAVIY MASHG‘ULOT VOSITALARINING SAMARADORLIGI
Mazkur maqolada yosh yengil atletikachilarning tezkorlik va chidamlilik sifatlarini rivojlantirishda zamonaviy mashg‘ulot vositalarining o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Sportchilarni tayyorlash jarayonida qo‘llaniladigan intervalli yugurish, takroriy mashqlar, funksional tayyorgarlik vositalari hamda maxsus yugurish mashqlarining samaradorligi ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, yosh sportchilarning jismoniy tayyorgarligini takomillashtirishda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanishning afzalliklari yoritilgan. Tadqiqot natijalari zamonaviy mashg‘ulot metodlarining sport natijalarini oshirish va musobaqa faoliyatini takomillashtirishdagi muhim o‘rnini ko‘rsatadi.
EFFECTIVENESS OF INNOVATIVE METHODS IN IMPROVING THE PHYSICAL FITNESS OF STUDENT TENNIS PLAYERS
This article examines the effectiveness of innovative methods in improving the physical fitness of student tennis players. Tennis is considered one of the most complex sports, requiring a high level of speed, endurance, coordination, agility, strength, and movement accuracy. Therefore, the use of innovative pedagogical technologies, functional training exercises, digital monitoring systems, video analysis tools, and individualized training methods has become increasingly important in modern sports practice. The study analyzes the role of innovative training approaches in developing the physical qualities of student athletes and enhancing their competitive performance. The findings indicate that innovative methods significantly contribute to improving physical preparedness, increasing training efficiency, and achieving higher athletic results.
MONITORING AND ASSESSMENT OF THE FUNCTIONAL STATE OF STUDENTS ENGAGED IN WRESTLING
This article discusses the scientific and methodological foundations of monitoring and assessing the functional state of students engaged in wrestling. The functional state of an athlete’s body directly affects physical fitness, working capacity, and sports performance. The study analyzes methods for monitoring cardiovascular indicators, respiratory system functions, and physical working capacity. The advantages of using modern monitoring technologies in sports training are also highlighted.
YOSH VOLEYBOLCHILARNI TEXNIK HARAKATGA O'RGATISHDA YONDASHTIRUVCHI MASHQLARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI
Mazkur maqolada yosh voleybolchilarni texnik harakatlarga o‘rgatish jarayonida yondashtiruvchi mashqlardan foydalanishning samaradorligi tahlil qilingan. Voleybol sport turida texnik tayyorgarlik sport mahoratini shakllantirishning muhim omillaridan biri hisoblanadi. Tadqiqot davomida yosh sportchilarning texnik elementlarni o‘zlashtirish darajasini oshirishda yondashtiruvchi mashqlarning ahamiyati o‘rganildi. Yondashtiruvchi mashqlar yordamida to‘pni uzatish, qabul qilish, servis va hujum zarbalarini bajarish texnikasini o‘zlashtirish jarayoni takomillashtirildi. Tadqiqot natijalari yondashtiruvchi mashqlardan muntazam foydalanish yosh voleybolchilarning texnik tayyorgarligi, harakat koordinatsiyasi va mashg‘ulotlarga bo‘lgan qiziqishini sezilarli darajada oshirishini ko‘rsatdi. Olingan natijalar voleybol bo‘yicha o‘quv-mashg‘ulot jarayonini takomillashtirish va sportchilarni samarali tayyorlashda amaliy ahamiyatga ega.
SHASHMAQOM VA O‘ZBEK XALQ BASTAKORLIK MAKTABINING YOSHLAR MA’NAVIY KAMOLOTIGA TA’SIRI
Mazkur maqolada shashmaqom san’ati va o‘zbek xalq bastakorlik maktabining yoshlar ma’naviy kamolotini shakllantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Shashmaqomning falsafiy-estetik mazmuni, xalq bastakorlari ijodining tarbiyaviy ahamiyati hamda ularning yoshlar ongida milliy qadriyatlar, estetik did va vatanparvarlik tuyg‘ularini rivojlantirishdagi roli yoritilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, milliy musiqa merosi yoshlarning ma’naviy dunyosini boyitish va milliy o‘zligini anglashida muhim vosita hisoblanadi.
TOPINAMBUR TUGANAK MEVALARINI KONVEKTIV QURITISHNING SIFAT KO‘RSATKICHLARIGA TA'SIRI
Ushbu maqolada topinambur (Helianthus tuberosus L.) tuganak mevalarini konvektiv quritish jarayonining sifat ko‘rsatkichlariga ta'siri eksperimental va tahliliy jihatdan o‘rganilgan. Tadqiqotlar 2025-2026 yillarda Qarshi davlat texnika universitetining “Qishloq xo‘jalik mahsulotlarini yetishtirish va qayta ishlash texnologiyasi” kafedrasi laboratoriyasida amalga oshirildi. Quritish harorati (50, 60, 70 va 80°C) va havo oqimi tezligi (1,0; 1,5 va 2,0 m/s) mustaqil o‘zgaruvchi sifatida tanlandi. Quritilgan mahsulotning namlik miqdori, inulin saqlash koeffitsienti, rang ko‘rsatkichlari (CIE L*a*b* tizimi), qayta tiklanuvchanlik darajasi va umumiy fenol birikmalar miqdori asosiy sifat ko‘rsatkichlari sifatida baholandi. Olingan natijalarga ko‘ra, 60°C harorat va 1,5 m/s havo tezligida quritilgan namunalar inulin miqdorini 89,3 % saqlab qoldi, rang ko‘rsatkichlari esa xom mahsulotga nisbatan minimal o‘zgarishlarni ko‘rsatdi. Haroratning 80°C ga ko‘tarilishi inulinning termik parchalanishini tezlashtirdi va Maillard reaksiyasi natijasida mahsulot rangini sezilarli darajada qorayishiga sabab bo‘ldi. Tadqiqot natijalari oziq-ovqat sanoatida topinambur quruq poroshogini ishlab chiqarish uchun texnologik parametrlarni optimallashtirish nuqtai nazaridan amaliy ahamiyat kasb etadi.
JADIDCHILIK G‘OYALARI TA’SIRIDA FAYZULLA XO‘JAYEVNING IJTIMOIY-SIYOSIY QARASHLARI
Maqolada jadidchilik harakatining g‘oyaviy asoslari hamda uning Fayzulla Xo‘jayev siyosiy va shaxsiy qarashlariga ko‘rsatgan ta’siri tahlil qilinadi. Shuningdek, jadidchilikning ma’rifatparvarlik, milliy uyg‘onish, ijtimoiy-siyosiy islohotlar va zamonaviy boshqaruv g‘oyalari Xo‘jayev faoliyatida qanday namoyon bo‘lganligi yoritiladi. Xo‘jayevning siyosiy qarorlar qabul qilish jarayoni, milliy davlatchilikni shakllantirishga bo‘lgan yondashuvi hamda jamiyatni modernizatsiya qilish borasidagi qarashlari jadidchilik mafkurasi bilan uzviy bog‘liqligini ko‘rsatadi. Tarixiy manbalar va ilmiy adabiyotlar asosida Fayzulla Xo‘jayevning siyosiy yetakchi sifatida shakllanishida jadidchilik g‘oyalarining o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan asoslab beriladi.
NIZOLARNING XALQARO TIJORAT ARBITRAJIGA TAALLUQLILIGI MASALALARI
Ushbu maqola O‘zbekiston Respublikasida xalqaro tijorat arbitrajiga taalluqlilik masalalarini aniqlashtirish va amaldagi qonunchilikdagi noaniqliklarni bartaraf etishga qaratilgan. Hozirgi tartibga ko‘ra tijorat munosabatlaridan kelib chiqadigan aksariyat nizolar arbitrajda ko‘rilishi mumkin bo‘lsa-da, korporativ, investitsion va ko‘chmas mulk bilan bog‘liq ba`zi nizolarda amaliyotda turli talqinlar uchramoqda. Loyiha ushbu toifalarning arbitrajga mos fuqarolik-huquqiy tabiati asosida ularning arbitrajga taalluqliligini aniq belgilash zarurligini asoslaydi. Investitsion nizolar bo‘yicha majburiy mediatsiya bosqichini ixtiyoriy qilish arbitrrajga tezkor murojaat qilish imkonini kengaytirishi ta’kidlanadi. Ko‘chmas mulk bilan bog‘liq nizolarda esa davlat ro‘yxatidan o‘tkazish tartibining arbitraj qarorlari ijrosiga sun’iy to‘siqlar yaratmasligi uchun aniq mexanizmlar belgilanishi taklif etiladi. Takliflar “favor arbitri” prinsipi va UNCITRAL Model Qonuniga mos ravishda ishlab chiqilib, arbitrajning qo‘llanishini kengaytirish hamda huquqiy aniqlikni oshirishni nazarda tutadi.
OILAVIY HAYOT DINAMIKASINING PSIXOLOGIK REINTEGRATSIYA JARAYONIDAGI AHAMIYATI
Ushbu maqolada rezervga bо‘shatilgan harbiy xizmatchilar reintegratsiya jarayonida oilaviy hayot dinamikasining tutgan о‘rni va ahamiyati tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotda harbiy xizmat davomida orttirilgan о‘ziga xos turmush tajribasi, posttravmatik stress va emotsional holatlarning nikoh sifati hamda oilaviy rollar transformatsiyasiga kо‘rsatadigan ta’siri yoritilgan.
IMPROVEMENT OF THE INVESTIGATION OF CRIMES RELATED TO KNOWINGLY FALSE TESTIMONY BY A WITNESS OR VICTIM
This article analyzes current problems in investigating crimes related to knowingly false testimony given by witnesses or victims. Particular attention is paid to gaps and inconsistencies in criminal procedural legislation, as well as logical contradictions arising in law enforcement practice. The issues of warning witnesses and victims about criminal liability during investigative actions are substantiated. The author proposes specific recommendations aimed at improving legislation and enhancing the effectiveness of investigative practice.
YOSH FUTBOLCHILARDA (7-12 YOSH) TEXNIK TAYYORGARLIKNI RIVOJLANTIRISHNING ZAMONAVIY PEDAGOGIK USULLARI
Ushbu maqolada 7-12 yoshdagi yosh futbolchilarda texnik tayyorgarlikni rivojlantirishning zamonaviy pedagogik usullari ilmiy-pedagogik tahlil qilinadi. O‘yin asosidagi yondashuv (Game-Based Approach), cheklovlar asosidagi o‘qitish (Constraints-Led Approach), differensial va individualizatsiyalangan trening dasturlari, video-tahlil va raqamli texnologiyalardan foydalanish kabi innovatsion metodlarning samaradorligi o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari yosh futbolchilarning texnik ko‘nikmalarini (dribling, pas berish, zarba berish, qabul qilish) tez va samarali rivojlantirishda zamonaviy usullarning an’anaviy metodlardan ustunligini ko‘rsatadi. Maqola O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining yoshlarni jismoniy va ma’naviy jihatdan barkamol qilish bo‘yicha asarlariga asoslanadi.
O‘SMIR FUTBOLCHILARDA (13-16 YOSH) TAKTIK TUSHUNCHALARNI O‘QITISHNING DIFFERENSIAL METODIKALARI
Ushbu maqola o‘smir yoshdagi (13-16 yosh) futbolchilarda taktik tushunchalarni o‘qitishning differensial metodikalarini o‘rganadi. Differensial yondashuv o‘quvchilarning individual psixofiziologik xususiyatlari, tayyorgarlik darajasi, o‘yin pozitsiyasi va motivatsiyasini hisobga olgan holda taktik ko‘nikmalarni shakllantirishga qaratilgan. Maqolada ilmiy asoslar, taktik tayyorgarlikning psixologik va pedagogik jihatlari, differensial metodlarning amaliy qo‘llanilishi, tahlil va natijalar keltirilgan. Tadqiqot natijalari yosh futbolchilarning taktik fikrlashini rivojlantirishda individual yondashuvning samaradorligini isbotlaydi. Maqola murabbiylar, sport pedagoglari va mutaxassislar uchun amaliy tavsiyalar beradi.
FUTBOL MURABBIYLARIDA REFLEKSIV O‘QITISH KO‘NIKMALARINI RIVOJLANTIRISHNING ZAMONAVIY MODELLARI
Ushbu maqola futbol murabbiylarida refleksiv o‘qitish ko‘nikmalarini rivojlantirishning zamonaviy modellarini o‘rganadi. Refleksiv o‘qitish murabbiyning o‘z faoliyatini tahlil qilish, tajribadan o‘rganish va doimiy takomillashtirish jarayonini bildiradi. Maqolada ilmiy asoslar, xalqaro va milliy tajribalar tahlili, O‘zbekiston futbol tizimida qo‘llash imkoniyatlari hamda Prezident Shavkat Mirziyoyevning sport va ta’lim sohasidagi asarlariga asoslangan tavsiyalar keltirilgan. Tadqiqot natijalari murabbiylar malakasini oshirishda refleksiv yondashuvning samaradorligini ko‘rsatadi.
THE INITIAL SCHOLARLY PHENOMENON AND EARLY INTELLECTUAL IMPULSES OF PROFESSOR QALLY AYIMBETOV
This article provides a comprehensive analysis of the socio-historical, ethno-geographical, and psychological foundations underlying the formation of Professor Qally Ayimbetov, the founder of Karakalpak folkloristics, as a scholar and intellectual. Drawing upon his autobiographical memoir Echoes of Bygone Days, the study examines the social stratification of Karakalpak society in the early twentieth century, the cultural and economic significance of the Chimbay region, and the influence of modernization processes on the development of the scholar’s worldview and intellectual consciousness.
MORPHOMETRIC AND MORPHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF LEFT VENTRICULAR MYOCARDIAL REMODELING IN OBESITY-ASSOCIATED ARTERIAL HYPERTENSION
Obesity-associated arterial hypertension is one of the most common cardiovascular disorders and represents a major risk factor for the development of myocardial structural and functional abnormalities. The coexistence of obesity and arterial hypertension promotes pathological remodeling of the left ventricular myocardium, resulting in cardiomyocyte hypertrophy, interstitial fibrosis, vascular alterations, and changes in cardiac geometry. This study investigates the morphological and morphometric characteristics of left ventricular myocardial remodeling in patients with obesity-associated arterial hypertension. Particular attention is paid to the evaluation of cardiomyocyte dimensions, myocardial fibrosis, microvascular remodeling, and structural alterations of myocardial tissue. The findings demonstrate that obesity significantly aggravates hypertension-induced myocardial damage and contributes to progressive deterioration of cardiac function. Comprehensive morphological and morphometric assessment may improve understanding of disease pathogenesis, facilitate early diagnosis, and support the development of effective therapeutic and preventive strategies for cardiovascular complications.
MODERN APPROACHES TO ENSURING PATIENT SAFETY IN NURSING PRACTICE
Patient safety is one of the most important components of modern healthcare systems and a key indicator of healthcare quality and effectiveness. Ensuring patient safety in nursing practice involves reducing medical errors, preventing infections, promoting safe medication administration, and providing high-quality patient care. This article analyzes modern approaches to ensuring patient safety in nursing practice, the role of nurses in this process, and the significance of innovative healthcare technologies. The study examines the contribution of digital healthcare systems, electronic medical records, clinical monitoring tools, and international safety standards to improving patient safety. The findings indicate that modern nursing approaches contribute to enhancing healthcare quality, reducing clinical errors, and improving patient outcomes.
THE ROLE OF UZBEKISTAN IN THE ECONOMIC DIPLOMACY OF THE SHANGHAI COOPERATION ORGANIZATION AND THE ECONOMIC COOPERATION ORGANIZATION
This article analyzes the role and significance of Uzbekistan in the economic diplomacy of the Shanghai Cooperation Organization and the Economic Cooperation Organization. The study examines Uzbekistan’s economic cooperation within these international organizations, its activities in attracting investments, its role in developing foreign trade relations, and its contribution to regional integration processes. Particular attention is given to prospects for cooperation in transport and logistics, energy, industry, and innovation. The findings indicate that Uzbekistan’s active participation within these organizations serves as an important factor in accelerating economic development, expanding international economic relations, and strengthening the country’s economic position in the region.
ESTABLISHING THE RELATIONSHIP BETWEEN THE IMMUNE STATUS OF PRIMARY AND REGULAR BLOOD DONORS
This article investigates the immune status of primary and regular blood donors and analyzes the relationship between them. A comparative assessment of cellular and humoral immunity indicators was conducted to determine the impact of repeated blood donation on immune system function. The results demonstrated that regular donors exhibited more stable immunological parameters, indicating the development of adaptive physiological mechanisms. The findings have important scientific and practical significance for donor health monitoring, ensuring donation safety, and improving transfusion medicine practices.
MUSTAQILLIK YILLARIDA O‘ZBEKISTON VA XITOY O‘RTASIDAGI KO‘P TOMONLAMA HAMKORLIK MASALALARI (1991–2024-YILLAR)
Mazkur maqolada mustaqillik yillarida O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi ko‘p tomonlama hamkorlikning shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va asosiy yo‘nalishlari tahlil qilingan. Tadqiqotda ikki davlat o‘rtasidagi siyosiy, savdo-iqtisodiy, investitsiyaviy, transport-logistika hamda madaniy-gumanitar aloqalarning rivojlanish xususiyatlari yoritilgan. Shuningdek, Xitoyning “Bir makon, bir yo‘l” tashabbusi doirasidagi hamkorlikning O‘zbekiston iqtisodiyoti va mintaqaviy integratsiyaga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi strategik sheriklik munosabatlari ikki davlat taraqqiyoti va mintaqaviy barqarorlikni ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etishini ko‘rsatadi.
JISMONIY MASHQLAR ORQALI O‘QUVCHILARNING DIQQAT, XOTIRA VA AQLIY FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISH
Ushbu maqolada jismoniy mashqlarning o‘quvchilarning diqqat, xotira va aqliy faoliyatini rivojlantirishdagi ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot davomida 9–10 yoshli o‘quvchilarning kognitiv qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan maxsus jismoniy mashqlar va harakatli o‘yinlarning samaradorligi o‘rganildi. Natijalar jismoniy faollikning diqqatni jamlash, xotirani mustahkamlash hamda aqliy faoliyat ko‘rsatkichlarini yaxshilashga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi. Shuningdek, jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarida kognitiv rivojlantiruvchi mashqlardan foydalanish o‘quvchilarning o‘quv faoliyati samaradorligini oshirishga xizmat qilishi aniqlandi.
BOKSCHILARNI JISMONIY SIFATLARINI TARBIYALASHDA MASHQ QILDIRISH TAMOYILLARI USLUBLARI VOSITALARIDAN SAMARADORLIGINI OSHIRISH
Ushbu ilmiy ishda bokschilarda yuqori natijalarga erishish, hamda bokschining jismoniy sifatlari, shuningdek, organizmning shakllari va funksiyalarining ma’lum darajada rivojlanishi bilan tavsiflanandi. Oragnizm qancha mustaxkam bulsa, u mashg‘ulot yuklamalarini shuncha yaxshiroq qabul qiladi. Tamoyillar bokschini o‘rganish, tarbiyalash va mashq qilish qonuniyatlarini ifodalovchi umumiy nazariy qonuniyatlaridir.
THE RISE OF POSTMODERN HISTORICAL FICTION IN ENGLISH LITERATURE
This article explores the emergence and development of postmodern historical fiction in English literature, focusing on its theoretical foundations, key characteristics, and major representative works. The study argues that postmodern historical fiction emerged as a critical response to the crisis of historical certainty in the post-war period, particularly during the 1960s and 1970s. Drawing on the theoretical framework of historiographic metafiction as defined by Linda Hutcheon, the article examines how writers such as John Fowles, Salman Rushdie, Julian Barnes, Graham Swift, and A.S. Byatt have challenged traditional notions of historical representation through techniques such as authorial intrusion, multiple endings, magical realism, intertextuality, and metafictional self-reflexivity. The article concludes that these innovations have fundamentally transformed the relationship between literature and history, turning readers from passive consumers into active participants in the construction of meaning.
THE USE OF AUTHENTIC MATERIALS IN DEVELOPING LISTINGS COMPREHENSION SKILLS
This article explores the significant role of authentic materials in enhancing listening comprehension skills among language learners. Utilizing real-world texts and audio, authentic materials expose students to natural language use, fostering greater engagement and motivation. They bridge the gap between classroom instruction and practical communication, preparing learners for genuine linguistic encounters. The paper discusses the pedagogical benefits and offers practical strategies for effectively integrating these resources into language curricula. This approach ultimately aims to improve learners' ability to process and understand spoken language in diverse contexts.
TOHIR MALIKNING “CHARXPALAK” QISSASIDA YETIMLIK FOJEASI
Ushbu maqolada o‘zbek adabiyotining zabardast vakillaridan biri Tohir Malikning “Charxpalak” qissasida tasvirlangan yetimlik fojeasining uch xil ko‘rinishi badiiy-estetik hamda ijtimoiy jihatdan tahlil qilinadi. Qissada jamiyatdagi turli xil taqdirlar orqali inson hayotidagi sinovlar, jumladan, erkakning o‘z ayoliga nisbatan bevafoligi sababli oilaning parchalanishi, ayolning erini o‘sha xiyonat ustida ko‘rgan jarayondagi ichki iztiroblarini faqat sukut bilan qabul qilishi, uni hech kimga oshkor eta olmasligi hamda ota-onaning ajrashuvi natijasida farzandlarning o‘rtada mehr va oilaviy muhitdan mahrum bo‘lib, ruhiy yetimga aylanib qolishi bayon etiladi. Shuningdek, oilaviy hayotda farzandning ko‘ngil istaklarini ortiq darajada bajo keltirish, taltaytirib o‘stirish, nazoratsiz va mas’uliyatsiz tarbiyalash oqibatida uning ma’naviy olami izdan chiqib, jinoyat va “yaltiroq” hayot havaslariga berilishi masalalari ochib beriladi. Maqolaning dolzarbligi shundaki, qissada yoshlar ma’naviy dunyosining, har jihatdan to‘g‘ri tarbiyalanmaganligi sababli or-nomus, sharm-hayo kabi insoniy qadriyatlarning susayishi natijasida hayoti barbod bo‘lishi bugungi kun yoshlarida ham uchrayotgan muammolar bilan uyg‘unlashadi. Ayniqsa, qahramonlar taqdiri orqali yoshlarning sharqona tarbiya va urf-odatlardan uzoqlashishi hamda o‘tkinchi hislarning asiriga aylanishi kabi ziddiyatlar asarning zamonaviy ahamiyatini yanada oshirgan.
Mazkur maqolada vitaminlarning inson organizmidagi ahamiyati, ularning tasnifi, farmakologik xususiyatlari, qo‘llanilishi, gipovitaminoz va avitaminoz holatlarining oldini olishdagi o‘rni haqida ma’lumotlar keltiramiz. Vitaminlar organizm hayoti uchun zarur bo‘lgan biologik faol moddalar hisoblanadi va moddalar almashinuvi jarayonlarida muhim vazifani bajaradi.
Mazkur maqolada Buxoroning ko‘p asrlik hunarmandchilik an‘analari tahlil qilinadi. Tadqiqotda zardo‘zlik, kashtachilik, misgarlik, kandakorlik, zargarlik va kulolchilik kabi hunar turlarining shakllanishi, rivojlanishi hamda ularning amir saroyi va shahar bozorlari bilan bog‘liqligi o‘rganiladi. Ilmiy adabiyotlar tahlili asosida hunarmandchilikning ijtimoiy tashkiliy tuzilishi – usta, xalfa va shogird munosabatlari hamda kasb-hunar nizomi bo‘lmish “risola”larning o‘rni ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot natijalari Buxoro hunarmandchiligi milliy madaniyatning bebaho qismi sifatida shakllanganini va uni saqlash hozirgi kunda dolzarb ekanini asoslaydi.
NAZAR ESHONQUL QISSALARIDA QO‘RQUV POETIKASI
Mazkur maqolada zamonaviy o‘zbek modern nasrining yirik vakili Nazar Eshonqul qissalarida qo‘rquv poetikasining badiiy ifodalanishi tahlil qilinadi. Tadqiqotda “Urush odamlari”, “Tun panjaralari”, “Momoqo‘shiq” va “Qora kitob” qissalari misolida qo‘rquv, tahlika va dahshat tuyg‘ularining badiiy tasvirlanish usullari, ularning syujet va kompozitsiyadagi o‘rni hamda inson ong osti olamini ochishdagi vazifasi o‘rganiladi. Adabiy tahlil asosida zulmat, tun, o‘lim, maydon va qora rang kabi ramzlarning qo‘rquv poetikasini shakllantirishdagi roli ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot natijalari Nazar Eshonqul ijodida qo‘rquv shunchaki tuyg‘u emas, balki inson ruhiyatining murakkabligini va ijtimoiy borliqning ziddiyatlarini ochuvchi badiiy-estetik tamoyil ekanini asoslaydi.
KO‘PRIK VA YO‘L O‘TKAZGICHLAR MEXANIKASI MASALALARINI YECHISHDA ZAMONAVIY SANOQLI USULLAR ISHLATILISHINING HOLATI
Ushbu maqolada ko‘prik va yo‘l o‘tkazgichlar mexanikasi masalalarini yechishda zamonaviy sanoqli usullardan foydalanishning bugungi holati tahlil qilingan. Ko‘prik konstruksiyalarining mustahkamligi, turg‘unligi va uzoq muddat xizmat qilishini ta’minlashda sonli hisoblash usullarining ahamiyati yoritilgan. Xususan, chekli elementlar usuli, chekli ayirmalar usuli hamda kompyuter modellashtirish texnologiyalarining ko‘prik va yo‘l o‘tkazgichlarni loyihalash, yuklama ta’sirini baholash va deformatsion holatini aniqlashdagi imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan.
AVTOMOBIL YO‘LLARI TO‘SHAMASINI QURISHNING CHET EL TAJRIBALARI
Ushbu maqola rivojlangan davlatlarning avtomobil yo‘llari yo‘l to‘shamasini qurishning chet el tajribalarini o‘rganish va o‘zimizning iqlim sharoitlariga moslashtirib yo‘l infratuzilmasini yangi bosqichga olib chiqish.
Ushbu maqolada sun'iy intellekt texnologiyalarining mehnat bozoriga ta'siri ko'rib chiqiladi. So'nggi yillarda jadal rivojlanayotgan SI tizimlari bir qator kasb va mutaxassisliklarni avtomatlashtirish imkoniyatini yaratmoqda. Maqolada SI qaysi sohalarda insonlar o'rnini bosa olishi, qaysi kasblar esa aksincha, yangi talabga ega bo'lishi tahlil etiladi. Shuningdek, SI joriy etilishi natijasida yuzaga kelishi mumkin bo'lgan ijtimoiy va iqtisodiy oqibatlar, davlat va xususiy sektor oldida turgan vazifalar, hamda mutaxassislarning raqobatbardoshligini saqlab qolish yo'llari muhokama qilinadi. Maqola xulosasida texnologiya va inson mehnati o'rtasidagi muvozanatni ta'minlash uchun ta'lim tizimi va davlat siyosatini qayta ko'rib chiqish zarurligi ta’kidlanadi.
SUN’IY INTELLEKT MODELLARIDA EKSTREMUM MASALALARINING MATEMATIK TAHLILI VA OB’YEKTGA YO’NALTIRILGAN DASTURLASH
Ushbu maqolada sun’iy intellekt va neyron tarmoqlarining asosi hisoblangan optimallashtirish muammolari, xususan, xatolik funksiyasining ekstremumlarini (minimumlarini) topish masalalari tadqiq etilgan. Maqolaning matematik qismida ko‘p o‘zgaruvchili funksiyalarning xususiy hosilalari, gradiyent tushish (Gradient Descent) usulining yaqinlashuvchanlik shartlari va qavariq optimallashtirish qonuniyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, stohastik va adaptiv gradiyent usullarining (Adam, RMSprop) lokal minimumlar hamda egar nuqtalaridan o‘tish samaradorligi qiyosiy o‘rganilgan. Amaliy qismda esa, ushbu matematik apparat tayyor kutubxonalarsiz (TensorFlow, PyTorch-larsiz), ob’yektga yo‘naltirilgan dasturlash (OOP) prinsiplari (inkapsulyatsiya, polimorfizm, vorislik) asosida noldan Python tilida modellashtirilgan. Dasturiy ta’minot arxitekturasida tarmoq qatlamlari va aktivatsiya funksiyalari alohida klasslar ko‘rinishida loyihalanib, kodning qayta ishlatiluvchanligi va tizim kengayuvchanligi ta'minlangan. Olingan natijalar matematik algoritmlarning dasturiy arxitektura bilan uyg‘unligi tizim samaradorligini oshirishini, computational xatoliklarni kamaytirib, xotira boshqaruvini yaxshilashini ko‘rsatadi.
SUN’IY INTELLEKTNING OLIY MATEMATIKA TA’LIMIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada sun’iy intellekt texnologyalarining oliy matematika fanlariga ahamiyati va ta’siri haqida gapiriladi va tahlil qilinadi. Bu maqola davomida sun’iy intellektning matematik fanlarni o’qitish va o’rganish jarayonidagi imkoniyatlari tahlil qilindi. Jumladan: ChatGPT, Gemini, Claude kabi sun’iy intellekt tizimlarning ta’lim oluvchilarning bilim olish samaradorligini oshirishdagi o’rni va ahamiyati ko’rib chiqiladi. Tadqiqot natijalariga ko’ra sun’iy intellekt tizimlari murakkab matematik masalalarni tushuntirish va mustaqil ta’limni rivojlantirishda xizmat qilishini ko’rsatdi. Shu sababdan oliy ta’lim muassasalarida sun’iy intellekt va zamonaviy raqamli texnologiyalarni qo’llash dolzarb hisoblanadi.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИСКУСТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА ПРИ РАССЛЕДОВАНИИ КИБЕРПРЕСТУПЛЕНИЙ: ВОЗМОЖНОСТИ И РИСКИ
В статье рассматриваются теоретико-правовые и практические аспекты применения технологий искусственного интеллекта при расследовании киберпреступлений. На основе анализа национального законодательства Республики Узбекистан, а также опыта Европейского союза, Соединённых Штатов Америки, Китайской Народной Республики и Японии раскрываются основные возможности использования алгоритмов машинного обучения, технологий Big Data и систем цифровой криминалистики в выявлении и расследовании преступлений, совершаемых с использованием информационно-коммуникационных технологий. Особое внимание уделено правовым, процессуальным, этическим и социальным рискам, возникающим при включении интеллектуальных систем в уголовно-процессуальную деятельность, включая проблему допустимости цифровых доказательств, непрозрачности алгоритмических решений («чёрный ящик»), распределения юридической ответственности за алгоритмические ошибки и защиты персональных данных. По результатам исследования сформулированы предложения по совершенствованию уголовно-процессуального законодательства Республики Узбекистан, направленные на формирование сбалансированной модели применения искусственного интеллекта, обеспечивающей повышение эффективности расследования киберпреступлений при сохранении гарантий прав человека.
XALQ DOSTONLARI VA ERTAKLARIDA SHUM KAMPIR OBRAZI
Mazkur maqolada xalq og‘zaki ijodi namunalarida uchraydigan shum kampir obrazining badiiy va g‘oyaviy xususiyatlari tahlil qilinadi. Ayniqsa, o‘zbek xalq ertaklari hamda dostonlaridagi Suxayl kampir, maston kampir kabi obrazlar misolida mazkur timsolning syujet rivojidagi o‘rni, qahramonlar xarakteri ochilishidagi ahamiyati yoritib beriladi. Shuningdek, shum kampir obrazi orqali xalqning axloqiy qarashlari, ezgulik va yovuzlik o‘rtasidagi kurash g‘oyasi ifoda etilishi ko‘rsatiladi.
SPORT SOHASIDA KIBERGIGIYENA MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHNING DOLZARB MASALALARI
Mazkur maqolada sport sohasida kibergigiyena madaniyatini shakllantirishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilingan. Raqamli texnologiyalarning sport tizimiga keng joriy etilishi natijasida yuzaga kelayotgan kiberxavflar, ularning sport tashkilotlari hamda sportchilar faoliyatiga ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, sport muassasalarida axborot xavfsizligini ta’minlash, kibergigiyena ko‘nikmalarini rivojlantirish va kiberxavfsizlik madaniyatini shakllantirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.
PUBLITSISTIK MATNLARNING FUNKSIONAL-STILISTIK XUSUSIYATLARI VA TARJIMADAGI IFODASI
Ushbu maqolada publitsistik matnlarning oʻziga xos funksional-stilistik xususiyatlari, ularning janriy tabiati hamda tarjima jarayonida yuzaga keladigan lingo-madaniy va uslubiy muammolar tahlil qilinadi. Publitsistik uslubning axborot berish va taʼsir koʻrsatish funksiyalari oʻrtasidagi mutanosiblik, ekspressivlik hamda ijtimoiy-siyosiy leksikaning tarjimada berilishi qiyosiy yondashuv asosida yoritilgan. Tadqiqot natijalari publitsistik matnlarni tarjima qilishda shunchaki soʻzma-soʻz oʻgirish emas, balki maqsadli auditoriyaning mental dunyoqarashi va pragmatik koʻnikmalarini hisobga olish muhimligini koʻrsatadi. Shu bilan birga, maqolada ingliz va oʻzbek tillaridagi publitsistik materiallar misolida ekvivalentlik hamda adekvatlik prinsiplari tahlil etilgan.
PSYCHOLOGY OF WOMEN EXPOSED TO VIOLENCE: SYSTEMATIC ANALYSIS OF GLOBAL SCIENTIFIC EVIDENCE AND NATIONAL STATISTICS IN THE UZBEKISTAN CONTEXT
Violence against women (VAW) represents a severe global public health and human rights crisis. In Uzbekistan, nearly 20,000 cases of domestic violence against women and girls were recorded in the first half of 2023 alone [1], underscoring the urgent need for evidence-based psychological research within the national context. This systematic review synthesizes global meta-analytic evidence on the psychological sequelae of violence against women — including PTSD, depression, anxiety, and dissociation — and contextualizes these findings within Uzbekistan's legal, cultural, and epidemiological landscape. Databases including PubMed, Scopus, Web of Science, PsycINFO, and Google Scholar were searched for meta-analyses, systematic reviews, and epidemiological studies published between 2019 and 2025. National data were extracted from UNFPA, UNDP, UNICEF reports and Uzbekistan governmental statistics. Globally, 840 million women have experienced intimate partner or non-partner sexual violence over their lifetime [2]. PTSD prevalence among IPV survivors ranges from 31% to 84% [4], with significant comorbid rates of depression, anxiety disorders, and suicidal ideation documented across 57 studies. Cortisol dysregulation and HPA-axis disruption constitute key neurobiological mechanisms mediating long-term psychological harm [5]. Developing a travma-informed psychological care system, training specialized psychologists, and expanding evidence-based prevention programs are essential priorities for Uzbekistan.
РАҚАМЛИ ДАЛИЛЛАРНИ СУДДА ҚЎЛЛАШ: ХАЛҚАРО ВА МИЛЛИЙ ТАЖРИБА
Мазкур илмий мақолада рақамли далилларни суд жараёнларида қўллаш бўйича АҚШ, Канада, Буюк Британия, Франция, Хитой, Ҳиндистон, Ветнам ҳамда МДҲ давлатларининг илғор тажрибалари таҳлил қилинган. Рақамли далилларнинг ҳақиқийлиги, ишончлилиги, аутентификацияси ва бутунлигини таъминлашга қаратилган ҳуқуқий ҳамда процессуал механизмлар ёритилган. Хорижий давлатлар амалиётида электрон далилларни йиғиш, сақлаш, текшириш ва судда баҳолашнинг замонавий усуллари ўрганилган. Тадқиқот натижасида рақамли далиллардан фойдаланишда халқаро стандартлар ва илғор тажрибаларнинг аҳамияти асослаб берилган. Шунингдек, миллий қонунчиликни такомиллаштириш ҳамда суд амалиётида рақамли далиллардан самарали фойдаланиш бўйича илмий хулосалар ва таклифлар ишлаб чиқилган. Олинган натижалар Ўзбекистонда рақамли далиллар институтини ривожлантириш ва суд қарорларининг қонунийлиги ҳамда адолатлилигини таъминлашга хизмат қилади.
ПРОБЛЕМЫ ПРИМЕНЕНИЯ ОБЫЧАЕВ В РАЗРЕШЕНИИ МЕЖДУНАРОДНЫХ КОММЕРЧЕСКИХ СПОРОВ.
Данная научная статья посвящена изучению правовых и теоретических основ обычаев, а также их значения и роли в разрешении международных коммерческих споров. В статье рассмотрена роль арбитров в международном коммерческом арбитраже при применении обычаев. Также проанализированы международные нормативно-правовые акты, регулирующие применение обычаев при разрешении споров. Изучено законодательство Республики Узбекистан по применению обычаев, а также выявлены проблемы и последствия неприменения обычаев на практике.
KO‘K TURK TILIDA FE’L KATEGORIYALARINING TIZIMI VA IFODALANISHI
Mazkur maqolada Ko‘k turk bitiklarida fe’l kategoriyalarining tizimi va ularning ifodalanish xususiyatlari tadqiq etilgan. Tadqiqotda zamon, mayl, shaxs-son, nisbat hamda fe’lning vazifa shakllari qadimgi turkiy til materiallari asosida tahlil qilinib, ularning grammatik ko‘rsatkichlari va funksional xususiyatlari yoritilgan. Shuningdek, Ko‘k turk bitiklaridagi fe’l kategoriyalarining hozirgi o‘zbek tili bilan o‘xshash va farqli jihatlari qiyosiy-tarixiy aspektda baholangan. Tadqiqot natijalari qadimgi turkiy tilning morfologik tizimini chuqurroq anglash hamda turkiy tillar tarixiy grammatikasini o‘rganishda muhim ilmiy manba bo‘lib xizmat qiladi.
Ushbu maqola zamonaviy dunyoda tahlikali vaziyatlar, tabiiy va texnogen ofatlar ko‘lamining kengayib borishi sharoitida favqulodda holatlar tibbiyoti tizimini tubdan isloh qilish masalalarini tadqiq etadi. Shifoxonagacha bo‘lgan bosqichda shoshilinch tibbiy yordam ko‘rsatish sifatini oshirish va o‘lim ko‘rsatkichini kamaytirishning samarali mexanizmlarini ishlab chiqishdan iborat. Maqolada xalqaro tibbiy saralash tizimlari tahlil qilinib, ularni milliy sog‘liqni saqlash tizimiga moslashtirish masalalari ilmiy asoslab berilgan. Shuningdek, “oltin soat” tamoyilini amalga oshirishda raqamli texnologiyalar, aqlli nazorat tizimlari va masofaviy tibbiyotning o‘rni keng yoritilgan. Olingan natijalar ommaviy jarohatlanish holatlarida zaxiralarni to‘g‘ri taqsimlash hamda tibbiyot xodimlarining o‘ta og‘ir sharoitlardagi kasbiy tayyorgarligini takomillashtirish bo‘yicha uslubiy tavsiya bo‘lib xizmat qiladi.
PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES FOR DEVELOPING THE SOCIAL COMPETENCES OF FUTURE PEDAGOGUES
This article examines the theoretical and practical aspects of developing social competences in future pedagogues. It highlights the integration of systemic, learner-centered, and competence-activity approaches in higher education. The study emphasizes the role of advanced pedagogical technologies—including trainings, problem-based learning, role-plays, and ICT tools—in enhancing students' professional readiness, communication skills, and personal maturity.
Mazkur maqolada nafas yo‘llari kasalliklarining asosiy turlari, ularning kelib chiqish sabablari, tarqalish darajasi hamda inson salomatligiga ta’siri o‘rganilgan. Nafas yo‘llari kasalliklari dunyo aholisining kasallanish va o‘lim ko‘rsatkichlarida muhim o‘rin egallaydi. Tadqiqotlar natijasida ushbu kasalliklarning rivojlanishiga ekologik omillar, zararli odatlar va infeksion kasalliklar sezilarli ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan. Shuningdek, profilaktika choralari va zamonaviy davolash usullarining samaradorligi yoritilgan.
ФРАНШИЗИНГ ШАРТНОМАЛАРИДАН КЕЛИБ ЧИҚАДИГАН НИЗОЛАРНИ ҲАЛ ЭТИШ
Франшизинг шартномаси бугунги кунда бизнес ва тадбиркорликни ривожлантирш ва мазкур сохани кенгайтириш, мавжуд бўлган савдо бозорларига ёки энди шакилланиб келаётган янги бозорларига киришнинг энг самарали йўлларидан бири ҳисобланади. Мазкур жараёнларнинг ривожланиши ва жадаллик билан ўсиб бориши шартнома тарафлари ўртасида баъзан келишмовчиликларни келтириб чиқариши мумкин, хаттоки Франшизинг шартномалари билан боғлиқ бўлган ижтимоий муносаабатлар баъзан низоларга сабаб бўлиши мумкин. Масалан, томонларнинг ўзаро биргаликдаги молиявий мажбуриятлари, шартномадаги келтириб ўтилган вазифа ва мажбуриятларга риоя қилмаслик ёки франчайзер томонидан белгиланган бренд стандартларини бузиш каби муаммолар пайдо бўлади. Ушбу мақолада Франшизинг шартномаларидан келиб чиқадиган низолар таҳлил қилинади ва уларни қандай усуллар ёрдамида самарали равишда ҳал қилиш мумкинлиги, қандай усуллар билан муқобил равишда хал қилиш масалалари кўриб чиқилади. Хозирги кунда хадқаро-ҳусусий ҳуқуқ томонидан мазкур турдаги муаммоларни ҳал қилишнинг бир қанча алтернатив усуллари таклиф қилинмқда хусусан Музокара, Медиация, арбитраж ва суд жараёнлари энг кенг тарқалган ечимлар сифатида таъкидланади. Шу билан бир қаторда, келиб чиқадиган низоларни хал қилишдан кўра уларни олдини барвақт олган энг самаралли усуллардан бири ҳисобланади. Низоларнинг олдини олиш чораларига мисол қилиб қуйидагиларни келтириб ўтишимиз мумкин: аниқ шартномалар тузиш, қонуний ва этик талабларни ҳисобга олиш ҳамда молиявий назоратни кучайтириш чора-тадбирлари энг самаралиси ҳисобланади. Ушбу Мақола амалий ва назарий жиҳатдан Франшизинг шартномаси ҳисобланган тадбиркорлик субъектлари учун фойдали тавсиялар ўз ичига олади хамда мавжуд бўлган низоларни хал этишн муқобил усулларини таклиф қилади.
РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТ ШАРОИТИДА ҲАЛҚАРО ҲУСУСИЙ ХУҚУҚНИНГ РИВОЖЛАНИШ ТЕНДЕНСИЯЛАРИ
Ушбу мақолада рақамли иқтисодиётнинг жадал ривожланиши шароитида халқаро хусусий ҳуқуқнинг трансформацияси ва ривожланиш тенденциялари таҳлил қилинган. Рақамли технологиялар, электрон тижорат, сунъий интеллект, блокчейн технологиялари ҳамда трансчегаравий маълумотлар алмашинуви муносабатларининг кенгайиши халқаро хусусий ҳуқуқ олдига янги вазифаларни қўймоқда. Мақолада рақамли муҳитда юрисдикцияни аниқлаш, қўлланиладиган ҳуқуқни белгилаш, электрон шартномаларнинг ҳуқуқий мақоми ҳамда шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш масалалари кўриб чиқилган. Шунингдек, рақамли иқтисодиёт шароитида халқаро хусусий ҳуқуқни такомиллаштиришнинг истиқболли йўналишлари ёритилган.
QORAQALPOQ OPERASINING SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISH BOSQICHLARI
Mazkur maqolada Qoraqalpoq opera san’atining shakllanish tarixi, uning rivojlanish bosqichlari, milliy musiqa madaniyatidagi o‘rni hamda xalq og‘zaki ijodi bilan bog‘liqligi yoritilgan. Shuningdek, opera janrining Qoraqalpog‘istonda rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatgan omillar, professional musiqa ta’limining shakllanishi, teatr san’ati taraqqiyoti va zamonaviy opera ijrochiligining xususiyatlari tahlil qilingan.
O‘ZBEKISTONDA QURILAYOTGAN BALAND BINOLAR UCHUN SAMARALI ASOS VA POYDEVORLARNI TANLASH
Maqolada mamlakatimizda qurilayotgan baland binolar asos va poydevorlarini tanlashda qurilish maydoning muhandislik-geologik shart sharoitlarini, quriladigan bino atrofida joylashgan binolarning qurilish maydoniga yaqinligini, qurilish maydonining torligini, qurilish maydonidagi gruntlarning o‘ta cho‘kuvchan ekanligini va boshqa omillarni inobatga olgan holda samarali, arzon, texnologik jihatdan oson va ishonchli va zilzila ta’sirini ma’lum miqdorda kamaytirish qobiliyatiga ega bo‘lgan asos va poydevor varianti keltirilgan.
UMUMTA’LIM MAKTAB O‘QUVCHILARINING MUSIQA MADANIYATI FANIDA QAHRAMONLIK DOSTONLARI ASOSIDA O‘QITISHNING PEDAGOGIK AHAMIYATI
Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida o‘qitiladigan "Musiqa madaniyati" fani darslarida o‘zbek xalq og‘zaki ijodining nodir namunalari bo‘lgan qahramonlik dostonlaridan foydalanishning pedagogik-psixologik va metodologik ahamiyati keng manoda yoritilgan. Maqolada "Alpomish", "Go‘ro‘g‘li" kabi dostonlarning sinkretik tabiati, ularning yosh avlod tarbiyasidagi, xususan, o‘quvchilarda vatanparvarlik, milliy g‘urur, mardlik va yuksak estetik didni shakllantirishdagi o‘rni ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilingan. Shuningdek, dars jarayonida dostonchilik an’analari va baxshichilik yo‘llarini o‘qitishning zamonaviy interfaol metodlari, didaktik tamoyillari hamda fanlararo bog‘liqlikni ta’minlash masalalari bo‘yicha metodik tavsiyalar ilgari surilgan.
EKSPERIMENTAL ISSIQXONANING HISOB-KITOBLARI MATLAB/SIMULINK DASTURIY TA'MINOT PAKETI YORDAMIDA AMALGA OSHISH
Suv va havo oqimini bir vaqtning o‘zida qizdirishga mo‘ljallangan kombinatsiyalashgan quyosh kollektorining issiqlik texnik xususiyatlari va harorat rejimi tadqiq etilgan. Olingan natijalar gibrid tizimning energetik samaradorligi an’anaviy kollektorlarga nisbatan yuqori ekanligini ko‘rsatadi. Ushbu qurilma turar-joylarni issiq suv va issiq havo bilan ta’minlashda energiya sarfini optimallashtirish imkonini beradi.
BOSHLANG‘ICH TAYYORGARLIK BOSQICHIDAGI SUZUVCHILARDA CHALQANCHA USULDA SUZISH TEXNIKASINI TAKOMILLASHTIRISHDA MAXSUS MASHQLAR SAMARADORLIGI
Ushbu maqolada boshlang‘ich tayyorgarlik bosqichida shug‘ullanuvchi suzuvchilarning chalqancha usulda suzish texnikasini takomillashtirish masalalari o‘rganiladi. Tadqiqot davomida suzish texnikasining asosiy elementlari – tana holati, oyoq va qo‘l harakatlari hamda nafas olish koordinatsiyasini rivojlantirishga qaratilgan maxsus mashqlar majmuasining samaradorligi tahlil qilinadi. Olingan natijalar yosh suzuvchilarning texnik tayyorgarligini oshirishda maxsus mashqlarning muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
KATTA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING JISMONIY TAYYORGARLIGINI RIVOJLANTIRISH
Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlarining katta guruh tarbiyalanuvchilari (5-7 yosh) jismoniy tayyorgarligini oshirish masalalari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida bolalarning yosh xususiyatlariga mos harakatli o‘yinlar va jismoniy mashqlarning samaradorligi ilmiy asoslab berilgan. Shuningdek, jismoniy sifatlarni rivojlantirishning metodik tamoyillari bayon etilgan.
ANALYSIS OF PEDAGOGICAL METHODOLOGICAL PROGRAMS IN THE PRESCHOOL EDUCATION SYSTEM
This article analyzes the essence and content of the methodological programs used by educators in preschool educational organizations, as well as their impact on educational quality and the upbringing process. Additionally, the development, implementation, and effectiveness evaluation of methodological programs are examined from scientific-theoretical and practical perspectives. The study explores opportunities for improving the methodological support within the preschool education system, drawing on modern pedagogical technologies, innovative approaches, and international experience. The research findings indicate that methodological programs play a crucial role in developing the professional competencies of educators, modernizing educational content, and ensuring the comprehensive development of children.
"TRANSLATION CHALLENGES OF ISLAMIC CULTURE-SPECIFIC UNITS INTO ENGLISH: A COMPARATIVE ANALYSIS"
This paper investigates the multifaceted linguistic, semantic, and jurisprudential challenges associated with the cross-cultural translation of Islamic Culture-Specific Items (CSIs) into English. Operating at the intersection of religious discourse and translation studies, the research systematically examines fifteen pivotal Islamic concepts categorized into theological, ritualistic, and socio-legal domains. Methodologically grounded in Mona Baker’s taxonomy of non-equivalence at the word level and Lawrence Venuti’s dual macro-strategies of domestication and foreignization, this study utilizes a qualitative, descriptive-comparative research design. The corpus under analysis is extracted from classical Islamic texts and authoritative English translations of the Qur'an and Hadith literature.The empirical findings indicate that an over-reliance on domestication via Eurocentric or secular Western lexical equivalents (e.g., rendering Zakat as "charity" or Mahram as "chaperone") triggers severe semantic reduction and legal de-regulation. Such strategies strip the source text of its precise legal binding and spiritual parameters, superimposing alien religious frameworks onto Islamic discourse. Conversely, extreme foreignization through pure transliteration risks cognitive alienation and reduces accessibility for non-Muslim target readers. To mitigate these translational gaps, this paper proposes a structured Hybrid Strategic Framework that pairs linguistic borrowing (transliteration) with immediate inline descriptive glosses or explicit footnotes. Ultimately, this study demonstrates that preserving the socio-legal and conceptual boundaries of Islamic culturemes is essential for maintaining textual fidelity and achieving objective intercultural mediation in global academic contexts.
DORIVOR NAMATAK (ROSA CANINA L.) MEVASINING FITOKIMYOVIY TARKIBI VA SHIFOBAXSHLIK XUSUSIYATLARI: TERAPEVTIK POTENSIALI VA KLINIK AHAMIYATI
Ushbu maqolada Markaziy Osiyo (xususan, Oʻzbekiston) hududidan yigʻilgan Rosa canina L. (namatak) mevalarining biokimyoviy va farmakologik xususiyatlari tizimli ravishda baholangan. Tadqiqot davomida asosiy biologik faol moddalar — askorbin kislotasi, polifenollar, karotinoidlar va maxsus galaktolipidlar (GOPO) miqdori aniqlangan hamda ularning antioksidant va yalligʻlanishga qarshi taʼsir mexanizmlari oʻrganilgan. In vitro tajribalarida namatak ekstraktining erkin radikallarni neytrallash boʻyicha yuqori faolligi (IC₅₀ = 24.5 μg/ml) isbotlandi. Shuningdek, namatak galaktolipidlarining siklooksigenaza (COX-2) fermentini ingibitsiya qilish mexanizmi tahlil qilinib, surunkali osteoartritni davolashda nosteroid yalligʻlanishga qarshi dori vositalariga (NYAQDV) xavfsiz muqobil ekanligi tasdiqlangan.
O‘ZBEK TILIDA GENDERGA OID TIL BIRLIKLARINING LINGVISTIK VA LINGVOKULTUROLOGIK XUSUSIYATLARI
Maqolada grammatik jins (grammatik gender) hodisasining nazariy asoslari, uning jahon tillaridagi namoyon bo‘lish xususiyatlari hamda o‘zbek tilidagi gender ifodasi qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Xususan, grammatik jins kategoriyasiga ega bo‘lgan tillar bilan o‘zbek tilining tipologik farqlari, kasb nomlari, olmoshlar va qarindoshlik terminlarining gender nuqtayi nazaridan o‘ziga xos jihatlari yoritiladi. Shuningdek, biologik jins va grammatik jins tushunchalari o‘rtasidagi farq ilmiy manbalar asosida izohlanadi.
THE IMPACT OF FOREIGN DIRECT INVESTMENT ON ECONOMIC DEVELOPMENT IN UZBEKISTAN: EVIDENCE FROM ARDL BOUNDS TESTING AND GRANGER CAUSALITY ANALYSIS
This study investigates the short-run and long-run impact of foreign direct investment (FDI) inflows on economic development in Uzbekistan over the period 2000–2022. Employing annual time-series data sourced from the World Bank World Development Indicators, the International Monetary Fund Balance of Payments database, and the United Nations Conference on Trade and Development, the analysis applies three complementary econometric methodologies: Augmented Dickey-Fuller (ADF) unit root testing to determine the order of integration, the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) bounds testing approach to cointegration proposed by Pesaran et al. (2001), and bivariate Granger causality analysis. Control variables include gross fixed capital formation (GFCF), trade openness (TO), inflation (INF), and human capital (HC). ADF tests confirm a mixed order of integration — with most variables being I(1) — thus satisfying the preconditions for the ARDL approach. The bounds test F-statistic substantially exceeds the Pesaran et al. (2001) upper critical bound at all significance levels, confirming the existence of a stable long-run cointegrating relationship among the variables. In the long run, FDI exerts a significant positive effect on GDP growth, with an estimated long-run elasticity of 2.02, implying that a one-percentage-point increase in the FDI-to-GDP ratio is associated with an increase of approximately two percentage points in the GDP growth rate. The error correction term (ECT = −1.113, p < 0.001) confirms rapid adjustment toward long-run equilibrium following short-run deviations, with the economy fully correcting within approximately one year. The baseline OLS model, estimated as a robustness check, confirms directional consistency: FDI carries a positive coefficient (β = 0.868, p = 0.078), trade openness is significantly positive (β = 0.160, p = 0.017), and inflation is significantly negative (β = −0.166, p = 0.007), with the model jointly significant (F(5, 17) = 12.80, p < 0.001, Adj. R² = 0.728). A comprehensive diagnostic battery — including Breusch-Pagan heteroskedasticity test (p = 0.108), Shapiro-Wilk normality test (W = 0.968, p = 0.629), Jarque-Bera test (JB = 0.384, p = 0.825), and Durbin-Watson statistic (d = 2.062) — confirms full satisfaction of OLS classical assumptions. Granger causality tests suggest a unidirectional relationship from FDI to GDP growth, though below conventional significance thresholds, consistent with a supply-side transmission mechanism. These findings carry direct policy implications for Uzbekistan's ongoing economic liberalisation agenda, suggesting that quality-oriented FDI attraction policies, institutional strengthening, and macroeconomic stabilisation are mutually reinforcing preconditions for FDI-led development.
HAKIM TERMIZIY FALSAFIY MEROSIDA INSON KAMOLOTI VA MA’NAVIY-AXLOQIY YETUKLIK MASALASI
Mazkur maqolada Hakim Termiziyning falsafiy-irfoniy merosida inson kamoloti va ma’naviy-axloqiy yetuklik masalasi tahlil etilgan. Mutafakkirning nafs tarbiyasi, qalb pokligi, aql va ma’rifat uyg‘unligi, axloqiy fazilatlar, valoyat tushunchasi hamda komil inson haqidagi qarashlari yoritilgan. Shuningdek, Hakim Termiziy ta’limotining zamonaviy falsafa fanlari, ma’naviy-ma’rifiy tarbiya va barkamol avlodni shakllantirish jarayonidagi ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot natijasida alloma merosi insonning ichki dunyosini tarbiyalash, axloqiy mas’uliyatni kuchaytirish va jamiyatda ma’naviy muvozanatni ta’minlashda muhim nazariy-metodologik asos bo‘lib xizmat qilishi asoslangan.
JINOYAT QONUNCHILIGIDA ADOLAT PRINSIPI VA UNING JAZO TAYINLASHDAGI AHAMIYATI
Demokratik va huquqiy davlat qurish jarayonida inson huquqlari va erkinliklarini himoya qilish jinoiy-huquqiy siyosatning bosh mezonidir. Jinoyat qonunchiligining fundamental poydevorlaridan biri bo‘lgan adolat prinsipi jinoyat sodir etgan shaxsga nisbatan davlat nomidan jazo chorasini qo‘llashda asosiy cheklovchi va yo‘naltiruvchi kuch vazifasini o‘taydi. Jazo tayinlash jarayonida adolat mezonlarining buzilishi nafaqat sud tizimiga bo‘lgan ishonchni pasaytiradi, balki mahkumning qayta tarbiyalanishiga ham to‘sqinlik qiladi. Mazkur tadqiqotning bosh maqsadi jinoyat huquqidagi adolat prinsipining mazmun-mohiyatini ochib berish va uning jazo tayinlash jarayonidagi amaliy mexanizmlarini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqishdan iborat. Ushbu maqsadga erishish uchun adolat tushunchasining falsafiy va huquqiy jihatlari qiyosiy o‘rganildi, Jinoyat kodeksida adolat prinsipining normativ ifodasi baholandi hamda jazo tayinlashda ijtimoiy adolat, mutanosiblik va individuallashtirish mezonlarining o‘zaro aloqadorligi tadqiq etildi. Maqolani tayyorlashda mantiqiy, tizimli-tarkibiy tahlil, qiyosiy-huquqiy, tarixiy hamda sotsiologik tadqiqot metodlari qo‘llanilgan. Tadqiqot natijasida jinoyat huquqida adolat prinsipi ikki tomonlama xarakterga ega ekanligi asoslab berilgan: bir tomondan, u jazo chorasining sodir etilgan qilmishning og‘irlik darajasiga va aybdorning shaxsiga mutanosib bo‘lishini (retributiv adolat) talab qilsa, ikkinchi tomondan, jabrlanuvchining huquqlari tiklanishi va jamiyatda buzilgan huquqiy tartibotning qayta tiklanishini (distributiv va restitutsion adolat) ko‘zda tutadi. Ishda jazo tayinlashda sudning diskretsion (ixtiyoriy) vakolatlari doirasini adolat prinsipi asosida optimallashtirish zaruriyati isbotlangan. Tadqiqotda keltirilgan xulosalar, umumlashtirilgan tahlillar va qonunchilikka taklif etilayotgan o‘zgartishlar Jinoyat kodeksining umumiy qismini (jazo tayinlash bobini) yanada takomillashtirishda, Oliy sud Plenumi qarorlarini ishlab chiqishda hamda sudyalarning amaliy faoliyatida foydalanilishi mumkin.
PERIODONTAL DISEASES (GINGIVITIS AND PERIODONTITIS) MODERN DIAGNOSTICS AND PREVENTION
This article provides a detailed overview of the etiology, pathogenesis, clinical manifestations, and modern methods of diagnosis and prevention of periodontal diseases, including gingivitis and periodontitis. The role of microbial factors, systemic health conditions, and oral hygiene in the development of inflammatory processes in periodontal tissues is scientifically analyzed. Special attention is given to differential diagnosis, early detection, and comprehensive preventive strategies. The findings emphasize the importance of preventing and effectively managing periodontal diseases in dental practice.
METABOLIK DISFUNKSIYA BILAN BOG‘LIQ YOG‘LI JIGAR KASALLIGI (MASLD): ZAMONAVIY GEPATOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOSI
Metabolik disfunksiya bilan bog‘liq yog‘li jigar kasalligi (MASLD) bugungi kunda dunyo miqyosida eng ko‘p uchraydigan surunkali jigar kasalliklaridan biri hisoblanadi. Semizlik, metabolik sindrom va 2-tip qandli diabetning keng tarqalishi ushbu kasallikning epidemiologik ahamiyatini oshirib bormoqda. MASLD dastlab jigar steatozi bilan namoyon bo‘lib, keyinchalik steatohepatit, fibroz, sirroz va gepatotsellyulyar karsinoma rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Kasallikning uzoq vaqt davomida simptomsiz kechishi uning erta diagnostikasini murakkablashtiradi. Mazkur maqolada MASLDning epidemiologiyasi, etiopatogenezi, diagnostik imkoniyatlari va profilaktikasi bo‘yicha zamonaviy ma’lumotlar tahlil qilinadi.
INTELLEKTUAL MULK SOHASIDAGI NIZOLARNI SUDGACHA HAL ETISH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI
Maqolada O‘zbekistonda intellektual mulk sohasidagi nizolarni sudgacha hal etish mexanizmlarini takomillashtirish masalalari tahlil qilinadi. Unda Apellyatsiya kengashi, mediatsiya, hakamlik va xalqaro tijorat arbitraji kabi mavjud institutlarning IP nizolariga yetarli darajada moslashmagani asoslab beriladi. Shuningdek, IP nizolari uchun normativ “yo‘l xaritasi”ni ishlab chiqish, IP-mediatsiya va IP-arbitrajni rivojlantirish, texnik nizolar uchun expert determination institutini joriy etish hamda “.UZ” domen nizolari bo‘yicha tezkor ma’muriy panel yaratish taklif etiladi.
BOLALAR UCHUN BERILADIGAN DORI SHAKLLARI
Ushbu maqolada bolalar uchun mo‘ljallangan dori shakllari, ularning tasnifi, qo‘llanilish xususiyatlari va tayyorlash texnologiyasi haqida ma'lumot berilgan. Bolalar organizmining o‘ziga xos fiziologik xususiyatlari sababli dori vositalarini yaratishda alohida talablar qo‘yilishi yoritilgan. Maqolada siroplar, suspenziyalar, eritmalar, tomchilar, tabletkalar, kapsulalar, shamchalar, mazlar, kremlar va ingalyatsion dori shakllarining afzalliklari hamda kamchiliklari tahlil qilingan. Shuningdek, bolalar uchun dori shakllarini ishlab chiqarish texnologiyasi, sifat nazorati va ularning davolash samaradorligidagi ahamiyati ko‘rib chiqilgan.
PROSPECTS FOR THE IMPLEMENTATION OF TELEMEDICINE TECHNOLOGIES IN MILITARY MEDICAL PRACTICE UNDER MOUNTAINOUS CONDITIONS
This article analyzes the opportunities and prospects for implementing telemedicine technologies in providing medical care to military personnel serving in mountainous conditions. The study examines the geographical and climatic factors specific to mountainous regions, including hypoxia, altitude sickness, and challenges related to transportation and communication. In addition, the role of telemonitoring, remote diagnostics, teleconsultation, artificial intelligence, and satellite communication technologies in military medicine is discussed. Advanced experiences of the United States, India, China, and Switzerland are analyzed, and practical recommendations for the development of telemedicine within the military healthcare system of Uzbekistan are proposed. The research findings demonstrate that the gradual implementation of telemedicine can contribute to protecting the health of military personnel, ensuring the early detection of diseases, reducing complications, and improving the overall effectiveness of medical care.
O‘ZBEKISTONDA JAMOAVIY MEHNAT NIZOLARIDA MA’NAVIY ZIYON KOMPENSATSIYASINING HUQUQIY MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida jamoaviy mehnat nizolari doirasida ma’naviy ziyon kompensatsiyasining huquqiy asoslari, amaldagi tartibga solish mexanizmlari va sud amaliyoti tahlil qilingan. Tadqiqot davomida Mehnat kodeksi, Fuqarolik kodeksi, Oliy sud Plenumi qarorlari hamda xalqaro mehnat standartlari o‘rganildi. Shuningdek, sud statistikalari va xorijiy davlatlar tajribasi asosida jamoaviy mehnat nizolarida ma’naviy ziyonni baholashning mavjud muammolari aniqlanib, ularni bartaraf etish bo‘yicha takliflar ishlab chiqildi. Tadqiqot natijasida jamoaviy mehnat nizolarida “jamoaviy nomoddiy zarar” institutini alohida huquqiy kategoriya sifatida mustahkamlash zarurligi asoslab berildi.
“RISOLA YOHUD MANG‘ITLAR XONADONI SALTANATINING QISQACHA TARIXI” ASARINING ILMIY AHAMIYATI
Ahmad Donishning risolasida Buxoro amirlarining ichki va tashqi siyosati haqida ma’lumot beradi. Biz bu risola orqali amirlik hayoti va xalq taqdiri haqida qimmat ma’lumotlarni bilib olishimiz mumkin.
USING DIGITAL TOOLS TO IMPROVE WRITING SKILLS IN ENGLISH CLASSES
This article examines the role of digital tools in improving writing skills in English language classes. The study highlights the significance of writing as one of the key language skills and discusses the challenges that English language learners often face in developing writing competence. Particular attention is paid to the integration of digital technologies into the educational process and their impact on students’ motivation, collaboration, creativity, and language development. The article analyzes the advantages of using digital platforms, online writing applications, cloud-based technologies, and artificial intelligence tools in writing instruction. It also considers the challenges associated with technology implementation, including issues of accessibility, digital literacy, and dependence on automated feedback systems. The findings suggest that the thoughtful integration of digital tools can significantly enhance students’ writing performance, encourage autonomous learning, and create more engaging and effective learning environments. The article emphasizes the importance of balancing technological innovation with pedagogical principles to achieve successful outcomes in English language education.
RAQOBATBARDOSH IQTISODIYOTNI SHAKLLANTIRISHDA BIZNES TA’LIMINING O‘RNI
Ushbu maqolada raqobatbardosh iqtisodiyotni shakllantirish jarayonida biznes ta’limining o‘rni va ahamiyati keng tahlil qilinadi. Zamonaviy global iqtisodiyot sharoitida bilim, innovatsiya va inson kapitali asosiy resursga aylanganligi ta’kidlanib, biznes ta’limi ushbu jarayonning muhim tarkibiy qismi sifatida yoritiladi. Maqolada biznes ta’limi iqtisodiy savodxonlikni oshirish, tadbirkorlik ko‘nikmalarini rivojlantirish, innovatsion fikrlashni shakllantirish hamda mehnat bozorida raqobatbardosh mutaxassislarni tayyorlashdagi roli asoslab beriladi. Shuningdek, raqamli transformatsiya, global integratsiya va innovatsion iqtisodiyotga o‘tish jarayonlarida biznes ta’limining ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Natijada biznes ta’limi iqtisodiy barqarorlik va uzoq muddatli rivojlanishni ta’minlovchi asosiy omillardan biri ekanligi ko‘rsatib beriladi.
BITIRUV MALAKAVIY ISHLARINI TAYYORLASH JARAYONI: TAHLIL, MUAMMOLAR VA ILMIY MUNOZARALAR
Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida bitiruv malakaviy ishlarini tayyorlash jarayonining ilmiy-pedagogik jihatlari tahlil qilinadi. Bitiruv malakaviy ishlarini bajarishda talabalarning ilmiy-tadqiqotchilik kompetensiyalarini shakllantirish, ilmiy rahbar faoliyatining o‘rni, tadqiqot mavzularini tanlash, ilmiy manbalar bilan ishlash hamda himoya jarayonida yuzaga keladigan muammolar o‘rganilgan. Shuningdek, kafedralarda tashkil etiladigan ilmiy munozaralarning bitiruv ishlari sifatini oshirishdagi ahamiyati yoritilgan.
ПРОКУРОРСКИЙ НАДЗОР И СУДЕБНЫЙ КОНТРОЛЬ ЗА ДОЗНАНИЕМ: ПРАКТИЧЕСКАЯ ЭФФЕКТИВНОСТЬ
В тезисах рассматривается практическая эффективность двух взаимодополняющих механизмов обеспечения законности дознания — прокурорского надзора и судебного контроля. На основе анализа структуры актов прокурорского реагирования за 2020–2023 годы и судебного контроля, осуществляемого в порядке статьи 242 УПК Республики Узбекистан (санкционирование заключения под стражу), выявляется системный разрыв между формально-количественными показателями надзорно-контрольной деятельности и реальной защитой прав участников досудебного производства. Обосновывается переход от количественных к качественным критериям оценки эффективности надзора и контроля.
YOSH SPORTCHILARNING MUSOBAQA FAOLIYATINI TAHLIL QILISH ASOSIDA MASHG‘ULOTLARNI REJALASHTIRISH JARAYONINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada yosh sportchilarning musobaqa faoliyatini tahlil qilish asosida mashg‘ulotlarni rejalashtirish jarayonini takomillashtirish masalalari o‘rganilgan. Tadqiqot davomida yosh sportchilarning musobaqalardagi texnik-taktik harakatlari, jismoniy tayyorgarlik ko‘rsatkichlari va sport natijalari tahlil qilindi. Olingan ma’lumotlar asosida mashg‘ulot yuklamalarini optimallashtirish hamda individual yondashuvni qo‘llashning samaradorligi aniqlandi. Tadqiqot natijalari musobaqa faoliyatini muntazam monitoring qilish va uning asosida mashg‘ulotlarni rejalashtirish sportchilarning tayyorgarlik darajasi hamda musobaqa natijalarini sezilarli darajada yaxshilashini ko‘rsatdi.
O‘SMIR YOSHDAGI FUTBOLCHILARNING UMUMIY JISMONIY TAYYORGARLIGINI RIVOJLANTIRISH
Mazkur maqolada o‘smir yoshdagi futbolchilarning umumiy jismoniy tayyorgarligini rivojlantirishning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Futbolchilar tayyorgarligi tizimida umumiy jismoniy sifatlar – tezkorlik, kuch, chidamlilik, chaqqonlik va egiluvchanlikni rivojlantirishning ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqot davomida 13–15 yoshli futbolchilar ishtirokida pedagogik tajriba tashkil etilib, maxsus mashg‘ulotlar dasturining samaradorligi aniqlangan. Olingan natijalar umumiy jismoniy tayyorgarlik vositalaridan maqsadli foydalanish futbolchilarning funksional imkoniyatlari hamda sport natijalarining oshishiga xizmat qilishini ko‘rsatdi.
Mazkur maqolada yosh sportchilarning musobaqa faoliyatini tahlil qilish asosida mashg‘ulotlarni rejalashtirish jarayonini takomillashtirish masalalari o‘rganilgan. Tadqiqot davomida yosh sportchilarning musobaqalardagi texnik-taktik harakatlari, jismoniy tayyorgarlik darajasi hamda musobaqa natijalari tahlil qilindi. Musobaqa faoliyatidan olingan ma’lumotlar asosida mashg‘ulot yuklamalarini individuallashtirish va sportchilar tayyorgarligini optimallashtirishning samarali yo‘llari ishlab chiqildi. Tadqiqot natijalari mashg‘ulotlarni rejalashtirishda musobaqa faoliyati ko‘rsatkichlaridan foydalanish sportchilarning texnik, taktik va jismoniy tayyorgarligini sezilarli darajada yaxshilashini ko‘rsatdi.
ДЕНТАЛЬНАЯ ИМПЛАНТАЦИЯ: СОВРЕМЕННЫЕ ТЕНДЕНЦИИ И ИННОВАЦИОННЫЕ ПОДХОДЫ В КЛИНИЧЕСКОЙ ПРАКТИКЕ
Данная статья посвящена комплексному анализу актуальных тенденций и инновационных векторов развития в сфере современной дентальной имплантации. В работе подробно рассматривается процесс масштабной цифровизации хирургического и ортопедического этапов лечения. Особое внимание уделено внедрению технологий конусно-лучевой компьютерной томографии (КЛКТ), внутриротового сканирования и 3D-моделирования. Авторы оценивают эффективность применения индивидуальных навигационных шаблонов, которые позволяют существенно повысить точность позиционирования имплантатов и минимизировать риск повреждения важных анатомических структур. В статье также анализируются эволюция биосовместимых материалов, свойства модифицированных поверхностей имплантатов и применение факторов роста для ускорения процессов остеоинтеграции. Описаны преимущества перехода к малоинвазивным хирургическим протоколам и концепции немедленной нагрузки, которые не только сокращают общие сроки реабилитации, но и значительно повышают качество жизни пациентов в послеоперационном периоде. На основе анализа клинических данных подчеркивается важность междисциплинарного планирования для достижения стабильных эстетических и функциональных долгосрочных результатов лечения.
PRINCIPLES OF BREASTFEEDING AND ADVANTAGES OF BREAST MILK
This article examines the principles of breastfeeding and the advantages of breast milk in promoting the health and development of infants. Breastfeeding is considered the most effective and natural method of infant feeding, providing all essential nutrients required for optimal growth during early life. The study analyzes the nutritional composition of breast milk, its immunological properties, and its role in preventing infectious and chronic diseases. Special attention is given to the principles of successful breastfeeding, including early initiation, exclusive breastfeeding during the first six months of life, and continued breastfeeding with complementary feeding. The article also highlights the health benefits of breastfeeding for mothers, such as improved postpartum recovery and reduced risk of several diseases. The findings emphasize that breastfeeding is a fundamental component of maternal and child healthcare and contributes significantly to improving infant survival, health outcomes, and quality of life.
NEONATAL ASPHYXIA ETIOLOGY, CLASSIFICATION, CLINICAL MANIFESTATIONS, TREATMENT PRINCIPLES AND PREVENTION
This article discusses neonatal asphyxia, one of the leading causes of neonatal morbidity and mortality worldwide. The study examines the etiology, classification, clinical manifestations, treatment principles, and preventive measures of birth asphyxia. Particular attention is given to maternal, fetal, placental, and intrapartum risk factors contributing to oxygen deprivation in newborns. The article analyzes the pathophysiological mechanisms of hypoxia, its impact on vital organs, and the importance of early diagnosis and timely medical intervention. Modern approaches to neonatal resuscitation, intensive care management, and preventive strategies are also highlighted. The findings emphasize that effective prenatal care, early recognition of risk factors, and advanced neonatal treatment significantly improve survival rates and long-term developmental outcomes in asphyxiated newborns.
NEONATAL SEPSIS ETIOLOGY, CLINICAL MANIFESTATIONS, DIAGNOSIS, TREATMENT AND PREVENTION
Neonatal sepsis is one of the most serious infectious diseases affecting newborn infants and remains a leading cause of neonatal morbidity and mortality worldwide. This article examines the etiology, risk factors, clinical manifestations, diagnostic methods, treatment principles, and preventive strategies of neonatal sepsis. Particular attention is given to the role of bacterial pathogens, maternal and neonatal risk factors, and the challenges associated with early diagnosis due to the nonspecific nature of clinical symptoms. The study analyzes modern laboratory and microbiological diagnostic techniques, including blood cultures, inflammatory biomarkers, and molecular methods. Furthermore, current approaches to antimicrobial therapy, intensive care management, and infection prevention are discussed. The findings highlight the importance of early recognition, timely medical intervention, and effective preventive measures in reducing complications and improving survival rates among newborn infants.
EVALUATION OF THE EFFECTIVENESS OF ORGAN-PRESERVING OPERATIONS IN PLACENTA PREVIA
This article evaluates the effectiveness of organ-preserving surgical operations in the management of placenta previa, one of the most serious complications of pregnancy associated with severe obstetric hemorrhage. The study analyzes the role of conservative surgical techniques, including uterine compression sutures, uterine artery ligation, internal iliac artery ligation, and balloon tamponade, in controlling bleeding while preserving reproductive function. Particular attention is given to the clinical outcomes, reduction of intraoperative blood loss, prevention of hysterectomy, and improvement of maternal prognosis. The article also examines the reproductive benefits of uterine preservation and the importance of multidisciplinary management in patients with placenta previa. The findings indicate that organ-preserving procedures are effective and safe alternatives to radical surgery and contribute significantly to the preservation of fertility and improvement of maternal health outcomes.
INFLUENCE OF HELIOGEOPHYSICAL FACTORS (MAGNETIC STORMS) ON THE FREQUENCY OF HYPERTENSIVE CRISES IN THE FERGANA REGION
Hypertensive crisis is one of the most severe complications of arterial hypertension and remains a significant public health problem worldwide. Recent studies have suggested that heliogeophysical factors, particularly magnetic storms, may influence cardiovascular function and contribute to the development of hypertensive crises. This study investigates the impact of magnetic storms on the frequency of hypertensive crises in the Fergana region. The relationship between geomagnetic activity and the occurrence of hypertensive crises was analyzed using clinical and statistical methods. The findings demonstrated an increased incidence of hypertensive crises during periods of elevated geomagnetic activity. Elderly patients and individuals with pre-existing cardiovascular diseases were found to be more susceptible to the effects of magnetic storms. The study highlights the importance of considering heliogeophysical factors as potential environmental risk factors in cardiovascular medicine. The results may contribute to improving preventive measures, patient monitoring, and healthcare strategies aimed at reducing the burden of hypertensive crises during periods of increased geomagnetic disturbances.
ASSESSMENT OF THE PREVALENCE AND PREVENTION STRATEGIES OF TOXIC CARDIOMYOPATHY IN CANCER PATIENTS
Toxic cardiomyopathy is one of the most important cardiovascular complications associated with anticancer therapy and has become a significant challenge in modern cardio-oncology. The increasing survival of oncology patients has led to greater attention to treatment-related cardiac dysfunction and its long-term consequences. This study evaluates the prevalence of toxic cardiomyopathy among cancer patients and analyzes the major risk factors associated with its development. Particular attention is given to the cardiotoxic effects of anthracyclines, targeted therapies, and radiotherapy. The mechanisms of myocardial injury, clinical manifestations, modern diagnostic approaches, and preventive strategies are discussed. Early identification of cardiotoxicity through echocardiography, cardiac biomarkers, and advanced imaging techniques plays a crucial role in preventing irreversible cardiac damage. The findings emphasize the importance of multidisciplinary collaboration between oncologists and cardiologists in optimizing patient care. Effective prevention and monitoring strategies may significantly reduce cardiovascular complications and improve long-term outcomes in oncology patients.
THEORETICAL AND PATHOPHYSIOLOGICAL FOUNDATIONS OF TOXIC CARDIOMYOPATHY
Toxic cardiomyopathy is one of the most significant cardiovascular complications associated with anticancer therapy and represents a major challenge in modern cardio-oncology. The increasing survival of cancer patients has led to greater attention toward treatment-related cardiac dysfunction and its long-term consequences. This study examines the theoretical and pathophysiological foundations of toxic cardiomyopathy, focusing on the mechanisms of myocardial injury induced by chemotherapy, targeted therapy, and radiotherapy. Particular attention is given to oxidative stress, mitochondrial dysfunction, apoptosis, endothelial damage, and ventricular remodeling as key factors contributing to cardiotoxicity. The study also reviews major risk factors, clinical manifestations, modern diagnostic methods, and preventive strategies. Early detection of myocardial injury through advanced imaging techniques and cardiac biomarkers plays a crucial role in reducing cardiovascular complications and improving patient outcomes. Understanding the pathophysiological mechanisms of toxic cardiomyopathy is essential for developing effective cardioprotective interventions and optimizing the management of oncology patients.
RESISTANT ARTERIAL HYPERTENSION AND ITS MAJOR PREDICTORS IN THE HOT CLIMATE OF THE FERGANA VALLEY
Resistant arterial hypertension is one of the most severe forms of hypertension and represents a significant challenge in modern cardiovascular medicine. This study investigates resistant arterial hypertension and its major predictors under the hot climatic conditions of the Fergana Valley. Particular attention is given to the influence of environmental temperature on blood pressure regulation and the effectiveness of antihypertensive treatment. The study analyzes the role of major risk factors, including obesity, metabolic syndrome, diabetes mellitus, chronic kidney disease, excessive salt intake, and poor treatment adherence in the development of resistant hypertension. The interaction between climatic factors and traditional cardiovascular risk factors is also evaluated. The findings highlight the importance of early identification of high-risk patients and the implementation of individualized preventive and therapeutic strategies. Understanding the predictors of resistant hypertension in hot climatic regions may contribute to improved blood pressure control, reduction of cardiovascular complications, and enhancement of patient outcomes.
XORAZM MATBUOTIDA URUSH DAVRI IQTISODIY SAFARBARLIGI
Ushbu maqola 1942-yilning iyun–iyul oylarida nashr etilgan «Xorazm Haqiqati» gazetasining №141–148-sonlarini birlamchi arxiv manbai sifatida tahlil qiladi. Tadqiqot gazetaning urush davridagi axborot siyosatini, Sovet Axborot Byurosining joylashtirish mantiqini va uy fronti mavzusini sinchkovlik bilan o'rganadi. Muayyan davrni qamrab olgan ushbu sonlar orqali Xorazm viloyatida matbuot vositachiligining о'ziga хос qirralari — jangovar xabarlar bilan qishloq xo'jaligi targ'ibotining parallel olib borilishi — aniqlanadi.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИННОВАЦИОННЫХ МАРКЕТИНГОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ ДЛЯ ФОРМИРОВАНИЯ КОНКУРЕНТНОГО ПРЕИМУЩЕСТВА НА ПРЕДПРИЯТИЯХ.
В данной статье приведены информационно-аналитические данные о системе экономической безопасности промышленных предприятий и об обеспечении их экономической безопасности и повышении их конкурентоспособности за счет использования инновационного маркетинга на предприятии.
IMPROVING ENGLISH BY USING SOCIAL PLATFORMS
This article examines how social platforms (e.g., Facebook, Instagram, Twitter/X, WhatsApp, Telegram, YouTube, TikTok) can be used to improve English language skills. It reviews theoretical foundations (sociocultural theory, connectivism, task-based learning), summarizes empirical studies, and identifies effective pedagogical practices. Practical classroom applications, task designs, assessment approaches, digital literacy and ethical concerns are discussed. The article ends with recommendations for teachers, institutions and researchers.
VOLEYBOL MASHG‘ULOT JARAYONIDA 12-13 YOSHLI O‘YINCHILARNING KUCH VA TEZLIK SIFATLARINI RIVOJLANTIRISHDA MILLIY O‘YINLARDAN FOYDALANISH METODIKASI
Ushbu maqolada 12-13 yoshli voleybolchilarning kuch va tezlik sifatlarini rivojlantirishda milliy harakatli o‘yinlardan foydalanish metodikasining samaradorligi yoritilgan. Yosh sportchilarning jismoniy tayyorgarligini takomillashtirishda milliy o‘yinlarning o‘rni, ularning kuch va tezkorlik ko‘rsatkichlariga ta’siri hamda mashg‘ulot jarayoniga integratsiyalash usullari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari milliy o‘yinlardan foydalanish voleybolchilarning jismoniy sifatlarini rivojlantirishga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini tasdiqlaydi.
MAISHIY XIZMATLAR SIFATINI OSHIRISHDA O‘Z-O‘ZINI TARTIBGA SOLUVCHI TASHKILOTLAR FAOLIYATI BO‘YICHA JAHON TAJRIBALARI VA ULARDAN FOYDALANISH
Maqolada xizmatlar sifatini boshqarishda o‘z-o‘zini tartibga soluvchi tashkilotlar (SRO)ning institutsional roli va ularning turli mamlakatlardagi samaradorligi ko‘rib chiqiladi. SROlar reklama, moliya vositachiligi, yuridik yordam, professional xizmatlar va qurilish singari xizmat tarmoqlarida standartlar, monitoring va majburlash (enforcement) orqali sifatni oshiradi. SROlardan maishiy xizmatlar sohasida foydalanishning jahon tajribalari, shuningdek O‘zbekistonda SROlar haqidagi hujjatlar va mahalliy tadqiqotlar asosida xulosalar beriladi.
KORRUPSIYANI KELTIRIB CHIQARUVCHI PSIXOLOGIK OMILLAR VA HISSIY MANIPULYATSIYA MEXANIZMLARI: HONEY TRAP FENOMENINING KRIMINOLOGIK TAHLILI
Mazkur maqolada korrupsion xulq-atvorning shakllanishiga ta'sir etuvchi psixologik omillar hamda hissiy manipulyatsiya mexanizmlarining kriminologik jihatlari Honey Trap fenomeni misolida tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida shaxsning hissiy zaifligi, ijtimoiy-psixologik ehtiyojlari, mansab vakolatlaridan shaxsiy manfaat yo‘lida foydalanishga moyilligi va tashqi manipulyativ ta'sirlarga beriluvchanligi korrupsion xatti-harakatlarning muhim determinantlari sifatida o‘rganildi. Honey Trap texnologiyasining mohiyati, uning korrupsion munosabatlarni shakllantirishdagi o‘rni hamda sextortion bilan bog‘liq jihatlari xalqaro tajriba va kriminologik nazariyalar asosida yoritildi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, korrupsiyaga qarshi kurashishda huquqiy choralar bilan bir qatorda psixologik profilaktika, axloqiy immunitetni shakllantirish va hissiy manipulyatsiyalardan himoyalanish ko‘nikmalarini rivojlantirish muhim ahamiyat kasb etishi aniqlandi.
ДАВЛАТ ХАРИДЛАРИ СОҲАСИДА КОРРУПЦИЯНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШНИНГ ЖИНОИЙ-ҲУҚУҚИЙ МАСАЛАЛАРИ
Мақолада давлат харидлари соҳасида коррупциянинг олдини олиш ва унга қарши курашишнинг жиноий-ҳуқуқий муаммолари тизимли таҳлил қилинган. Муаллиф томонидан соҳадаги рақобатли ва тўғридан-тўғри харид усулларининг ўзига хос хусусиятлари, коррупциявий схемалар ҳамда давлат бюджети маблағларини талон-торож қилиш (ЖКнинг 167-моддаси) билан боғлиқ суд-тергов амалиёти рақамлар асосида ўрганилган. Тадқиқот натижасида, мансаб мавқеини суиистеъмол қилиш орқали содир этиладиган ўзлаштириш жиноятлари учун жазони кучайтириш, соҳа ходимларини "ҳалоллик вакцинаси" тамойилида ўқитиш, коррупцияга алоқадор тадбиркорлик субъектларининг очиқ реестрини юритиш ҳамда Жиноят кодексини давлат харидлари тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарликни назарда тутувчи янги 184²-модда билан тўлдириш бўйича асослантирилган таклиф ва тавсиялар илгари сурилган.
YUQORI MALAKALI AKADEMIK ESHKAK ESHUVCHI QIZLARNING ERGOMETRDA O‘PKA SIG‘IMINI ANIQLASH
Ushbu maqolada yuqori malakali akademik eshkak eshuvchi qizlarning ergometrda mashq bajarish jarayonida nafas olish tizimi funksional holati, xususan o‘pkaning hayotiy sig‘imi (OHS) ko‘rsatkichlari o‘rganildi. Tadqiqot davomida sportchilarning antropometrik va fiziologik ko‘rsatkichlari tahlil qilinib, o‘pka sig‘imi hamda sport natijalari o‘rtasidagi bog‘liqlik aniqlandi. Olingan natijalar akademik eshkak eshish sportida nafas olish tizimining muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatdi.
BADIIY GIMNASTIKADA MUSIQIY RITM VA HARAKAT UYG‘UNLIGINING SPORT NATIJALARIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada badiiy gimnastikada musiqiy ritm va harakat uyg‘unligining sport natijalariga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot davomida musiqiy ritmni rivojlantirishga qaratilgan mashg‘ulotlarning sportchilarning koordinatsion qobiliyatlari, texnik mahorati, artistik tayyorgarligi va musobaqa natijalariga ta’siri tahlil qilindi. Tadqiqotda ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish, pedagogik kuzatish, pedagogik tajriba, ekspert baholash va matematik-statistik usullardan foydalanildi. Olingan natijalar musiqiy ritm va harakat uyg‘unligini rivojlantirishga qaratilgan maxsus mashqlar sportchilarning harakat aniqligi, ritmni his qilish qobiliyati, estetik ifodadorligi hamda musobaqa faoliyati samaradorligini oshirishini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari badiiy gimnastikachilarni tayyorlash jarayonini takomillashtirish va sport natijalarini yaxshilashda amaliy ahamiyatga ega.
SPRINTGA IXTISOSLASHGAN SPORTCHILARNING TAYYORGARLIK DAVRI MAKROSIKLIDA ENERGIYA TA'MINOTI TIZIMLARIGA ASOSLANGAN MASHG‘ULOTLARNI REJALASHTIRISH
Mazkur maqolada sprintga ixtisoslashgan sportchilarning tayyorgarlik davri makrosiklida energiya ta’minoti tizimlariga asoslangan mashg‘ulotlarni rejalashtirish masalalari yoritilgan. Sportchilarning aerob, anaerob-alaktat va anaerob-glikolitik imkoniyatlarini rivojlantirishga qaratilgan mashg‘ulot yuklamalarining yillik sikl bo‘yicha taqsimlanishi tahlil qilingan. Energiya ta’minoti tizimlarining bosqichma-bosqich rivojlantirilishi sportchilarning maxsus ish qobiliyati, tezlik-kuch sifatlari va musobaqa faoliyati samaradorligini oshirishga xizmat qilishi aniqlangan. Tadqiqot natijalari asosida mashg‘ulot jarayonini optimallashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
TOSHKENT SHAHRIDAGI YER USTI METROPOLITENI QURILISHIDAGI GEODEZIK ISHLAR
Ushbu maqolada Toshkent shahrida qurilayotgan yer usti metropoliteni liniyalarida bajarilgan geodezik ishlar va ularning aniqligini baholash masalalari ko‘rib chiqilgan. Asosiy e’tibor geodezik tayanch tarmoqlarini barpo etish hamda poligonometriya va nivelirlash ishlari aniqligini aniqlashga qaratilgan. O‘lchash natijalari asosida o‘rta kvadratik va bog‘lanmaslik xatoliklari hisoblab chiqilib, me’yoriy talablarga mosligi tekshirilgan. GNSS texnologiyalari va elektron asboblar yordamida yuqori aniqlikdagi o‘lchovlar bajarilgan. Qurilish jarayonida geodezik nazorat doimiy olib borilib, loyiha aniqligi ta’minlangan. Natijada bajarilgan geodezik ishlarning ishonchliligi va aniqligi yuqori darajada ekanligi asoslab berilgan.
THE TRANSNATIONAL NATURE OF CYBERCRIME AND INTERNATIONAL LEGAL FRAMEWORKS FOR ITS PREVENTION AND COMBATING
This article analyzes the transnational nature of cybercrime, the main factors that give rise to it, and international legal mechanisms for combating it. The study is based on the fact that the development of the Internet and information and communication technologies has created new forms of crime, and cybercrime is characterized by the fact that it bypasses territorial borders, electronic evidence is located in different jurisdictions, and the complexity of identifying criminals. The article analyzes the United Nations approach to transnational crime, the Budapest Convention, and other international legal instruments. It also examines the role of states, non-state organizations, organized criminal groups, and individuals as subjects of cybercrime. The study concludes that in order to effectively combat cybercrime, it is necessary to strengthen international cooperation, improve mechanisms for working with electronic evidence, and harmonize national legislation with international standards.
ODDIY OSHQOVOQ (CUCURBITA PEPO L.) O‘SIMLIGINING MINERAL VA FITOKIMYOVIY TARKIBINI ICP-OES VA HPLC USULLARI YORDAMIDA TAHLIL QILISH
Mazkur ilmiy tadqiqotda oddiy oshqovoq (Cucurbita pepo L.) o‘simligining urug‘ va meva qismlaridagi mineral elementlar hamda biologik faol fitokimyoviy birikmalar zamonaviy instrumental tahlil usullari — ICP-OES (Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectrometry) va HPLC (High Performance Liquid Chromatography) yordamida kompleks tarzda o‘rganildi. Tadqiqotning asosiy maqsadi o‘simlikning kimyoviy tarkibini chuqur tahlil qilish hamda uning biologik va farmakologik potensialini ilmiy asoslashdan iborat. ICP-OES tahlil natijalariga ko‘ra o‘simlik urug‘larida kaliy (K), magniy (Mg), temir (Fe), rux (Zn) va kaltsiy (Ca) kabi muhim makro va mikroelementlar mavjudligi aniqlandi. Ushbu elementlar yurak-qon tomir tizimi faoliyatini qo‘llab-quvvatlash, asab impulslarini uzatish, immun tizimini mustahkamlash hamda metabolik jarayonlarni tartibga solishda muhim ahamiyat kasb etadi. HPLC tahlili natijalari esa o‘simlik ekstraktida ferul kislotasi, kofein kislotasi, kvercetin, luteolin, linol va olein kislotalari kabi biologik faol birikmalar mavjudligini ko‘rsatdi. Ushbu moddalar yuqori antioksidant, yallig‘lanishga qarshi, immunomodulyator hamda kardioprotektiv xususiyatlarga ega. Olingan natijalar Cucurbita pepo L. o‘simligining yuqori biologik qiymatga ega ekanligini tasdiqlaydi. Mazkur o‘simlik nafaqat oziq-ovqat manbai, balki farmatsevtik va nutrasevtik mahsulotlar ishlab chiqarishda istiqbolli tabiiy xomashyo sifatida muhim ahamiyatga ega.
BASKETBOLCHILARDA MUVOZANAT QOBILIYATINI RIVOJLANTIRISHNING ILMIY-METODIK ASOSLARI
Bugungi kunda zamonaviy basketbol yuqori tezlik, tezkor fikrlash va murakkab texnik harakatlarni talab qiluvchi sport turi hisoblanadi. O‘yin jarayonida sportchi tez yo‘nalish o‘zgartirishi, sakrashi, raqib bilan kurashishi va shu bilan birga tana muvozanatini saqlab qolishi kerak. Basketbolchilarning texnik va taktik tayyorgarligida muvozanat qobiliyati muhim ahamiyat kasb etadi. Muvozanat sportchining harakatlarni aniq bajarishi, yiqilmasligi va murakkab vaziyatlarda tanani boshqara olishini ta’minlaydi. So‘nggi yillarda sport amaliyotida koordinatsion va muvozanat mashqlariga katta e’tibor qaratilmoqda. Chunki muvozanat qobiliyati rivojlangan sportchilar texnik harakatlarni samaraliroq bajaradi va o‘yin davomida kamroq xato qiladi. Shu sababli basketbolchilarda muvozanat qobiliyatini rivojlantirish masalasi dolzarb ilmiy muammolardan biri hisoblanadi.
KORRUPSIYAGA QARSHI KURASHISH – JAMIYAT TARAQQIYOTINING ASOSI
Mamlakatimizda olib borilayotgan tub islohotlar sharoitida davlat qurilishi va huquqiy si[1]yosatning mazmun va mohiyatini aniqlashtirish, uning maqsad va vazifalarini islohotlarning bugungi taraqqiyoti asosida shakllantirib borish, inson manfaatlarini ta’minlashning strategik jihatdan yangi vositalar bilan bir qatorda, ham taktik xususiyatga ega bo‘lgan yangi usullarni qo‘llash, shaxs hamda jamiyat manfaatlarini yanada samaraliroq himoya qilish, korrupsiyaning oldini olishning huquqiy mexanizmlarini takomillashtirish ehtiyoji vujudga kelishi bilan belgilanadi. [1] T.Xojiyev “Korrupsiyaga qarshi kurashish fuqarolik jamiyatini rivojlantirishning ustuvor sharti” О‘quv -uslubiy majmua Toshkent-2022 yil
YOSH GIMNАSTIKАCHILАRNI BOSHLАNG‘ICH TАYYORGАRLIK BOSQICHIDА MАXSUS JISMONIY TАYYORGАRLIK VOSITАLАRI TUZILISHI VА MАZMUNI
Ushbu maqolada boshlang‘ich tayyorgarlik bosqichida yosh gimnastikachilarning umumiy va maxsus jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirish ko‘rsatkichlari tahlil qilindi.
HUDUDIY RIVOJLANISHDA ICHKI VA TASHQI TURIZMNI RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARI
Ushbu maqola Oʻzbekiston Respublikasining turizm siyosati va uning rivojlanish asoslari shuningdek hududiy rivojlanishda ichki va tashqi turizmni rivojlantirish mexanizmlarini belgilash va ularni amalga oshirish, davlatning yuqori standartlarni qabul qilishi va ushbu standartlar darajasida rivojlanishi doirasidagi chora tadbirlarni oʻz ichiga oladi. Shuningdek turizmni barqaror rivojlantirishning ahamiyati va raqamli texnologiyalar orqali turizmni rivojlantirish va mamlakatni jahon miqyosidagi o’rnini yuksaltirish kabi vazifalarni qamrab oladi.
BOSH MIYA FALAJIGA CHALINGAN BOLALARDA PSIXOMOTOR RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada miya falaji bilan og‘rigan 1–3 yoshli bolalarda motor, sensor, kognitiv va nutq rivojlanishi o‘ziga xos xususiyatlari yoritiladi. Erta yoshdagi miya motor patologiyasi natijasida harakat, idrok, nutq va kognitiv jarayonlarning nomuvofiq va notekis shakllanishi, sensor tizimlar integratsiyasining buzilishi hamda manipulyativ faoliyatdagi cheklanishlar tahlil qilinadi. Tadqiqotlar natijasi erta tashxis va kompleks korreksion-pedagogik aralashuvning kognitiv faollikni rivojlantirishda yuqori samaradorlikka ega ekanligini ko‘rsatadi.
DAVLAT XIZMATCHILARINING KASBIY RIVOJLANISHI VA MERITOKRATIYANI HUQUQIY MUSTAHKAMLASH
Mazkur maqolada davlat xizmatchilarining kasbiy rivojlanishini ta’minlashda meritokratiya tamoyilining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Meritokratiya bilim, malaka va natijaga asoslangan boshqaruv modeli sifatida davlat xizmatining samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Maqolada Singapur davlatining ilg‘or tajribasi asosida KPI, Individual Development Plan (IDP), kompetensiya modeli va raqamli o‘qitish platformalari orqali davlat xizmatchilarini rivojlantirish mexanizmlari yoritilib, O‘zbekiston sharoitida ushbu tizimni joriy etish imkoniyatlari va istiqbollari yuzasidan takliflar bildiriladi.
Mazkur maqolada multimedia tushunchasining mazmun-mohiyati, uning axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridagi o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Multimedia texnologiyalarining asosiy tarkibiy qismlari, jumladan matn, grafika, audio, video va animatsiya elementlarining o‘zaro integratsiyasi tahlil qilingan. Shuningdek, multimedianing interaktiv va nointeraktiv turlari, ularning qo‘llanilish sohalari hamda ta’lim, biznes, ommaviy axborot vositalari va raqamli kommunikatsiyadagi amaliy ahamiyati ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijasida multimedia texnologiyalarining axborotni samarali uzatish, qabul qilish va vizuallashtirishdagi ustunliklari asoslab berilgan.
EXISTENTIAL CONFLICT AND ILLUSION IN EDWARD ALBEE’S ABSURD DRAMA
This paper investigates the role of existential conflict and illusion in the absurd drama of Edward Albee. While often associated with the Theatre of the Absurd, Albee’s works demonstrate a distinctive blend of psychological realism and philosophical inquiry. By analyzing The American Dream and A Delicate Balance, this study reveals how Albee constructs dramatic tension through illusion, identity crises, and moral ambiguity. Using the IMRAD format, the article highlights how absurd aesthetics serve as a tool for exposing the instability of human values and relationships in modern society.
ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ ВОССТАНОВИТЕЛЬНОГО ПРАВОСУДИЯ В УГОЛОВНОМ ПРОЦЕССЕ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН И РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
В статье проводится сравнительно-правовой анализ соотношения публичных и частных начал в уголовном судопроизводстве Республики Казахстан и Республики Узбекистан. Исследуются особенности участия представителей гражданского общества в уголовном процессе, а также механизмы реализации принципов восстановительного правосудия в национальном законодательстве двух государств. Рассматриваются процессуальные формы привлечения общественности к осуществлению правосудия, включая деятельность понятых, медиаторов, общественных обвинителей и защитников, присяжных и народных заседателей. Особое внимание уделяется различиям в подходах Казахстана и Узбекистана к обеспечению баланса между публичными интересами государства и частными интересами участников уголовного процесса. Анализируются институты ускоренного, упрощенного и восстановительного судопроизводства, их значение для защиты прав потерпевших, ресоциализации правонарушителей и повышения эффективности уголовного правосудия. На основе проведенного исследования сформулированы предложения по совершенствованию уголовно-процессуального законодательства и развитию механизмов взаимного заимствования положительного правового опыта двух государств.
ХОРИЖИЙ ДАВЛАТЛАР (НАТО ТИЗИМИ, ШҲТ ДАВЛАТЛАРИ ВА БОШҚА ЕТАКЧИ МАМЛАКАТЛАР) ҲАРБИЙ АКАДЕМИЯЛАРИДА ЎҚИТИШ МЕТОДЛАРИНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ
Мазкур мақолада НАТО тизими (АҚШ, Буюк Британия, Германия) ва ШҲТ давлатлари (Хитой, Россия) каби етакчи мамлакатларнинг олий ҳарбий академияларида қўлланилаётган ўқитиш методларининг ўзига хос хусусиятлари қиёсий таҳлил қилинган. Мақола матни умумий геосиёсий ўзгаришлар ва замонавий ҳарбий таҳдидлардан соҳавий дидактиканинг хусусий методларига йўналтирилган ҳолда баён этилган. Тадқиқотда НАТО тизимига хос бўлган сценарийли ўқитиш (Scenario-based learning), кейс-стади, «Синдирилган синф» (Flipped classroom) концепцияси ҳамда ШҲТ давлатларига хос бўлган қатъий иерархик таълим модели, реал шароитларга яқинлаштирилган тактик машқлар ва муҳандислик тайёргарлигининг ўзаро фарқли ва умумий жиҳатлари инновационлик, мослашувчанлик ва қарор қабул қилиш мустақиллиги мезонлари асосида очиб берилган. Хориж тажрибаси асосида миллий ҳарбий таълим тизими ва жамоат хавфсизлиги соҳасида кадрлар тайёрлашни «Маҳалла еттилиги» институти билан уйғунлаштириш, дуал ва рақамли таълим моделлларини такомиллаштириш бўйича амалий таклифлар илгари сурилган.
ҲАРБИЙ ТАЪЛИМ ЖАРАЁНИГА РАҚАМЛИ ТЕХНОЛОГИЯЛАР, СУНЪИЙ ИНТЕЛЛЕКТ МОДЕЛЛАРИ ВА VR-СИМУЛЯТОРЛАРНИ ИНТЕГРАЦИЯ ҚИЛИШ ОРҚАЛИ ЎҚИТИШ МЕТОДЛАРИНИ ОПТИМАЛЛАШТИРИШ
Мазкур мақолада олий ҳарбий таълим муассасалари ва жамоат хавфсизлиги соҳасида кадрлар тайёрлаш тизими самарадорлигини ошириш мақсадида рақамли технологиялар, сунъий интеллект (СИ) моделлари ва VR-симуляторларни интеграция қилишнинг педагогик-психологик ва услубий асослари фундаментал таҳлил қилинган. Мақола матни умумий геосиёсий ва технологик трансформация тенденцияларидан ҳарбий дидактиканинг хусусий масалаларига йўналтирилган бўлиб, когнитив юкламани бошқариш, виртуал стресс-индукция ва касбий автоматизмни шакллантириш хусусиятлари ёритилган. Соҳадаги мавжуд муаммолар аниқланиб, миллий хизмат муҳити ва «Маҳалла еттилиги» тизимига мослашган рақамли полигонлар ҳамда VR-кейсларни яратиш бўйича илмий таклифлар, шунингдек, уларнинг натижадорлигини баҳоловчи тўртта мезон (натижавийлик, вақт, ресурс, психологик барқарорлик) асослаб берилган.
СУД ҲОКИМИЯТИНИ АМАЛГА ОШИРИШДА ЖАМОАТЧИЛИК ИШТИРОКИНИНГ ҲУҚУҚИЙ ТАБИАТИ
Мазкур мақолада суд ҳокимиятини амалга оширишда жамоатчилик иштирокининг ҳуқуқий табиати Ўзбекистон Республикаси Конституцияси, “Судлар тўғрисида”ги Қонун, “Жамоатчилик назорати тўғрисида”ги Қонун, шунингдек, одил судлов соҳасидаги 2025 йилги қонунчилик янгиликлари ва халқаро стандартлар асосида таҳлил қилинади. Тадқиқотнинг асосий тезиси шундан иборатки, жамоатчилик иштироки суд ҳокимиятининг мустақиллигига зид бўлмаган ҳолда, унинг ошкоралиги, жавобгарлиги ва ижтимоий легитимлигини таъминловчи ҳуқуқий институтдир; у судья ваколатини алмаштирмайди, балки одил судлов устидан демократик-ҳуқуқий назорат ва ахборот очиқлигини кучайтириш вазифасини бажаради. Шу билан бирга, қонунчиликдаги “очиқ суд мажлиси”, “ахборот олиш ҳуқуқи”, “оммавий ахборот воситалари иштирокида кузатиш”, “халқ маслахатчилари” ва “масофадан иштирок этиш” механизмлари жамоатчилик иштирокининг турли ҳуқуқий шаклларини вужудга келтирган.
TALABALARNING IJTIMOIY-MADANIY KOMPETENTLIGINI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI
Ushbu maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarning ijtimoiy-madaniy kompetentligini shakllantirishning nazariy-uslubiy asoslari tahlil qilinadi. Ijtimoiy-madaniy kompetentlik tushunchasining mohiyati, tarkibiy tuzilishi va pedagogik mazmuni kompetensiyaviy, madaniyatshunoslik hamda shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvlar nuqtai nazaridan o‘rganiladi. Shuningdek, ushbu kompetentlikni shakllantirishning psixologik-pedagogik shart-sharoitlari, tarkibiy komponentlari va kasbiy ta’lim jarayonida amalga oshirish imkoniyatlari yoritiladi.
ВЛИЯНИЕ СПЕЦИАЛЬНЫХ КООРДИНАЦИОННЫХ УПРАЖНЕНИЙ НА ЭФФЕКТИВНОСТЬ ТЕХНИЧЕСКИХ ДЕЙСТВИЙ БАСКЕТБОЛИСТОВ
В статье рассматривается значение специальных координационных упражнений в совершенствовании технической подготовленности баскетболистов. Анализируются теоретические положения и современные представления о развитии координационных способностей, их влиянии на качество выполнения технических действий и успешность соревновательной деятельности. Приведен пример структуры педагогического эксперимента с оценкой показателей до и после применения комплекса упражнений. Материал может служить основой для дальнейшего собственного исследования автора.
REŃLI SÚWRET SABAQLARÍNDA NATYURMORT HÁM PEYZAJ ISLEW PROCESSINDE STUDENTLER TÁREPINEN JOL QOYÍLATUǴÍN TIYKARǴÍ QÁTELIKLER HÁM OLARDÍ SAPLASTÍRÍW JOLLARÍ
Maqalada joqarı oqıw orınlarınıń kórkem-óner baǵdarı studentleriniń ámeliy shınıǵıwlar (natyurmort hám peyzaj) dawamında jol qoýatuǵın tiykarǵı teoriyalıq hám ámeliy qátelikleri, olardıń kelip shıǵıw sebepleri hám bul mashqalalardı saplastırıwdıń kórkem-pedagogikalıq metodikası analiz etiledi. Súwretlew sawatxanlıǵın Arttırıwda reńtanıw, kompoziciya hám keńislik nızamlıqların durıs qollanıw boyınsha usınıslar berilgen.
TALABALARNING MA’NAVIY-AXLOQIY TARBIYASIDA BURCH HISSINING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada talabalarning ma’naviy-axloqiy tarbiyasida burch hissining psixologik xususiyatlari tahlil qilingan. Burch hissining shaxs kamolotidagi o‘rni, uning axloqiy kompetensiyani shakllantirishdagi ahamiyati hamda talabalarning mas’uliyat, intizom, vatanparvarlik va ijtimoiy faollik sifatlarini rivojlantirishga ta’siri yoritilgan. Shuningdek, burch hissining motivatsion, emotsional va irodaviy jihatlari pedagogik-psixologik nuqtai nazardan asoslangan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, talabalarda burch hissini rivojlantirish ma’naviy-axloqiy tarbiya samaradorligini oshirish, shaxsning ijtimoiy va kasbiy kamolotini ta’minlashning muhim omili ekanligi aniqlangan.
ABDURAHMON JOMIYNING ARAB TILI GRAMMATIKASIGA QOʻSHGAN HISSASI: MANBASHUNOSLIK VA NAZARIY TAHLIL
Ushbu maqolada Abdurahmon Jomiyning arab tili grammatikasiga qoʻshgan hissasi manbalar tanqidi va qiyosiy tahlil asosida oʻrganiladi. Jomiyning asarlarida grammatika qoidalarini sharhlash usuli, atamalarni barqarorlashtirish hamda o‘quv jarayoniga moslashtirish tamoyillari aniqlanadi. Tadqiqot natijalari Jomiyning nahv va sarf masalalarini izchil bayon qilgani, Sharq madrasalarida grammatika didaktikasini takomillashtirgani bilan ilmiy qiymat kasb etishini ko‘rsatadi.
ORGANIZING KURASH CLASSES USING MODERN EDUCATIONAL TECHNOLOGIES
This article explores the implementation of modern educational technologies in the teaching of Kurash, a traditional martial art. It discusses innovative pedagogical approaches, the integration of digital tools, and the impact on student engagement and skill acquisition.
MONITORING TRAINING AND COMPETITIVE LOADS IN KURASH SPORTS BASED ON MODERN TECHNOLOGIES
This article explores the integration of modern technologies in monitoring training and competition loads in Kurash, a traditional martial art. It highlights the benefits of these technologies in enhancing performance and preventing injuries, providing insights into their application in sports science.
METHODS FOR ANALYZING THE TECHNICAL AND TACTICAL ACTIONS OF KURASH WRESTLERS USED IN COMPETITIVE ACTIVITIES
This article analyzes the techniques and tactical movements employed by kurash wrestlers during competitions. By examining various methodologies, the study aims to enhance understanding of effective strategies and improve performance in the sport.