Ключевые слова
Аннотация
Mazkur maqolada iqtisodiy sud ishlarini yuritishda raqamli dalillardan foydalanishning nazariy va protsessual-huquqiy muammolari tahlil qilinadi. 2024-yil 21-noyabrdagi O‘RQ-1003-son Qonun bilan Iqtisodiy protsessual kodeksga elektron ma’lumotlar va raqamli dalillar to‘g‘risidagi maxsus normalar kiritilganidan keyin muammo raqamli dalilni huquqiy tan olishdan uni amaliy tekshirish va baholash standartlarini shakllantirish bosqichiga o‘tgani asoslanadi. Milliy ilmiy tadqiqotlar, xorijiy doktrina va xalqaro standartlar qiyosiy tahlil qilinib, elektron pochta, messenjer yozishmalari, skrinshotlar, bank va platforma qaydlari, audio-video materiallar hamda avtomatik hosil bo‘ladigan tizim ma’lumotlarini baholash uchun aloqadorlik, maqbullik, haqiqiylik, yaxlitlik, ishonchlilik, to‘liqlik, vaqt aniqligi va qayta tekshiriluvchanlik mezonlaridan iborat model taklif etiladi. Shuningdek, raqamli dalil tavsifnomasi, dalilning harakatlanish zanjirini qayd etish, uchinchi shaxs platformalaridagi ma’lumotlarni tezkor saqlab qolish va Oliy sud darajasida texnologik neytral tekshiruv mezonlarini ishlab chiqish yuzasidan takliflar ilgari suriladi.
Библиографические ссылки
Casey, E. (2011). Digital Evidence and Computer Crime: Forensic Science, Computers and the Internet (3rd ed.). Academic Press.
Council of Europe. (2019). Electronic Evidence in Civil and Administrative Proceedings: Guidelines and Explanatory Memorandum. Strasbourg. https://www.coe.int/en/web/cdcj/activities/digital-evidence
Davletova, K. X. (2025). Iqtisodiy sud ishlarini yuritishda axborot-texnologiyalarini qo‘llashning o‘ziga xos xususiyatlari [PhD dissertatsiyasi avtoreferati]. O‘zbekiston Respublikasi Huquqni muhofaza qilish akademiyasi. https://oak.uz/pages/26916
Mason, S., & Seng, D. (2021). Electronic Evidence and Electronic Signatures (5th ed.). London.
O‘zbekiston Respublikasining Iqtisodiy protsessual kodeksi. (2018, 24-yanvar). Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. https://lex.uz/docs/-3523891
O‘zbekiston Respublikasining 2024-yil 21-noyabrdagi O‘RQ-1003-son ‘O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga raqamli dalillar bilan ishlash tizimini takomillashtirishga qaratilgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida’gi Qonuni. https://lex.uz/docs/-7228758
O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 12-oktabrdagi O‘RQ-793-son ‘Elektron raqamli imzo to‘g‘risida’gi Qonuni. https://lex.uz/docs/-6234904
O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 29-sentabrdagi O‘RQ-792-son ‘Elektron tijorat to‘g‘risida’gi Qonuni. https://lex.uz/docs/-6213382
Pirmatov, O. Sh. (2020). The procedural aspects of electronic evidence in civil litigation: Experience of Uzbekistan. PalArch’s Journal of Archaeology of Egypt/Egyptology, 17(7), 9192–9199. https://archives.palarch.nl/index.php/jae/article/view/3857
Pirmatov, O. Sh. (2023a). Fuqarolik sud ishlarini raqamlashtirish va virtuallashtirish [DSc dissertatsiyasi avtoreferati]. Toshkent davlat yuridik universiteti. https://oak.uz/pages/14906
Pirmatov, O. (2023b). Problems of evaluation of digital evidence based on blockchain technologies. JANUS.NET e-journal of International Relations, 14(1). https://doi.org/10.26619/1647-7251.14.1.01 https://doi.org/10.26619/1647-7251.14.1.01
Pirmatov, O. (2024). Legal nature of evidence in economic and civil court proceedings. Web of Scientist: International Scientific Research Journal, 5(1). https://wos.academiascience.org/index.php/wos/article/view/4645
UNCITRAL. (1996). UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce with Guide to Enactment. United Nations. https://uncitral.un.org/en/texts/ecommerce/modellaw/electronic_commerce