SEMIZLIK VA DIABETIK TOVON SINDROMI BO‘LGAN BEMORLARDA PASTKI OYOQ ARTERIAL QON TOMIRLARINING OPERATIV ANATOMIYASI HAMDA ANGIOPATIYA RIVOJLANISH XAVF OMILLARI

Аннотация

Semizlik va qandli diabetning uzoq muddatli asoratlari fonida rivojlanadigan diabetik tovon sindromi pastki oyoq to‘qimalarining qon bilan ta’minlanishi buzilishi, periferik arterial kasallik, neyropatiya va infeksion-yallig‘lanish jarayonlari bilan chambarchas bog‘liq. Ayniqsa, semizlik, uzoq davom etgan giperglikemiya, arterial gipertenziya, dislipidemiya va chekish kabi omillarning birgalikda mavjudligi pastki oyoq arteriyalarida aterosklerotik va okklyuzion o‘zgarishlar rivojlanish xavfini oshiradi. Mazkur maqolada semizlik va diabetik tovon sindromi bo‘lgan bemorlarda pastki oyoq arterial qon tomirlarining operativ anatomiyasi, arterial qon ta’minotining asosiy yo‘llari, tizza osti arteriyalarining klinik ahamiyati hamda diabetik angiopatiya rivojlanishining asosiy xavf omillari tahlil qilinadi. Pastki oyoqning arterial qon ta’minotida son arteriyasi, tizza osti arteriyasi, oldingi va orqa katta boldir arteriyalari, kichik boldir arteriyasi, oyoq panjasi arteriyalari va plantar arterial yoyning o‘rni yoritiladi. Zamonaviy ma’lumotlarga ko‘ra, diabet bilan bog‘liq periferik arterial kasallik ko‘pincha ko‘p segmentli xarakterga ega bo‘lib, tizza osti arteriyalarining zararlanishi bilan tavsiflanadi. 2025-yilgi ilmiy sharhlarda diabetik oyoqda arterial zararlanishning tizza osti, to‘piqdan past va mayda arterial shakllari alohida anatomik fenotiplar sifatida ko‘rib chiqilgan.