Keywords
Abstract
Мазкур мақолада Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларда ҳаракат қилиш давлат тизими (ФВДТ) доирасида профилактикага асосланган хавф бошқарув моделини шакллантириш ва такомиллаштириш масалалари таҳлил қилинган.
Тадқиқотда миллий тажриба асосида тизимнинг амалдаги ҳолати, унинг профилактика йўналишидаги имкониятлари ва мавжуд муаммолари ўрганилган.
Анъанавий реактив ёндашувдан проактив, хавфларни эрта аниқлаш ва прогнозлашга асосланган бошқарув моделига ўтиш зарурати илмий жиҳатдан асосланган.
Хавфларни комплекс баҳолаш, профилактика чора-тадбирларини режалаштириш ва ресурсларни самарали тақсимлаш механизмлари таклиф этилган. Мақола ФВДТ самарадорлигини ошириш ва аҳоли ҳамда ҳудудларни ишончли муҳофаза қилиш даражасини юксалтиришга қаратилган илмий-амалий ёндашувларни ўз ичига олади.
References
Ўзбекистон Республикасининг “Аҳолини ва ҳудудларни табиий ҳамда техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш тўғрисида”ги Қонуни. ЎРҚ-790, 17.08.2022.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва бундай вазиятларда ҳаракат қилиш давлат тизими фаолиятини самарали ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 171-сон қарори. 29.04.2023.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Фавқулодда вазиятлар органлари фаолиятини янада такомиллаштиришга доир ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-310-сон қарори. 20.10.2025.
Ўзбекистон Республикасининг “Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ-1090-сон Қонуни. 23.10.2025.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Фавқулодда вазият рўй бериш хавфи ёки фавқулодда вазият рўй берганлиги ҳақида хабар беришнинг автоматлаштирилган тизимини ривожлантириш ҳамда ундан самарали фойдаланишни ташкил этиш тўғрисида”ги 361-сон қарори. 11.08.2023.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Табиий, техноген ва экологик хусусиятли фавқулодда вазиятлар мониторинги, ахборот алмашинуви ва прогнозлаш ягона тизимини ташкил этиш тўғрисида”ги 1027-сон қарори. 28.12.2017.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Фавқулодда вазиятларни бартараф этиш учун молиявий ва моддий ресурслар захираларини яратиш, улардан фойдаланиш ва уларни қайта тиклаш тартиби тўғрисидаги Низомни тасдиқлаш ҳақида”ги 137-сон қарори. 15.02.2019.
United Nations Office for Disaster Risk Reduction. Sendai Framework for Disaster Risk Reduction 2015–2030. – Geneva, 2015.
Federal Emergency Management Agency. National Mitigation Framework. – Washington, DC.
ISO 31000:2018. Risk Management – Guidelines. International Organization for Standardization. – Geneva, 2018.
Бекмуродов А.Ш., Рахимов Қ.Т. Фавқулодда вазиятларда хавфларни бошқариш назарияси ва амалиёти. – Тошкент: ФВВ Академияси нашриёти.
Абдураҳмонов Б.Ҳ. Техноген хавфларни баҳолаш ва прогнозлаш усуллари. – Тошкент: “Фан ва технология”, 2020.
UNDP. Disaster Risk Governance and Prevention Systems. – New York, 2019.
World Bank. Building Resilience: Integrating Climate and Disaster Risk into Development. – Washington, DC, 2020.
Coppola D. P. Introduction to International Disaster Management. – Butterworth-Heinemann, 2015.
Alexander D. Principles of Emergency Planning and Management. – Oxford University Press, 2002.
FEMA. Threat and Hazard Identification and Risk Assessment (THIRA) Guide. – Washington, DC.
Z.M.Mirzaaxmedov. “Favqulodda vaziyatlar vazirligida boshqaruvni tashkil etish” Darslik.–T: “Booknomy”, 2023-yil.
Z.M.Mirzaaxmedov. “Xavfsizlik sohasida nazorat” o‘quv qo‘llanma.–T: “Booknomy”, 2023-yil.
Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитаси маълумотлари. Фавқулодда вазиятлар статистик кўрсаткичлари (охирги йиллар бўйича). – Тошкент