Abstract
Maqolada xalqaro tijorat arbitrajida res judicata tamoyilining mazmuni, huquqiy asoslari va arbitraj amaliyotida qanday qo’llanilishiga oid dolzarb masalalarni tahlil qiladi. Xalqaro tijorat arbitrajida nizolarni qayta ko’rib chiqishni oldini olish, arbitraj qarorlarining yakuniy va majburiy kuchini ta’minlash bu tamoyilning asosiy vazifasidir.
Shu bilan birga, O’zbekiston Respublikasi amaldagi qonunchiligi doirasida arbitraj qarorlarining yakuniyligi, tan olinishi va ijrosi bilan bo’g’liq normalar o’rganiladi. Bundan tashqari, Shveytsariya va Shvetsiya davlatlari xalqaro tijorat arbitrajida res judicata tamoyilining qo’llanilishi, arbitraj qarorlarining yakuniy kuchi va kollizion holatlarda qo’llaniladigan mezonlari taqqoslash orqali xorijiy tajriba tahlil qilinadi.
Xorijiy tajribani o’rganish natijasida O’zbekiston arbitraj tizimini takomillashtirish, arbitraj qarorlarini barqarorligini oshirish va yakuniylik tamoyilini mustahkamlashga doir takliflar berilgan. Tadqiqot natijalari arbitraj institutlari faoliyatini barqarorlashtirish va investetsion muhitda ishonchni oshirishga xizmat qiladi.
References
I.Xalqaro konvensiyalar:
Xalqaro konvensiyalar United Nations. (1958). Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards (New York Convention). https://www.newyorkconvention.org
II.Milliy qonunchilik sud qarorlari va xalqaro normativ hujjatlar:
O‘zbekiston Respublikasi “Arbitraj sudlari to‘g‘risida”gi Qonun. https://lex.uz/docs/-5294106
Swiss Federal Council. (2021). Swiss Private International Law Act (PILA). https://www.fedlex.admin.ch
Swiss Federal Tribunal. (2020). Selected arbitration decisions. https://www.bger.ch
Swedish Government. (2019). Swedish Arbitration Act (SFS 1999:116, amended 2019). https://www.government.se
Supreme Court of Sweden. (2018). Case law on arbitration matters. https://www.domstol.se
International Law Association. (2006). Final report on res judicata and arbitration. https://www.ila-hq.org
III.Kitoblar
Born, G. B. (2021). International commercial arbitration (3rd ed.). Kluwer Law International.
Gaillard, E., & Savage, J. (Eds.). (1999). Fouchard, Gaillard, Goldman on international commercial arbitration. Kluwer Law International.
Schaffstein, S. (2016). The doctrine of res judicata before international commercial arbitral tribunals. Oxford University Press https://qmro.qmul.ac.uk/xmlui/bitstream/handle/123456789/8665/Sch affstein_S_PhD_Final.pdf
IV.Maqolalar va ilmiy tadqiqotlar:
Gränicher, A. (2018). The scope of res judicata in Swiss arbitration law. ASA Bulletin
Radicati di Brozolo, L. G., & Ponzano, F. (2024). How to assess the res judicata effects of international arbitral awards: Giving concreteness to an autonomous approach. Arbitration International
Khalilova, Z. (2020). Practice of commercial arbitration and recognition and enforcement of foreign arbitral awards concerning disputes in Uzbekistan: A comparison with Germany (Doktorlik dissertatsiyasi).
Nurmuxammedova, F. F. (2025). O‘zbekiston Respublikasida investitsiya shartnomalari va arbitraj institutlarini takomillashtirish masalalari. Journal of Science-Innovative Research in Uzbekistan
The doctrine of res judicata before international arbitral tribunals (Doctoral dissertation). Queen Mary University of London & University of Geneva.