Keywords
Abstract
Maktabgacha yoshdagi bolalar shaxsining shakllanishida o‘yin faoliyati alohida o‘rin tutadi. Ayniqsa, bolaning idrok jarayoni — ya’ni atrof-muhitdagi narsalarni, ularning xususiyatlarini, shakli, rangi, hajmi, tovushi va boshqa belgilarini anglab yetish qobiliyati — o‘yin jarayonida faol rivojlanadi. O‘yin bola uchun nafaqat hordiq chiqarish vositasi, balki uning aqliy, hissiy va ijtimoiy taraqqiyotining asosiy omillaridan biridir.O‘yin orqali bola atrofdagi olamni kuzatadi, narsalar o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglaydi va ularni o‘z tajribasiga tayanib tushunishga harakat qiladi. Masalan, qurilish o‘yinlari bolaning fazoviy tasavvurini kengaytirsa, rolli o‘yinlar (“shifokor”, “o‘qituvchi”, “do‘konchi” va hokazo) uning kuzatuvchanligini, eslab qolish qobiliyatini va tafakkurini faollashtiradi. Bunday o‘yinlarda bola kattalar faoliyatini taqlid qilish orqali hayotiy voqealarni o‘zicha idrok etadi va ularni qayta yaratadi.Shuningdek, o‘yin faoliyati davomida bola bir vaqtning o‘zida bir necha analizatorlardan foydalanadi — ko‘radi, eshitadi, sezadi, harakat qiladi.
Shu sababli o‘yin jarayoni sezgi organlarining uyg‘un ishlashiga, diqqatning barqarorlashishiga va idrokning aniqlashishiga yordam beradi. O‘yin orqali bolalarda tafakkur, xotira va tasavvur bilan bir qatorda nutq ham rivojlanadi.
Chunki har bir o‘yin muloqot va fikr almashishni talab etadi.
References
Xolmatova, Z. (2017). Maktabgacha ta'limda o‘yinlar va ularning bolalar rivojlanishidagi o‘rni. Toshkent: O‘qituvchi.
Ahmadjonova, R. (2019). Bolalar psixologiyasi va pedagogikasining nazariy asoslari. Samarqand: SamDU.
Yuldashev, M. (2015). Maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishi va o‘yinlar. Tashkent: Fan va texnologiya.
Tashpulatov, A. (2018). Pedagogik yondashuvlar va bolalar rivojlanishida o‘yinlarning roli. Toshkent: Ma’rifat. 155 borasida nazariy Maktabgacha yoshdagi bolalar idrokining rivojlanishida o`yinning roli yondashuvlar
Sattorova, Z. (2016). O‘yinlar va bolalar ta'limida zamonaviy metodlar. Buxoro: BuxDU.
Isroilov, U. (2017). Bolalar ta'limi: nazariy yondashuvlar va amaliyot. Toshkent: Akademnashr.
Asimov, A. (2014). Maktabgacha yoshdagi bolalarda motor ko‘nikmalarining rivojlanishi. Tashkent: O‘qituvchi.
Piaget, J. (1952). The Origins of Intelligence in Children. New York: International Universities Press.
Vygotsky, L. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge: Harvard University Press.
Erikson, E. (1963). Childhood and Society. New York: Norton & Company. 11. Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Englewood Cliffs: Prentice-Hall. 12. Goleman, D. (1995). Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. New York: Bantam Books.
Bruner, J. (1966). Toward a Theory of Instruction. Cambridge: Belknap Press. 14. Smirnova, M. (2012). Pedagogical Approaches to Early Childhood Education and Development. Moscow: Pedagogika.
Vygotsky, L. S. (2004). The Psychology of Play and Education in Children. Moscow: Russian Academy of Sciences.
Sodiqova Sh.A. “Maktabgacha pedagogika” darslik T.: “Fan va texnologiya”, 2012
Nishonova Z.T, Alimova G.K. “Bolalar psixologiyasi va uni o‘qitish metodikasi” 2005
Qodirova, M. (2020). Bolalar idrokini rivojlantirishda mashg'ulotlarning o'rni. Архив Научных Публикаций JSPI.
Vygotskiy L.S. Bolalik psixologiyasi. — Toshkent: O‘qituvchi, 1991.
Elkonin D.B. O‘yin psixologiyasi. — Moskva: Pedagogika, 1989.
Zunnunov A., Jo‘raev M. Maktabgacha pedagogika. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2018.
G‘aybullayeva N. Maktabgacha yoshdagi bolalar psixologiyasi. — Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2020.
Shoumarov I. Bolalar idrokining shakllanishida o‘yinning o‘rni. — “Ta’lim va tarbiya” jurnali, 2021, №4.