Keywords
Abstract
Bolalarda o‘pkaning o‘sma kasalliklari pediatriyada kam uchraydigan, ammo yuqori klinik ahamiyatga ega bo‘lgan patologik holatlardan biridir. Ushbu kasalliklar orasida birlamchi va ikkilamchi (metastatik) o‘smalar farqlanadi. Birlamchi o‘pka o‘smalari bolalarda juda kam uchrasa-da, metastatik o‘smalar, ayniqsa boshqa organlardagi malign jarayonlar natijasida ko‘proq kuzatiladi. O‘pka o‘smalarining rivojlanishida genetik omillar, embrional rivojlanishdagi nuqsonlar hamda tashqi muhit ta’siri muhim rol o‘ynaydi. Klinik jihatdan kasallik uzoq vaqt simptomsiz kechishi mumkin, keyinchalik esa yo‘tal, nafas qisilishi, gemoptiziya (qon tupurish), ko‘krak qafasida og‘riq kabi belgilar bilan namoyon bo‘ladi. Diagnostikada rentgenologik tekshiruvlar, kompyuter tomografiya (KT), bronxoskopiya hamda gistologik tahlil asosiy o‘rin tutadi. Davolash usullari o‘smaning turi, joylashuvi va bosqichiga qarab belgilanadi. Asosiy davolash usullari jarrohlik aralashuvi, kimyoterapiya va nur terapiyasidan iborat. Erta tashxis qo‘yish kasallik prognozini sezilarli darajada yaxshilaydi. Shu sababli bolalarda uzoq davom etuvchi nafas yo‘llari simptomlariga jiddiy e’tibor berish muhimdir.
References
Nelson Textbook of Pediatrics – Kliegman R., St. Geme J. va boshqalar. Bolalar kasalliklari bo‘yicha eng asosiy qo‘llanmalardan biri.
Pediatric Oncology: A Comprehensive Guide – Pizzo P.A., Poplack D.G. Bolalar onkologiyasi bo‘yicha mukammal manba.
World Health Organization (WHO) – Bolalar onkologiyasi va o‘pka kasalliklari bo‘yicha rasmiy hisobotlar va tavsiyalar.
American Cancer Society – Saraton kasalliklari epidemiologiyasi va davolash usullari bo‘yicha ma’lumotlar.
National Cancer Institute – O‘pka o‘smalari va pediatrik onkologiya bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar.
Clinical Pediatric Oncology – Sutow W.W., Vietti T.J., Fernbach D.J. Bolalarda o‘sma kasalliklari haqida klassik qo‘llanma.
European Society for Paediatric Oncology – Bolalar onkologiyasi bo‘yicha Yevropa tavsiyalari.
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi – pediatriya va onkologiya bo‘yicha milliy klinik protokollar.
Axmedov M., Karimov Sh. – Pediatriya asoslari (o‘quv qo‘llanma), Toshkent, 2020.
Yuldashev B., Raximov A. – Onkologiya (o‘quv qo‘llanma), Toshkent, 2019.