Abstract
Ушбу мақолада блокчейн тармоқларида рақамли далилларни аниқлаш, қайд этиш ва процессуал расмийлаштиришнинг ўзига хос жиҳатлари таҳлил қилинган. OSINT усуллари, блокчейн-аналитика ва хизмат кўрсатувчи провайдерлардан маълумот олиш орқали жиноий оқимларни кузатиш механизмлари кўриб чиқилган. Шунингдек, рақамли далилларнинг судда мақбуллигини таъминлашда хэш-қийматларни (MD5, SHA-256) ҳисоблаш ва далиллар занжирини узлуксиз юритишнинг аҳамияти асослантирилган. Виртуал активлар билан боғлиқ жиноятларни тергов қилишда суд компьютер-техника ва комплекс экспертизаларни тайинлаш бўйича муаллифлик саволлар тизими таклиф этилган ҳамда соҳадаги мавжуд методик, ҳуқуқий ва ташкилий муаммоларни ҳал этиш юзасидан илмий-амалий тавсиялар ишлаб чиқилган.
References
Анализ и расследование преступлений в сфере криптоактивов: синтез криминалистической методологии, технологий блокчейн-форензики и открытых данных (OSINT) / А. Г. Соломатина // Вестник экономической безопасности. – 2026. – № 2. – С. 103–108.
2026 Crypto Crime Report. – Chainalysis, 2026. – P. 15–20.
Ne'matova M. Q. Raqamli dalillar va ularni protsessual муҳофаза қилиш // Journalss.org. – 2026. – Б. 94–98.
GUIDELINES FOR DIGITAL FORENSICS FIRST RESPONDERS. – Lyon: Interpol, 2024. – P. 18–24.
Basic Manual on the Detection And Investigation of the Laundering of Crime Proceeds Using Virtual Currencies. – Vienna: UNODC, 2022. – P. 25–30.
Цифровые активы в уголовном процессе. Какие пробелы законодательства требуют устранения / Д. Карашев // Crypto Forensic Lab. – 2024. – URL: https://online.zakon.kz (мурожаат санаси: 07.10.2026).
Соломатина А. Г. Кўрсатилган асар. – С. 105.
Kripto-aktivlar aylanmasi sohasidagi xizmatlar provayderlari faoliyatini litsenziyalash tartibi toʻgʻrisidagi nizomни tasdiqlash haqida (2022-yil 15-avgustда roʻyxatdan ўтказилган, roʻyxat raqami 3380) // Qonunchilik маълумотлари миллий базаси. – URL: https://lex.uz/docs/-6158223 (мурожаат санаси: 07.10.2026).
Anorboyev A. U. Jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi kiberjinoyatlarning jinoiy-huquqiy jihatlari: юрид. фан. бўйича фалсафа д-ри (PhD) ... дисс. автореф. – Тошкент: Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, 2025. – Б. 20–24.
DIGITAL DETECTIVES - A Step-By-Step Guide For Cryptocurrency Investigations For Law Enforcement. – Vancouver: Blockchain Intelligence Group, 2024. – P. 22–26.
Блокчейн-аналитика как непроцессуальная форма использования специальных знаний // Сибирские уголовно-процессуальные и криминалистические чтения. – 2025. – № 1. – С. 60–64.
Ne'matova M. Q. Кўрсатилган асар. – Б. 96.
GUIDELINES FOR DIGITAL FORENSICS FIRST RESPONDERS. – P. 35–40.
Basic Manual on the Detection And Investigation of the Laundering of Crime Proceeds Using Virtual Currencies. – P. 45–50.
Tergovga qadar tekshiruvni amalga oshirishda va jinoyatlarni tergov qilish davomida aniqlangan kripto-aktivlarni olib qoʻyish, xatlash, saqlash hamda topshirish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma (Oʻzbekiston Respublikasi IIV, NAPP, Bosh prokuraturasining 2024-yil 25-dekabrdagi qarori, МЮ roʻyxat raqami 3591) // Qonunchilik маълумотлари миллий базаси. – URL: https://lex.uz/docs/-7282772 (мурожаат санаси: 07.10.2026).
Квалификация преступлений, совершаемых с использованием криптовалюты: автореф. дис. ... канд. юридич. наук / В. А. Перов. – Москва, 2024. – С. 18–22.
Соломатина А. Г. Кўрсатилган асар. – С. 107.
Anorboyev A. U. Кўрсатилган асар. – Б. 25.
Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi (1994-yil 22-sentyabr, 2013-XII-son) // Qonunchilik maʼlumotlari миллий базаси. – URL: https://lex.uz/docs/-111460 (мурожаат санаси: 07.10.2026).
Ne'matova M. Q. Кўрсатилган асар. – Б. 97.
2026 Crypto Crime Report – Illicit Crypto Trends & Typologies // TRM Labs. – 2026. – URL: https://www.trmlabs.com (мурожаат санаси: 07.10.2026).
аниқ саҳифалар (бетлар) бўйича кўрсатилди.