Ключевые слова
Аннотация
Mazkur maqola raqamli muhitda jurnalistlarning huquqiy maqomi va transformatsiyasi masalalarini kompleks tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda an’anaviy jurnalistika tushunchasining raqamli davr talablari asosida o‘zgarishi, xususan, mustaqil blogerlar, inflyuyenserlar va fuqarolik jurnalistikasining huquqiy maqomi bilan bog‘liq muammolar yoritilgan. Maqolada O‘zbekiston Respublikasining milliy qonunchiligi, 2025-yilda ishlab chiqilgan yangi qonun loyihalari hamda xalqaro tashkilotlar (RSF, INMA, IFJ) hisobotlari tahlil qilingan. Shuningdek, sun’iy intellekt tizimlarida jurnalistik kontentdan foydalanish va mualliflik huquqini himoya qilish, ijtimoiy tarmoqlarda jurnalistik faoliyatning o‘ziga xos jihatlari hamda jurnalistlar huquqlarining huquqiy kafolatlari bo‘yicha ilmiy asoslangan xulosalar va takliflar ilgari surilgan.
Библиографические ссылки
Normativ-huquqiy hujjatlar:
O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. Jurnalistlik faoliyatini himoya qilish to‘g‘risida: 1997-yil 5-may, 402-I-son (2021-yil 29-sentabrdagi o‘zgartirishlar bilan) // Lex.uz: O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/948030.
O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. Ommaviy axborot vositalari to‘g‘risida: 2007-yil 15-yanvar, O‘RQ-78-son (2020-yil 7-oktabrdagi o‘zgartirishlar bilan) // Lex.uz: O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/142102.
O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. Axborotlashtirish to‘g‘risida: 2003-yil 11-dekabr, 560-II-son (2022-yil 28-iyundagi o‘zgartirishlar bilan) // Lex.uz: O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/6087023.
O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. Kiberxavfsizlik to‘g‘risida: 2022-yil 15-aprel, O‘RQ-764-son // Lex.uz: O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/6184103.
O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. Axborot olishning kafolatlari to‘g‘risida: 1997-yil 24-aprel, 400-I-son (2021-yil 29-sentabrdagi o‘zgartirishlar bilan) // Lex.uz: O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/2378284.
Digital Services Act (DSA). Regulation (EU) 2022/2065 of the European Parliament and of the Council // Official Journal of the European Union. – 2022. – L 277. – P. 1-102. – URL: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32022R2065.
Rasmiy ma’ruzalar va hisobotlar:
Mirziyoyev, Sh. M. OAV va blogerlar bilan uchrashuvdagi nutqi: 2023-yil 27-dekabr [Elektron resurs] / Sh. M. Mirziyoyev // O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy veb-sayti. – URL: https://president.uz.
O‘zbekiston Respublikasi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi. Rasmiy statistik ma’lumotlar: 2024-yil yakunlari bo‘yicha hisobot. – Toshkent: AOKA, 2025. – 25 b.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi. “Ommaviy axborot vositalari va onlayn platformalar to‘g‘risida”gi Qonun loyihasi: 2025-yil aprel (muhokama uchun taqdim etilgan variant). – Matbuot-relizlari asosida keltirilgan ma’lumot.
Ilmiy maqolalar va nashrlar:
Karimov, B. A. Raqamli muhitda bloger va jurnalist maqomining huquqiy farqlari / B. A. Karimov // Huquq va boshqaruv. – 2024. – № 3. – B. 58-62.
Tursunov, M. A. Blogerlarning huquqiy maqomi muammolari / M. A. Tursunov // O‘zbekiston huquq jurnali. – 2025. – № 2. – B. 45-47.
Usmonov, J. T. Yangi OAV qonun loyihasining tahlili: yutuqlar va xatarlar / J. T. Usmonov // Huquqiy ekspertiza. – 2025. – № 4. – B. 12-15.
Xalqaro elektron resurslar:
International News Media Association (INMA). INMA unveils global Basic Principles to safeguard journalism in the digital and AI era [Electronic resource]. – 2025. – 15 Sept. – URL: https://www.inma.org/blogs/basic-principles/post.cfm/inma-unveils-global-basic-principles.
International Federation of Journalists (IFJ). Authors’ rights: policy brief [Electronic resource]. – Brussels: IFJ, 2025. – P. 4-6. – URL: https://www.ifj.org/authors-rights.
INMA Research Department. The value gap: How platforms profit from journalism without fair compensation // INMA Industry Report. – New York, 2025. – P. 8-12.
Reporters Sans Frontières (RSF). World Press Freedom Index 2025: Uzbekistan country profile [Electronic resource]. – Paris: RSF, 2025. – URL: https://rsf.org/en/index.