Abstract
Ushbu tezisda zamonaviy kompaniyalarda moliyaviy rejalashtirish va byudjetlashtirish jarayonlarining strategik boshqaruv tizimidagi o‘rni hamda ularni optimallashtirishning ustuvor yo‘nalishlari kompleks tarzda yoritiladi. Tadqiqot doirasida an’anaviy byudjetlashtirish tizimlarining qat’iyligi va bozor sharoitlariga moslashish imkoniyatining cheklanganligi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shu bilan birga, moslashuvchan (rolling) byudjetlashtirish, senariy rejalashtirish va natijaga yo‘naltirilgan moliyaviy boshqaruv yondashuvlarining kompaniyalar moliyaviy barqarorligi va raqobatbardoshligiga ta’siri asoslab beriladi.
Tezisda raqamli texnologiyalar, jumladan ERP tizimlari va moliyaviy analitika vositalarining joriy etilishi moliyaviy rejalashtirish jarayonlarining shaffofligini oshirishi, prognozlar aniqligini yaxshilashi hamda boshqaruv qarorlarini qabul qilishda tezkorlikni ta’minlashi ko‘rsatib o‘tiladi. Tadqiqot natijalari asosida ishlab chiqilgan xulosalar kompaniyalarda moliyaviy resurslardan oqilona va samarali foydalanish, moliyaviy risklarni kamaytirish, uzoq muddatli moliyaviy barqarorlikni ta’minlash hamda strategik boshqaruv samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
References
Brigham, E.F. and Ehrhardt, M.C. (2017) Financial Management: Theory and Practice. 15th edn. Boston: Cengage Learning.
Brealey, R.A., Myers, S.C. and Allen, F. (2020) Principles of Corporate Finance. 13th edn. New York: McGraw-Hill Education.
Drury, C. (2018) Management and Cost Accounting. 10th edn. London: Cengage Learning.
Atrill, P. and McLaney, E. (2019) Management Accounting for Decision Makers. 9th edn. Harlow: Pearson Education.
Kaplan, R.S. and Norton, D.P. (1996) The Balanced Scorecard: Translating Strategy into Action. Boston: Harvard Business School Press.
Hope, J. and Fraser, R. (2003) Beyond Budgeting: How Managers Can Break Free from the Annual Performance Trap. Boston: Harvard Business School Press.
Horngren, C.T., Datar, S.M. and Rajan, M. (2020) Cost Accounting: A Managerial Emphasis. 16th edn. Harlow: Pearson Education.
Anthony, R.N. and Govindarajan, V. (2007) Management Control Systems. 12th edn. New York: McGraw-Hill.
Otley, D. (2016) ‘The contingency theory of management accounting and control: 1980–2014’, Management Accounting Research, 31, pp. 45–62.
Hansen, S.C., Otley, D.T. and Van der Stede, W.A. (2003) ‘Practice developments in budgeting: An overview and research perspective’, Journal of Management Accounting Research, 15(1), pp. 95–116.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining (2022) “2022–2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. Toshkent.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (2023) Tijorat banklari faoliyatini moliyaviy rejalashtirish va nazorat qilish bo‘yicha uslubiy tavsiyalar. Toshkent.
G‘afurov, B.A. (2021) Korporativ moliyada rejalashtirish va byudjetlashtirishning zamonaviy usullari. Toshkent: Iqtisodiyot nashriyoti.
World Bank (2022) Financial Management and Budgeting Practices in Corporations. Washington, DC: World Bank.
OECD (2021) Corporate Governance and Financial Planning. Paris: OECD Publishing.