Abstract
Maqolada Namangan viloyatining Uchqo‘rg‘on tumani tuproq-iqlim sharoitida 2024–2026 yillar mobaynida olib borilgan uch yillik ilmiy tadqiqotlar asosida introduksiya qilingan bo‘ydor golubika navlarining (Blyukrop, Spartan, Serra, Chendler, Liberti) mevalarida biokimyoviy ko‘rsatkichlar shakllanishi, biologik faol moddalar sintezi hamda ularning xo‘jalik-texnologik salohiyati kompleks baholangan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, eruvchan quruq modda miqdori navlar bo‘yicha o‘rtacha 14,2% ni (13,5–15,2%), umumiy qandlar 10,8% ni (10,1–11,6%), titrlanadigan kislotalilik 0,85% ni (0,72–0,96%), pektin moddalari 0,55% ni (0,51–0,62%), C vitamini 15,4 mg% ni (13,6–17,1 mg%) hamda faol kislotalilik (pH) 3,45 birlikni (3,28–3,68) tashkil etishi aniqlandi. Eruvchan quruq modda va qand to‘plash bo‘yicha Chendler (15,2% va 11,6%) hamda Spartan (14,6% va 11,2%) navlari mutlaq yetakchilikni namoyish etib, ulardagi yuqori qand-kislota indeksi (14,9–15,6) mevalarga nafis desert ta’m bag‘ishlashi isbotlandi. Biologik faol birikmalar jamg‘arilishi bo‘yicha Liberti (C vitamini — 17,1 mg%) va Chendler (pektin — 0,62%) navlari yuqori ko‘rsatkichlarni qayd etdi.
Aniqlangan biokimyoviy ixtisoslashuv negizida Spartan va Chendler navlarini yangi uzilgan holda iste’mol qilish va premium bozorlarga chiqarish, Liberti, Serra hamda Blyukrop navlarini esa yuqori kislotalilik va mustahkam pektin balansi tufayli sanoat miqyosida qayta ishlash hamda shok usulida muzlatish uchun istiqbolli xomashyo sifatida foydalanish ilmiy jihatdan asoslandi.
References
Bai X. et al. The research progress of extraction, purification and analysis methods of phenolic compounds from blueberry: A comprehensive review //Molecules. – 2023. – Т. 28. – №. 8. – С. 3610.
Skupień K. Evaluation of chemical composition of fresh and frozen blueberry fruit (Vaccinium corymbosum L.) //Acta Sci. Pol., Hortorum Cultus. – 2006. – Т. 5. – №. 1. – С. 19-25.
Wang H. et al. Comparison of phytochemical profiles, antioxidant and cellular antioxidant activities of different varieties of blueberry (Vaccinium spp.) //Food chemistry. – 2017. – Т. 217. – С. 773-781.
Величко Н. А., Берикашвили З. Н. Исследование химического состава ягод голубики обыкновенной и разработка рецептур напитков на ее основе //Вестник Красноярского государственного аграрного университета. – 2016. – №. 7. – С. 126-131.
Галкина А. В., Блинникова О. М., Ильинский А. С. Исследования пищевой ценности, физико-химических и органолептических свойств голубики садовой, выращенной в условиях Центрально-Черноземного региона и потенциал использования ягод в обогащении пищевых продуктов //Технологии пищевой и перерабатывающей промышленности АПК–продукты здорового питания. – 2024. – №. 3. – С. 155-161.