Keywords
Abstract
Mazkur maqolada xabeas korpus institutining vujudga kelish tarixi, huquqiy tabiati hamda insonning fundamental huquq va erkinliklarini ta’minlashdagi o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Xususan, xabeas korpus institutining dastlab Habeas Corpus Act 1679 qabul qilinishi orqali shakllanganligi, uning shaxsni asossiz hibsga olish, noqonuniy qamoqda saqlash va davlat organlarining vakolatlarini suiiste’mol qilishiga qarshi samarali huquqiy vosita sifatidagi ahamiyati yoritiladi. Maqolada ushbu institutning inson erkinligi, shaxs daxlsizligi va odil sudlov prinsiplari bilan uzviy bog‘liqligi ochib beriladi.
Shuningdek, xabeas korpusning zamonaviy konstitutsiyaviy davlatlarda demokratik boshqaruv, sud hokimiyati mustaqilligi hamda huquq ustuvorligini ta’minlashdagi roli tahlil qilinadi. Turli davlatlar tajribasi asosida mazkur institutning amaliy qo‘llanish mexanizmlari, protsessual kafolatlari va inson huquqlarini himoya qilishdagi samaradorligi ko‘rib chiqiladi.
Bundan tashqari, O‘zbekiston Respublikasida xabeas korpus institutining joriy etilishi, milliy jinoyat-protsessual qonunchilikdagi o‘rni hamda sud-huquq islohotlari doirasidagi ahamiyati alohida baholanadi. Tadqiqot natijasida xabeas korpus instituti shaxs erkinligini himoya qiluvchi muhim konstitutsiyaviy mexanizm ekanligi va uning demokratik-huquqiy davlat barqarorligidagi strategik o‘rni asoslab beriladi.
References
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – Toshkent: “O‘zbekiston”, 2023.
O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi. – Toshkent: Adolat, 2024.
Habeas Corpus Act 1679.
Universal Declaration of Human Rights. – United Nations, 1948.
International Covenant on Civil and Political Rights. – New York: United Nations, 1966.
European Convention on Human Rights. – Council of Europe, 1950.
William Blackstone. Commentaries on the Laws of England. – Oxford, 1765–1769.
A. V. Dicey. Introduction to the Study of the Law of the Constitution. – London, 1885.
Rustamboyev M.H. O‘zbekiston Respublikasi jinoyat-protsessual huquqi. – Toshkent: TDYU nashriyoti, 2022.
Odilqoriyev X.T., Tulteyev I.T. Konstitutsiyaviy huquq. – Toshkent: Adolat, 2021.