Keywords
Abstract
Ushbu maqolada voyaga yetmaganlar oʻrtasida jinoyatchilikning oldini olish va unga qarshi kurashishning jinoyat-huquqiy mexanizmlarini takomillashtirish masalalari tahlil qilingan. Muallif milliy jinoyat qonunchiligidagi voyaga yetmaganlarga nisbatan jinoiy javobgarlik va jazo tizimining oʻziga xos xususiyatlarini, jinoiy-huquqiy ta’sir choralarining samaradorligini zamonaviy tendensiyalar va xalqaro standartlar prizmasi orqali tadqiq etadi.
Maqolada amaldagi Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining voyaga yetmaganlar javobgarligiga oid normalaridagi kolliziyalar, jazo tayinlash amaliyotidagi muammolar hamda preventiv (profilaktik) institutlarning yetishmovchiligi tanqidiy baholangan. Tadqiqot davomida rivojlangan xorijiy davlatlar (Germaniya, Fransiya, Yaponiya) tajribasi oʻrganilib, jinoiy javobgarlikni liberallashtirish, jazo choralarini diversion (muqobil) choralar bilan almashtirish hamda tiklovchi odil sudlov (restorative justice) tamoyillarini milliy qonunchilikka implementatsiya qilish imkoniyatlari yoritilgan. Yakunda voyaga yetmaganlar jinoyatchiligini jinoiy-huquqiy vositalar orqali jilovlashning profilaktik funksiyasini kuchaytirish, qonunchilikni modernizatsiya qilish va normalarni liberallashtirish boʻyicha aniq normativ-huquqiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
[Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi] (https://lex.uz/docs/-111453) // Oʻzbekiston Respublikasi Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi (Lex.uz). – (Amaldagi tahriri, soʻnggi oʻzgarish va qoʻshimchalar bilan).
[Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi] (https://lex.uz/acts/-111453) // Oʻzbekiston Respublikasi Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi (Lex.uz). – (Amaldagi tahriri bilan).
Oʻzbekiston Respublikasining “Voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi toʻgʻrisida”gi Qonuni, 2010-yil 29-sentyabr, OʻRQ-263-son.
[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bola huquqlari toʻgʻrisidagi konvensiyasi] (https://lex.uz/acts/-2595913) (1989-yil 20-noyabrda qabul qilingan, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 1992-yil 9-dekabrdagi 757-XII-sonli Qarori bilan ratifikatsiya qilingan).
BMTning Voyaga yetmaganlar oʻrtasida jinoiy odil sudlovni yuritishga oid minimal standart qoidalari ([Pekin qoidalari] (https://www.unodc.org/documents/justice-and-prison-reform/Justice_Matters_Involving-Web_version.pdf), 1985-yil 29-noyabrdagi BMT Bosh Assambleyasining 40/33-sonli rezolyutsiyasi).
BMTning Voyaga yetmaganlar oʻrtasida huquqbuzarliklarning oldini olish toʻgʻrisidagi rahbarlik prinsiplari (Ar-Riyod koʻrsatmalari, 1990-yil 14-dekabrdagi BMT Bosh Assambleyasining 45/112-sonli rezolyutsiyasi).
[UNICEF](https://www.unicef.org/uzbekistan/media/3346/file/J4C%20Consolidated%20Report.pdf). Justice for Children in Uzbekistan: Consolidated Report / Tashkent: UNICEF Country Office. [1]
Eshonkulov A.A. Youth Delinquency: Concept, Principles, and Practice. – World Bulletin of Management and Law, Vol. 23, 2023. [2]
Karamanova B. Protection of the Rights and Legitimate Interests of a Minor in the Preparatory Part of the Court Session // Neliti Law Journal, 2022. [3]
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2000-yil 15-sentyabrdagi 21-sonli “Voyaga yetmaganlarning jinoyatlari haqidagi ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida”gi Qarori (soʻnggi oʻzgartirishlar bilan).