Keywords
Abstract
Mazkur maqolada iqtisodiyotni monetar tartibga solish tizimida bojxona siyosatining o‘rni va iqtisodiy ahamiyati ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilingan.
Bojxona tariflari, bojxona to‘lovlari, import va eksportni tartibga solish mexanizmlari, bojxona imtiyozlari hamda bojxona ma’muriyatchiligining pul-kredit siyosati samaradorligiga ta’siri yoritilgan. Shuningdek, bojxona siyosatining inflyatsiya darajasi, ichki narxlar barqarorligi, valyuta kursi, to‘lov balansi va tashqi savdo hajmiga ta’sir etish mexanizmlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida tizimli tahlil, qiyosiy tahlil, statistik tahlil va ilmiy umumlashtirish usullaridan foydalanilgan. Tadqiqot natijalari bojxona siyosatini Markaziy bankning monetar siyosati bilan uyg‘unlashtirish makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlash, inflyatsion bosimni kamaytirish, milliy ishlab chiqaruvchilarning raqobatbardoshligini oshirish hamda iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi. Maqola yakunida O‘zbekiston sharoitida bojxona va monetar siyosatni o‘zaro muvofiqlashtirish, raqamli bojxona tizimlarini keng joriy etish, strategik import mahsulotlari uchun maqbul tarif siyosatini yuritish hamda tashqi savdo faoliyatini soddalashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
References
Rizayev, M. (2025). “Oziq-ovqat importi bo‘yicha tarif stavkalarini optimallashtirish orqali fiskal barqarorlikni ta’minlash”. Muhandislik va iqtisodiyot, 10-son, 640–648-b. Tadqiqotda bojxona tariflarining budjet daromadlari, ichki narxlar va aholining xarid qobiliyatiga ta’siri tahlil qilingan.
Abduraxmonov, F.A. (2024). Integratsiya va iqtisodiy globallashuv. Toshkent: Innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi.
Melnikovová, L. va Voronin, S. (2019). “Recent Reforms in the Customs System of the Republic of Uzbekistan: Regulating Imports”. Tadqiqotda O‘zbekistonda import bojlarini pasaytirish, bojxona tartib-taomillarini soddalashtirish va tashqi savdo siyosatini liberallashtirish jarayonlari o‘rganilgan.
Melnikovová, L. (2022). “Uzbekistan’s Trade Policy Liberalization: Predicted Impact of WTO Accession on Chemical Industry Trade”. Financial Journal, 14(1), 39–55. https://doi.org/10.31107/2075-1990-2022-1-39-55.
Kalenkin, V.M. va Grachev, R.M. (2024). “Влияние таможенно-тарифного регулирования внешнеторговой деятельности на экономику России”. Экономика и предпринимательство, 5, 180–188. https://doi.org/10.24412/c1-36450-2024-5-180-188.
Efimov, A.V. (2024). “Ключевые тенденции развития механизма единого таможенно-тарифного регулирования Евразийского экономического союза”. Российский внешнеэкономический вестник, 12, 61–73.
Vorotyntseva, T.M. (2024). “Концепция совершенствования таможенно-тарифных механизмов регулирования международной торговли”. Maqolada bojxona-tarif mexanizmlarini xalqaro savdo sharoitlariga moslashtirish yo‘nalishlari yoritilgan.
Lin, C.H. (2018). “Tariff Evasion in Machinery Production Networks”. Economic Modelling, 70, 115–126. Tadqiqot Sharqiy Osiyo mamlakatlarida tarif stavkalari va import qiymatini pasaytirib ko‘rsatish holatlari o‘rtasidagi bog‘liqlikni baholagan.
Jeanne, O. va Son, J. (2024). “To What Extent Are Tariffs Offset by Exchange Rates?”. Journal of International Money and Finance, 142. Maqolada bojxona tariflarining valyuta kursi orqali qoplanish darajasi va ichki narxlarga ta’siri tahlil qilingan.
Bergin, P.R. va Corsetti, G. (2023). “The Macroeconomic Stabilization of Tariff Shocks: What Is the Optimal Monetary Response?”. Journal of International Economics, 143, 103758.
Amiti, M., Redding, S.J. va Weinstein, D.E. (2019). “The Impact of the 2018 Tariffs on Prices and Welfare”. Journal of Economic Perspectives, 33(4), 187–210. https://doi.org/10.1257/jep.33.4.187.
Fajgelbaum, P.D., Goldberg, P.K., Kennedy, P.J. va Khandelwal, A.K. (2020). “The Return to Protectionism”. The Quarterly Journal of Economics, 135(1), 1–55.
Bianchi, J. va Coulibaly, L. (2025). The Optimal Monetary Policy Response to Tariffs. NBER Working Paper No. 33560. https://doi.org/10.3386/w33560.