Keywords
Abstract
Mazkur maqolada professional futbol sohasida yuzaga keladigan xalqaro transfer nizolarini arbitraj tartibida hal etishning huquqiy mexanizmlari, xususan, FIFA Football Tribunalning Dispute Resolution Chamber (DRC) faoliyati hamda Sport arbitraj sudi (CAS) amaliyoti tahlil qilinadi. Futbol transferlarining xalqaro tus olishi natijasida futbolchilar, futbol klublari va milliy hamda xalqaro futbol tashkilotlari o‘rtasida shartnomaviy majburiyatlarni bajarish, shartnomani muddatidan oldin bekor qilish, kompensatsiya, tayyorgarlik uchun kompensatsiya va solidarlik mexanizmi bilan bog‘liq nizolar soni ortib bormoqda. Tadqiqotda FIFAning Regulations on the Status and Transfer of Players (RSTP) qoidalari, FIFA Football Tribunal yurisdiksiyasi va CASning apellyatsiya amaliyoti o‘rganiladi.
Shuningdek, transfer nizolarida shartnomaviy barqarorlik, pacta sunt servanda, just cause, zararni kamaytirish majburiyati va kompensatsiyani aniqlash mezonlarining qo‘llanilishi tahlil qilinadi. CASning so‘nggi amaliyotlari asosida FIFA organlari qarorlarini arbitraj nazoratidan o‘tkazishning o‘ziga xos xususiyatlari ochib beriladi. Tadqiqot yakunida futbol transfer nizolarini hal etish tizimini takomillashtirish, futbolchi va klub manfaatlari o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash hamda arbitraj amaliyotida huquqiy aniqlikni kuchaytirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqiladi.
References
FIFA. Regulations on the Status and Transfer of Players (RSTP). FIFA Legal.
FIFA. Football Tribunal: Dispute Resolution Chamber, Players’ Status Chamber and Agents Chamber. Inside FIFA.
FIFA. National Dispute Resolution Chamber Recognition Principles. Inside FIFA.
Court of Arbitration for Sport. CAS 2024/A/10400, Aris Limassol FC v. Abdeljalil Medioub.
Court of Arbitration for Sport. CAS 2024/A/10646, Club A. v. B.
Court of Arbitration for Sport. CAS Bulletin 2025-2: The FIFA Clearing House Under the Scrutiny of CAS Panels.
Nafziger, J.A.R. International Sports Law. 2nd ed. – Transnational Publishers, 2011.
Foster, K. Lex Sportiva: Transnational Law in Action.
Kaufmann-Kohler, G., Rigozzi, A. International Arbitration: Law and Practice in Switzerland.
McLaren, R.H. Sports Law in the United States and Internationally.
Salomov, J.B., Valeev, A.M. Sport arbitraji O‘zbekistonda rivojlanib borayotgan yangi huquqiy fenomen sifatida // Yuridik fanlar axborotnomasi. – 2022. – №4. – B. 142–148. Bu maqola O‘zbekistonda sport arbitrajining rivojlanishi va huquqiy muammolariga bevosita bag‘ishlangan.
Понкин, И.В., Понкина, А.И. О корреляции lex sportiva и спортивного права // Вестник Российского университета дружбы народов. Серия: Юридические науки. – 2012. – №3. – С. 109–118.
O‘zbekiston Respublikasining “Xalqaro tijorat arbitraji to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-674-son, 16.02.2021.
O‘zbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risida”gi Qonuni. Yangi tahrir, O‘RQ-1123-son, 24.03.2026.