EKOLOGIK XAVFSIZLIKNI TA'MINLASH VA ATROF-MUHITNI MUHOFAZA QILISHDA FAVQULODDA VAZIYATLAR TIZIMINING O'RNI
pdf

Keywords

Ekologik xavfsizlik, atrof-muhitni muhofaza qilish, Favqulodda vaziyatlar davlat tizimi, texnogen xavf, ekologik monitoring, GIS-texnologiyalar, proaktiv mexanizmlar, risklarni modellashtirish, iqlim o‘zgarishi, biosfera barqarorligi.

Abstract

Ushbu maqolada zamonaviy ekologik tahdidlar hamda global va mintaqaviy iqlim o‘zgarishlari sharoitida ekologik xavfsizlikni ta’minlash va atrof-muhitni muhofaza qilishda Favqulodda vaziyatlar davlat tizimining tutgan o‘rni va texnologik mexanizmlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda tabiiy va texnogen xarakterdagi favqulodda vaziyatlarning biosfera, biosfera komponentlari va inson hayot faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatish omillari atroflicha o‘rganilgan. FVDTning faqatgina reaktiv (oqibatlarni bartaraf etish) emas, balki proaktiv (ekologik monitoring, xavflarni modellashtirish va barvaqt ogohlantirish) vazifalari konseptual jihatdan yoritib berilgan. Shuningdek, sanoat va ekologik xavflarni kamaytirishda Geoinformatsion tizimlar (GIS), Yerni masofadan zondlash (RS) va zamonaviy raqamli texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Maqola yakunida ekologik xavfsizlik va favqulodda vaziyatlar tizimini o‘zaro integratsiyalash va samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar shakllantirilgan.

pdf

References

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. “O‘zbekiston — 2030” strategiyasi to‘g‘risida (PF-158-son). – Toshkent, 2023-yil 11-sentyabr.

O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. “Aholini va hududlarni tabiiy hamda texnogen xarakterdagi favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish to‘g‘risida”. – Toshkent, 1999-yil 20-avgust (yangi tahriri bilan).

UNDRR (United Nations Office for Disaster Risk Reduction). Global Assessment Report on Disaster Risk Reduction: Our World at Risk. – Geneva, 2022.

Nigmatov, A. N. "Ekologik xavfsizlik: nazariya va amaliyot". Monografiya, 2018.

IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change). Climate Change: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report, 2022.

O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi Akademiyasi. "Favqulodda vaziyatlar muhofazasi va ekologik xavfsizlik bo‘yicha ilmiy-amaliy tahlillar to‘plami". – Toshkent, 2023.

O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi. “Atrof-muhit holati va tabiiy resurslardan foydalanish to‘g‘risida milliy ma’ruza”. – Toshkent, 2023.