Ключевые слова
Аннотация
Ushbu maqola biotermodinamikaning nazariy asoslarini, hujayra darajasidagi energiya oqimini, tirik organizmlarda energiya manbalarini (quyosh energiyasi, fotosintez, kimyoviy energiya, oziq zanjiri), ekologik tizimlardagi energiya aylanishini va biotermodinamikaning amaliy ahamiyatini (tibbiyot, sport, biotexnologiya) chuqur yoritadi.
Termodinamika qonunlari (1- va 2- qonunlar, entropiya, ochiq tizimlar) tiriklik jarayonlarini tushuntirish uchun qo'llaniladi. Hujayra darajasida ATP, metabolizm (anabolizm-katabolizm), mitoxondriya va fermentlarning roli ko'rib chiqiladi. Ekologik jihatdan fotosintez samaradorligi 1-6% (real sharoitda 0.1-8%), oziq zanjirida 10% uzatilish va 90% yo'qotilish statistikasi keltirilgan (2024-2025 ma'lumotlari bo'yicha global fotosintez 3-6% samaradorlikka ega). Inson ta'siri va barqaror rivojlanish muhokama qilinadi. Maqola statistik ma'lumotlar, diagrammalar va rasmlar bilan boyitilgan bo'lib, tibbiyotda metabolik kasalliklar (diabet, NAFLD) va biotexnologiyadagi qo'llanilishiga e'tibor qaratilgan.
Библиографические ссылки
Schrödinger, E. (1944). What is Life? Cambridge University Press.
Ozilgen, M., & Sorgüven, E. (2017). Biothermodynamics: Principles and Applications. CRC Press.
Von Stockar, U. (2013). Biothermodynamics: The Role of Thermodynamics in Biochemical Engineering. EPFL Press.
Atkins, P., & de Paula, J. (2011). Physical Chemistry for the Life Sciences. Oxford University Press.
Zhu, X.G., et al. (2010). Improving photosynthetic efficiency for greater yield. Annual Review of Plant Biology.
Global Burden of Disease Study (2019). The global burden of metabolic disease: Data from 2000 to 2019. Cell Metabolism.